Uw zoekacties: St. Michaëlsgilde of Weversgilde, 1682-1797 en Commissarisse...
x0268 St. Michaëlsgilde of Weversgilde, 1682-1797 en Commissarissen van het Weversgilde te Winterswijk, 1798-1932 ( Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers )

Een archieftoegang geeft uitgebreide informatie over een bepaald archief.

Een archieftoegang bestaat over het algemeen uit de navolgende onderdelen:

• Kenmerken van het archief
• Inleiding op het archief
• Inventaris of plaatsingslijst
• Eventueel bijlagen

De kenmerken van het archief zijn o.m. de datering, omvang, vindplaats, beschikbaarheid, openbaarheid en andere. Als de datering jaartallen tussen haakjes bevat, betekent dat dat er zich stukken in het archief bevinden die buiten de datering van het 'archiefblok' vallen.

De inleiding op het archief bevat interessante informatie over de geschiedenis van het archief, achtergronden van de archiefvormer en kan ook aanwijzingen voor het gebruik bevatten.

De inventaris of plaatsingslijst is een hiërarchisch opgebouwd overzicht van beschreven archiefstukken. De beschrijvingen zijn formeel en globaal. Het lezen en begrijpen van een inventaris behoeft enige oefening en ervaring.

Bij het zoeken in de inventaris wordt de hiërarchie gevolgd. De rubrieken in de inventaris maken deel uit van de beschrijving op een lager niveau. Komt de zoekterm in een hoger niveau voor, dan voldoen onderliggende niveaus ook aan de zoekvraag.

0268 St. Michaëlsgilde of Weversgilde, 1682-1797 en Commissarissen van het Weversgilde te Winterswijk, 1798-1932 ( Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers )
Zoek in deze inventaris
>
Zoektermen
 
