Uw zoekacties: Plaatselijk bestuur van Borculo, 1590-1817
x0338 Plaatselijk bestuur van Borculo, 1590-1817 ( Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers )

Een archieftoegang geeft uitgebreide informatie over een bepaald archief.

Een archieftoegang bestaat over het algemeen uit de navolgende onderdelen:

• Kenmerken van het archief
• Inleiding op het archief
• Inventaris of plaatsingslijst
• Eventueel bijlagen

De kenmerken van het archief zijn o.m. de datering, omvang, vindplaats, beschikbaarheid, openbaarheid en andere. Als de datering jaartallen tussen haakjes bevat, betekent dat dat er zich stukken in het archief bevinden die buiten de datering van het 'archiefblok' vallen.

De inleiding op het archief bevat interessante informatie over de geschiedenis van het archief, achtergronden van de archiefvormer en kan ook aanwijzingen voor het gebruik bevatten.

De inventaris of plaatsingslijst is een hiërarchisch opgebouwd overzicht van beschreven archiefstukken. De beschrijvingen zijn formeel en globaal. Het lezen en begrijpen van een inventaris behoeft enige oefening en ervaring.

Bij het zoeken in de inventaris wordt de hiërarchie gevolgd. De rubrieken in de inventaris maken deel uit van de beschrijving op een lager niveau. Komt de zoekterm in een hoger niveau voor, dan voldoen onderliggende niveaus ook aan de zoekvraag.

0338 Plaatselijk bestuur van Borculo, 1590-1817 ( Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers )
Zoek in deze inventaris
>
Zoektermen
Zoektips!

Wildcards kunnen het zoeken vergemakkelijken:

  • Een ? (vraagteken) vervangt een letter
  • Een * (sterretje) vervangt een aantal letters
  • Door een $ (dollarteken) voor een zoekterm te zetten, zoekt u naar woorden die op elkaar lijken.

Meer zoektips vindt u hier.

 
 
Inleiding * 
In zijn grootste omvang omvatte de heerlijkheid Borculo het grondgebied van de huidige gemeenten Borculo, Neede, Eibergen, Groenlo en Lichtenvoorde. De grenzen van de heerlijkheid zijn in de loop der tijd nogal eens aan veranderingen onderhevig geweest. Duidelijk is, dat de huidige gemeentegrenzen in hoofdzaak terug te voeren zijn op de grenzen van de voogdijen. In de vorming van deze voogdijen (ca. 1500) is de ordende hand van de heer van Borculo duidelijk aanwezig geweest. Naast deze bestuurlijke/territoriale grenzen waren er oudere kerkelijke of kerspelgrenzen, marke- en buurschapsgrenzen.
Kerspelen en buurschappen
Steden
0338 Plaatselijk bestuur van Borculo, 1590-1817
Inleiding1
Steden
Steden onderscheidden zich van dorpen door hun geconcentreerde bebouwing, verdedigingswerken (grachten, wallen of muren, en poorten), de economische functie als marktplaats voor de omgeving, zetel van bestuur en rechtspraak. In juridische zin is het onderscheid belangrijk, dat het binnen de grachten gelegen gebied (en het gebied er omheen) uitgezonderd waren van het voor alle inwoners van het platteland geldende recht. Al deze voorrechten, maar ook de rechten en plichten van de inwoners van de stad, werden vastgelegd in een zogenaamd stadsrechtprivilege, dat na onderhandelingen door de landsheer (de heer van Borculo) verleend werd.

In de laatmiddeleeuwse heerlijkheid Borculo zijn drie steden ontstaan.

Borculo (met schependom Dijcke of Dijkhoek)
Eibergen
Lichtenvoorde
Borculo en Lichtenvoorde hadden gemeenschappelijk, dat ze ontstaan uit een nederzetting bij het kasteel. Maar Lichtenvoorde ontwikkelde zich pas na 1616 tot een bestuurlijk centrum van de nieuwe heerlijkheid Lichtenvoorde. Borculo maakte deze ontwikkeling door in de Late Middeleeuwen. Eibergen was geen bestuurlijk centrum, noch handelscentrum. Toch wist het enige stedelijke rechten te verwerven.
Het belangrijkste stedelijke kenmerk, namelijk de juridische zelfstandigheid ten opzichte van de heer van Borculo, bestond eigenlijk alleen bij de stad Borculo. Het stadsbestuur oefende de lage rechtspraak uit. Het had het recht om overtredingen te bestraffen, het oefende de vrijwillige rechtspraak uit (maken van koopcontracten, overdrachten, hypotheekakten, testamenten, boedelscheidingen). Strafrechterlijke zaken moesten, wanneer er bloed gevloeid was, voorgelegd worden aan de hoge of criminele rechtbank van de heer van Borculo. Ook met betrekking tot andere stedelijke kenmerken, zoals de vestiging van (jaar-)markten zijn er alleen activiteiten in Borculo waar te nemen. Waarschijnlijk met weinig succes, gelet op het grote gewicht van de naburige IJsselsteden Zutphen en Deventer.
De stad Eibergen was vrijwel zelfstandig in de keuze van de vier burgemeesteren en de gemeenslieden. De bevoegdheid van het stadsbestuur of magistraat strekte zich slechts uit tot het gebied van de stad en de buurschap Holterhoek. In de andere tot de voogdij behorende buurschappen had het stadbestuur geen enkele macht. Eibergen was geen volwaardige stad, onder andere omdat het stadsbestuur niet beschikte over enige vorm van rechtspraak. Het landrecht, dat is het recht dat gold voor het platteland, gold ook voor de burgers van de stad Eibergen.

Groenlo hoort hier niet bij, want heer Henrik van Borculo had al in 1236 de villa (= nederzetting) Groenlo verkocht aan graaf Otto van Gelre. Het gebied van de latere stad Groenlo was zo een Gelderse enclave in de Munsterse heerlijkheid Borculo. Het overgrote deel van het kerspel Groenlo, met het ambt Lichtenvoorde en de (latere) voogdij Beltrum bleef Borculo's grondgebied. De grenzen tussen Groenlo, dat in 1277 stadsrechten kreeg, en de heerlijkheid Borculo liepen door de stadsgracht. In de loop van de Middeleeuwen is de stad er in geslaagd het gebied uit te breiden ten koste van de omliggende buurschappen. Het grondgebied van de huidige gemeente Groenlo is bijna identiek aan dat van de laatmiddeleeuwse stad en schependom Groenlo.
Dorpen
Voogdijen en buurschappen
Borculo: een leen van de vorstbisschop van Munster
Verkoop van Groenlo
Eenherig van 1360 tot 1616
20 december 1615: Borculo wordt Gelders
Indeling vanaf 1616
Kenmerken
Datering:
1590-1817
Toegang:
inventaris
Gemeente:
Berkelland
Omvang:
3,625
Licentie:
Citeerinstructie:
Bij het citeren in annotatie en verantwoording dient het archief tenminste eenmaal volledig en zonder afkortingen te worden vermeld. Daarna kan worden volstaan met verkorte aanhaling.
Information obtained from our archives can not be used without crediting the source and our archive must be mentioned at least once in full without abbreviations.
VOLLEDIG/Full:
Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers, Doetinchem. Toegang 0338 Plaatselijk bestuur van Borculo, 1590-1817
VERKORT/Thereafter:
NL-DtcSARA 0338
Categorie:
Archiefvormer(s)::
 
 
 
MAIS-(M)DWS is een product van DE REE archiefsystemen BV
meer informatie over MAIS-(M)DWS