Uw zoekacties: Toby, H.
x828 Toby, H. ( NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies )
Uitleg bij archieftoegang

Een archieftoegang geeft uitgebreide informatie over een bepaald archief.

Een archieftoegang bestaat over het algemeen uit de navolgende onderdelen:

  • Kenmerken van het archief
  • Inleiding op het archief
  • Inventaris of plaatsingslijst
  • Eventueel bijlagen
  • De kenmerken van het archief zijn o.m. de omvang, vindplaats, beschikbaarheid, openbaarheid en andere.

    De inleiding op het archief bevat interessante informatie over de geschiedenis van het archief, achtergronden van de archiefvormer en kan ook aanwijzingen voor het gebruik bevatten.

    De inventaris of plaatsingslijst is een hiërarchisch opgebouwd overzicht van beschreven archiefstukken. De beschrijvingen zijn formeel en globaal. Het lezen en begrijpen van een inventaris behoeft enige oefening en ervaring.

    Bij het zoeken in de inventaris wordt de hiërarchie gevolgd. De rubrieken in de inventaris maken deel uit van de beschrijving op een lager niveau. Komt de zoekterm in een hoger niveau voor, dan voldoen onderliggende niveaus ook aan de zoekvraag.

    828 Toby, H. ( NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies )
    Zoek in deze inventaris
    >
    Zoektermen
     
     
    Openbaarheid
    Het archief is openbaar. Alleen het inventarisnummer 13 is tot 2022 slechts raadpleegbaar na verkregen toestemming van de directeur van het NIOD. Voor bezoekers die deze toestemming willen hebben, ligt een formulier bij de balie van de studiezaal van het NIOD.
    Inleiding
    titel archief
    archiefvormer
    omvang
    citeer en aanvraaginstructie
    periode van ontstaan
    beheersgeschiedenis/overbrenging naar het NIOD
    aard van de archiefbestanddelen
    ordening van de archiefbestanddelen
    selectie, vernietiging en bewerking
    aanvullingen
    wettelijke status
    reproductiebeperkingen
    taal van de archiefbescheiden
    materiële staat
    bewerking
    Levensloop
    Henk Toby (12-07-1916) groeit op in een gereformeerd gezin in Wormerveer, waar hij van jongs af aan werkzaam is in het familiebedijf Toby's Wooninrichting BV. Tijdens de mobilisatie krijgt hij in Wormerveer een aanstelling als commandant van de luchtwachtdienst. In 1942 ontmoet hij Ida Verkuyl (1924-2007). In de correspondentie, die direct na deze ontmoeting op gang komt, is te lezen dat zich al snel een hechte vriendschap ontwikkelt die uitmondt in een relatie en een verloving. Onbezorgd is hun verhouding echter niet. I. Verkuyl wordt ernstig ziek, ze lijdt aan ruggemerg tubercolose en moet zware medische behandelingen ondergaan. Bovendien brengt het verzetswerk van H. Toby veel spanning met zich mee. Na de Duitse bezetting was H. Toby betrokken geraakt bij de hulp aan onderduikers en werd hij actief bij de verspreiding van Vrij Nederland. Toen, na een afsplitsing van Vrij Nederland, in 1943 de gereformeerde (orthodox protestants-christelijke) verzetskrant Trouw werd opgericht, was H. Toby mede betrokken bij de oprichting van de landelijke verspreidingsgroep en in een later stadium werd hij provinciaal leider van Noord-Holland voor de verspreiding van de krant. Hoe gevaarlijk het werk is, blijkt in februari 1944 als hij in Haarlem wordt opgepakt. Na een korte gevangenschap in de gevangenis van Rotterdam, het concentratiekamp Vught, vliegveld Gilze Rijen en wederom Vught, wordt H. Toby in mei van datzelfde jaar naar het concentratiekamp Dachau getransporteerd.
    Enkele weken later wordt hij naar het buitencommando in Allach van dit kamp overgebracht, waar hij in de BMW- fabriek tewerk wordt gesteld. In het archief is de correspondentie te vinden die hij in deze periode voert met zijn ouders en zijn verloofde. I. Verkuyl wordt in deze periode geopereerd en moet voor lange periode het bed houden.

