Uw zoekacties: Stichting De Zonheuvel, Maarten Maartenshuis te Doorn
x285 Stichting De Zonheuvel, Maarten Maartenshuis te Doorn ( Regionaal Historisch Centrum Zuidoost Utrecht )
Uitleg bij archieftoegang

Een archieftoegang geeft uitgebreide informatie over een bepaald archief.

Een archieftoegang bestaat over het algemeen uit de navolgende onderdelen:

• Kenmerken van het archief
• Inleiding op het archief
• Inventaris of plaatsingslijst
• Eventueel bijlagen

De kenmerken van het archief zijn o.m. de omvang, vindplaats, beschikbaarheid, openbaarheid en andere.

De inleiding op het archief bevat interessante informatie over de geschiedenis van het archief, achtergronden van de archiefvormer en kan ook aanwijzingen voor het gebruik bevatten.

De inventaris of plaatsingslijst is een hiërarchisch opgebouwd overzicht van beschreven archiefstukken. De beschrijvingen zijn formeel en globaal. Het lezen en begrijpen van een inventaris behoeft enige oefening en ervaring.

Bij het zoeken in de inventaris wordt de hiërarchie gevolgd. De rubrieken in de inventaris maken deel uit van de beschrijving op een lager niveau. Komt de zoekterm in een hoger niveau voor, dan voldoen onderliggende niveaus ook aan de zoekvraag.

285 Stichting De Zonheuvel, Maarten Maartenshuis te Doorn ( Regionaal Historisch Centrum Zuidoost Utrecht )
Zoek in deze inventaris
>
Zoektermen
Zoektips!

Wildcards kunnen het zoeken vergemakkelijken:

  • Een ? (vraagteken) vervangt een letter
  • Een * (sterretje) vervangt een aantal letters
  • Door een $ (dollarteken) voor een zoekterm te zetten, zoekt u naar woorden die op elkaar lijken.

Meer zoektips vindt u hier.

 
 