 
Inleiding
Het gilde. Ter bevordering van hun economische belangen verzochten de wevers in het kerspel Winterswijk eind 17e eeuw het bestuur van het Ambt Bredevoort om een gildebrief. Reeds hertog Karel van Gelre zou hen privileges verleend hebben, die door oorlogsgeweld waren verloren gegaan. Het feit, dat deze protestantse organisatie een katholieke heilige als schutspatroon had, wijst eveneens op een oudere oorsprong van vóór de Reformatie. Deze gildebrief werd in 1682 verleend door toenmalig pandheer prins Willem II van Oranje-Nassau, uitgevaardigd op perkament met een zegelkoord in de kleuren van het huis Oranje-Nassau en het prinselijk groot-zegel, en vergezeld van een glazen gildebeker met ingeslepen portretten van de schenker en zijn echtgenote. Op of omstreeks de 29e september, oorspronkelijk gewijd aan de gildepatroon St. Michaël, hield men de jaarlijkse teerdag, een ledenvergadering met afhoring van de rekening, bestuursverkiezingen en gezamenlijke maaltijd. Het bestuur bestond uit een voorzitter, gardiaan genoemd, en vier gildemeesters. Eens per twee jaar werden twee nieuwe gildemeesters gekozen ter vervanging van de twee langstzittende. Soms wordt melding gemaakt van een gildehuis en een gildeknecht, waaromtrent nadere gegevens ontbreken. Van begin af aan werd het bestaan van het gilde gekenmerkt door conflicten. Enerzijds met de zogenaamde buitenwevers in de omliggende buurtschappen over verplicht lidmaatschap, anderzijds met de plaatselijke linnenreders over het gildemonopolie en de stuksprijzen. Het gilde werd in de loop der tijden steeds meer een gesloten organisatie, hetgeen de verwerving van lidmaatschap voor buitenstaanders bemoeilijkte.
"Basensonen" uit eigen kring werden bevoordeeld ten opzichte van "vreemden", waartoe zelfs intredende plaatsgenoten werden gerekend. Sociaal presenteerde men zich als een groep tijdens de verplichte opkomst bij begrafenissen van gildebroeders, waarbij de kist werd gedekt door een lijklaken met gildeblazoen. Naast de gewone inkomsten uit contributies, landpacht en examengelden beheerde men een afzonderlijke armenbus ter ondersteuning van behoeftige broeders, welke o.a. werd gevuld met boetegelden.
De commissarissen. Ten tijde van de Bataafse republiek achtte men dergelijke besloten ambachtsorganisaties een economische belemmering, hetgeen in 1798 leidde tot opheffing van alle gilden. Het Winterswijkse weversgilde moest haar bezittingen overdragen aan drie commissarissen, die onder toezicht van de plaatselijke overheid belast waren met het beheer. In het begin van de 19e eeuw ontstonden langdurige vacatures en werd het beheer waargenomen door de burgemeester of een raadslid. Commissarissen werden meestal gerecruteerd uit raadsleden en andere notabelen. Rekening en verantwoording legden zij periodiek af aan het gemeentebestuur. De bezittingen werden omstreeks 1860 afgestoten en de opbrengst belegd in aandelen Grootboek Nationale Schuld. Het kapitaal werd beheerd als een sociaal fonds ter ondersteuning van arme of zieke huiswevers en naderhand de fabriekswevers. De in 1933 opgerichte gemeentelijke Sociale Dienst nam ook het beheer van het gildefonds over. Winterswijkse wevers ontvingen daaruit nog omstreeks 1965 een gratificatie.
Het archief. Oorspronkelijk zullen de onderdelen van het archief bij bestuursleden hebben berust. Belangrijke stukken zoals de gildebrief werden bewaard in een kist. Op de jaarlijkse teerdag werd een afschrift daarvan aan de gildebroeders voorgelezen. Volgens een beschrijving van het Ambt Bredevoort anno 1802 werd het "gildeboek" toen bewaard op het Ambtshuis, de kanselarij te Bredevoort. Mogelijk betrof dit de situatie na 1798. In de loop van de 19e eeuw belandde het archief met enige materiële goederen, zoals een wijnkan, een inktstel en het gildeblazoen, in gemeentelijk beheer. In 1859 werd ter bewaring van gildepapieren een metalen kist aangeschaft. Helaas werd toen ook het grootzegel van de gildebrief van een metalen doosje voorzien, waardoor het zegelkoord in de loop der jaren ernstige schade opliep. Het archief is niet meer compleet. Plaatselijk historicus B. Stegeman vermeldde in 1927 bv. een tweede gildeboek, gemerkt "B", dat niet meer aanwezig is.
Bronnen: Stegeman, B. Het oude kerspel Winterswijk, Zutphen, 1927/Arnhem, 1966, 1980; Krosenbrink, G.J.H. Uit de historie van Winterswijk, Winterswijk, 1968; Van Eeghen, De gilden, Bussum, 1974; ter Gouw, De gilden, Amsterdam, 1866; Documentatie Das, Openbare Bibliotheek Winterswijk
Inventaris
Bijlage
Index op het Gildeboek (inv. nr. 3)
Goederen Proces-verbaal van de openbare verkoping van doek (1735) - folio 66
Kapitaal Processen-verbaal van de afhoring der rekeningen van gardiaans en gildemeesters
(1706) - folio 58v;
(1716-1731) - folio 142v-144v;
(1732-1762) - folio 63-83v;
(1763-1764) - folio 145-145v;
(1765) - folio 85;
(1766-1774) - folio 124-125;
(1781-1784) - folio 231v
Akte van schuldbekentenis voor een lening groot f. 19,00 ten laste van H. Wubbels (1706) - folio 58v
Akte van schuldbekentenis voor een lening groot f. 100,00 ten gunste van D. Tjeenk (1726) - folio 1
Akte van schuldbekentenis voor een lening groot f. 100,00 ten laste van J. Theynk (1733) - folio 65
Kasboekingen inzake een lening groot f. 100,00 ten laste van G. ter Pelkwijk (1767-1780) - folio 123-123v
Kasboekingen inzake een lening groot f. 100,00 ten laste van J.H. Nijenhuis (1781-1784) - folio 241
Landerijen Kasboekingen van ontvangen pacht, aantekeningen betr. percelen, pachtvoorwaarden
(1712-1738) - folio 60-64v;
(1738-1745) - folio 69-72v;
(1746-1756) - folio 73v-76;
(1757-1759) - folio 78-80;
(1760) - folio 81v;
(1761) - folio 83;
(1762-1764) - folio 198v-199;
(1766-1775) - folio 121v-122v;
(1774-1782) - folio 126v-130;
(1781-1784) - folio 237-239
Akte van overdracht van bouwland op de Giesberskamp door J. Theynk (1736) - folio 65
Akte van verpachting van bouwland op de Giesberskamp aan G. Schuermans (1736) - folio 67v
Akte van verpachting van bouwland op de Giesberskamp aan D. Maes (1760) - folio 19
Akte van verpachting van bouwland op de Legen Wieber aan G. ten Beijtel (1760) - folio 64

Lidmaatschap Ledenlijst (1682-1708) - folio 2-6
Kasboekingen van contributie, toelatingsvoorwaarden
(1698-1713) - folio 235-236v;
(1709-1755) - folio 6v-18v;
(1756-1787) - folio 77v-91;
Proces-verbaal opheffing royement B. Mennink (1732) - folio 12
Resolutie toelating zoon van D. Wieghers (1736) - folio 14
Verkiezingen Extracten uit de processen-verbaal van bestuursverkiezingen (1714-1728) - folio 196v-197v
Kenmerken
Datering:
1682-1932
Auteur:
P. Meerdink
Toegang:
inventaris
Gemeente:
Winterswijk
Omvang:
1,375
Citeerinstructie:
Bij het citeren in annotatie en verantwoording dient het archief tenminste eenmaal volledig en zonder afkortingen te worden vermeld. Daarna kan worden volstaan met verkorte aanhaling.
Information obtained from our archives can not be used without crediting the source and our archive must be mentioned at least once in full without abbreviations.
VOLLEDIG/Full:
Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers, Doetinchem. Toegang 0268 St. Michaëlsgilde of Weversgilde, 1682-1797 en Commissarissen van het Weversgilde te Winterswijk, 1798-1932
VERKORT/Thereafter:
NL-DtcSARA 0268
Categorie:
Archiefvormer(s)::
 
 
 
MAIS-(M)DWS is een product van DE REE archiefsystemen BV
meer informatie over MAIS-(M)DWS