    Bij het voeren van deze briefwisseling krijgt H. Toby hulp van Nico Spaans, die vanwege de Arbeitseinsatz in deze fabriek werkzaam was. Doordat hij geen politiek gevange was, kreeg hij meer vrijheid om met thuis te corresponderen. Diverse brieven worden via N. Spaans, gebruikmakend van schuilnamen zoals Henk Tienstra, verstuurd. Na de oorlog legt H. Toby een verklaring af, waarin hij Spaans prijst voor zijn hulp. Deze verklaring is in het archief terug te vinden onder inventarisnummer 10.

    In 1945 wordt H. Toby ernstig ziek, hij lijdt aan dyfterie en balanceert op het randje van de dood. Met hulp van mede-gevangene Pim Boellaard krijgt hij echter een uitzonderlijk goede behandeling. In zijn aantekeningenboekje (inventarisnummer 7) beschrijft H. Toby hoe hij op 30 maart per 'Moorexpres' van Allach naar Dachau wordt overgebracht. Daar wordt hij behandeld met electrische massage en vitamine b en langzaam herstelt hij. Hiervan zijn een tweetal statussen bewaard gebleven (inventarisnummer 8). In deze periode wordt H. Toby verpleegd door Pim Boellaard.
    Op 6 mei 1945 kan H. Toby zijn ouders en zijn verloofde opgelucht berichten dat hij het best maakt en dat hij sinds 1 week vrij is. Na een lange reis arriveert hij op 30 mei in Nederland en een jaar later treedt hij met I. Verkuyl in het huwelijk. Na de geboorte van hun eerste kind, ze zijn dan net een jaar getrouwd, wordt I. Verkuyl wederom ernstig ziek. Er wordt long tubercolose geconstateerd. In het naoorlogse Nederland zijn echter voor een goede behandeling niet de juiste medicijnen voor handen. Via een ver familielid in de Verenigde Staten weet H. Toby toch de goede medicatie in handen te krijgen (zie inventarisnummer 6), waardoor I. Verkuyl volledig kan herstellen.
    H. Toby kan zijn verloofde, ouders, familie en vrienden op 6 mei 1945 berichten dat hij bevrijd is.
    thumbnail
    Overlijdensadvertentie van H. Toby in het Dagblad Zaanstreek, 19 april 2010.
    thumbnail
    Literatuur en verwante collecties
    Voor vervolgonderzoek raadplege men de volgende archieven en literatuur.
    Literatuur
    Verwante collecties
    Inventaris
    aanvraaginstructie
    Archiefstukken uit dit archief kunnen in de studiezaal van het NIOD worden aangevraagd
    onder vermelding van: archief 828, inv.no. ...
    Het inventarisnummer is vermeld in numeriek oplopende volgorde,
    links naast de beschrijving van de stukken
    1. Correspondentie
    2. Diversen
    Kenmerken
    Datering:
    1942-2007
    over het archief:
    Henk Toby raakte betrokken bij de hulp aan onderduikers en was actief bij de verspreiding van Vrij Nederland. Later was hij mede betrokken bij de oprichting van de landelijke verspreidingsgroep van Trouw en werd hij provinciaal leider van Noord-Holland voor de verspreiding van deze krant. Vanwege zijn verzetswerk werd Toby in februari 1944 gearresteerd en via Kamp Vught naar concentratiekamp Dachau gevoerd. Het archief bevat voornamelijk correspondentie die hij vanuit de kampen voerde.
    Openbaarheid:
    Enkele inventarisnummers van dit archief zijn beperkt openbaar. Details staan vermeld in de rubriek "openbaarheid".
    Omvang:
    0.1 meter (16 nummers)
    Categorie:
     
     
     
    MAIS-(M)DWS is een product van DE REE archiefsystemen BV
    meer informatie over MAIS-(M)DWS