Inleiding
Het Maarten Maartenshuis (oorspronkelijk “De Zonheuvel” genoemd) dankt zijn naam aan de schrijver/dichter Maarten Maartens, pseudoniem van mr. dr. Jozua (Joost) Marius Willem van der Poorten Schwartz. Hij is in 1858 geboren uit het huwelijk van Carl August Ferdinand Schwartz (1817-1870) en Cornelia van Vollenhoven (1822-1902) en overleed te Doorn in 1915. Zijn joodse vader was afkomstig uit het Poolse Meseritz en was aanvankelijk in opleiding voor rabbijn te Berlijn, totdat hij daar na bekering tot het christendom een theologische studie voltooide en begon aan een loopbaan als zendeling onder de joodse inwoners van o.a. Boeda, Pest, Amsterdam en Londen. Zijn echtgenote was afkomstig uit een welgesteld geslacht van Amsterdamse bierbrouwers en azijnmakers.
Het gezin Schwartz woonde van 1864 tot 1870 te Londen. Na de dood van zijn vader keerde de latere schrijver met zijn moeder terug naar Nederland. In 1883 trouwde hij met zijn volle nicht Anna van Vollenhoven, eveneens geboortig uit het gefortuneerde geslacht van Amsterdamse brouwers en stadsbestuurders. Dank zij hun financiële onafhankelijkheid kon Schwartz/Maartens zich onbekommerd wijden aan zijn auteurschap. Aanvankelijk woonde het echtpaar in gehuurde huizen/kastelen op de Utrechtse heuvelrug (Lunenburg, Zuylestein, De Bunt), totdat de schrijver besloot om op een reeds in 1884 verworven landgoed te Doorn het huis “De Zonheuvel” te bouwen. Samen met zijn vrouw en dochter Ada trok hij daar in juni 1903 in.
Het is typerend voor Maartens’ wat teruggetrokken natuur dat de achterzijde van het huis aan de straatkant ligt. Ten zuiden van het hoofdgebouw bevindt zich een poortgebouw. De ene helft hiervan was vroeger ingericht als woning voor het gezin van Willem Kirpestein, de butler en chauffeur van Maartens. Het andere gedeelte herbergde de stallen, waar vanaf 1905 niet alleen paard en wagen werden ondergebracht, maar ook een heuse automobiel.
Het tussen huis en straat gelegen grasland werd ingericht als hertenkamp. Aan de voorzijde van “De Zonheuvel”, direct tegenover de ingang, was een Franse tuin gesitueerd, in de geometrische, formele Versailles-stijl van de landschapsarchitect Le Nôtre.
Van der Poorten Schwartz (Maartens) liet het huis naar zijn eigen wensen en verlangens bouwen (hij heeft het deels zelf ontworpen); hij verzamelde antiek en heeft het huis letterlijk om zijn collectie heen laten bouwen. Boven de ingang staat een fronton met daarop het symbool van “De Zonheuvel”, de naam van het huis.
Het huis werd van 1903 tot 1915 bewoond door het gezin Van der Poorten Schwartz. Na de dood van Maartens woonden moeder en dochter er tot Anna’s dood in 1924 en het vertrek van dochter Ada naar een pension in Doorn. Ada bleef ongehuwd. Zij overleed op “De Zonheuvel” in 1944, waar ze de laatste maanden van haar leven verpleegd werd.
Na de dood van haar moeder Anna, veranderde Ada de bestemming van het huis–nu Maarten Maartenshuis genoemd–en werd het een conferentieoord en centrum voor internationaal en nationaal jeugdwerk. De doelgroep bestond voornamelijk uit jonge mensen uit de betere milieus. Hiertoe werd de stichting De Zonheuvel in het leven geroepen, waarin Ada een actieve en stimulerende rol speelde. De vertrekken op de begane grond werden opengesteld als museum; de rest van het huis en het poortgebouw waren in gebruik als “schoolbuitenhuis”. Ook culturele manifestaties, zoals kamermuziekavonden, vonden hier plaats.
Tijdens de Eerste Wereldoorlog was het huis beschikbaar als noodhospitaal voor vluchtelingen uit België en tijdens de Tweede Wereldoorlog was hier een Rode Kruis hulppost gevestigd.
Het SBI (Slotemaker de Bruïne Instituut) kocht het huis in 1974, onder bepaalde door de familie Van der Poorten Schwartz bedongen condities inzake de instandhouding en conservering van het landgoed, huis en de inboedel. In 1976 werd de stichting Maarten Maartens opgericht, met als voornaamste opdracht de instandhouding en het beheer van de literaire nalatenschap van Maarten Maartens. In deze stichting hebben naast familieleden ook vertegenwoordigers van het SBI zitting.
Het SBI ontvangt op het landgoed jaarlijks zo’n elfduizend cursisten en gasten. Deze organisatie is een van de grootste opleidingsinstituten in Nederland. Zie http://maartenmaartens.nl/historie-huis-en-bewoners.
Het archief bevat slechts een fractie van de hele periode van bestaan van de stichting, die in 1933 is opgericht. De omvang is 0,12 m1.
Inventaris
-
Kenmerken
Datering:
1943-1971
Plaatsnaam:
Doorn
Omvang:
0.12
Toegang:
nee
Nadere toegangen:
nee
Openbaarheid:
geheel
Herkomst:
Schenking
Auteur:
H.J. Postema
Citeerinstructie:
Bij het citeren in annotatie en verantwoording dient het archief tenminste eenmaal volledig en zonder afkortingen te worden vermeld.Daarna kan worden volstaan met verkorte aanhaling.
VOLLEDIG:
RHC Zuidoost Utrecht, Wijk bij Duurstede. Toegang 285 Stichting De Zonheuvel, Maarten Maartenshuis te Doorn 1943-1971
VERKORT:
NL-WbdRHCZOU. 285
Categorie:
 
 
 
MAIS-(M)DWS is een product van DE REE archiefsystemen BV
meer informatie over MAIS-(M)DWS