Uw zoekacties: Europese dagboeken en egodocumenten
x244 Europese dagboeken en egodocumenten ( NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies )
Uitleg bij archieftoegang

Een archieftoegang geeft uitgebreide informatie over een bepaald archief.

Een archieftoegang bestaat over het algemeen uit de navolgende onderdelen:

  • Kenmerken van het archief
  • Inleiding op het archief
  • Inventaris of plaatsingslijst
  • Eventueel bijlagen
  • De kenmerken van het archief zijn o.m. de omvang, vindplaats, beschikbaarheid, openbaarheid en andere.

    De inleiding op het archief bevat interessante informatie over de geschiedenis van het archief, achtergronden van de archiefvormer en kan ook aanwijzingen voor het gebruik bevatten.

    De inventaris of plaatsingslijst is een hiërarchisch opgebouwd overzicht van beschreven archiefstukken. De beschrijvingen zijn formeel en globaal. Het lezen en begrijpen van een inventaris behoeft enige oefening en ervaring.

    Bij het zoeken in de inventaris wordt de hiërarchie gevolgd. De rubrieken in de inventaris maken deel uit van de beschrijving op een lager niveau. Komt de zoekterm in een hoger niveau voor, dan voldoen onderliggende niveaus ook aan de zoekvraag.

    244 Europese dagboeken en egodocumenten ( NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies )
    Zoek in deze inventaris
    >
    Zoektermen
    Zoektips!

    Wildcards kunnen het zoeken vergemakkelijken:

    • Een ? (vraagteken) vervangt een letter
    • Een * (sterretje) vervangt een aantal letters
    • Door een $ (dollarteken) voor een zoekterm te zetten, zoekt u naar woorden die op elkaar lijken.

    Meer zoektips vindt u hier.

     
     
    Openbaarheid
    De collectie is in grotendeels beperkt openbaar en is slechts raadpleegbaar na verkregen toestemming van de directeur van het NIOD. Voor bezoekers die deze toestemming willen hebben, is ter plekke bij balie van de studiezaal van het NIOD een archiefverklaring verkrijgbaar. Direct na ondertekening kunt u de stukken aanvragen en inzien.

    Een aantal dagboeken is volledig openbaar omdat de auteur of diens nabestaanden toestemming hebben gegeven voor publicatie. Dit is vermeld bij de betreffende dagboeken.

    Vanwege de bescherming van de privacy zijn van sommige dagboekauteurs alleen de initialen vermeld. Dagboekauteurs van wie de naam niet bekend is, zijn vermeld als "anoniem".
    Inleiding
    titel archief
    archiefvormer
    omvang
    citeer en aanvraaginstructie
    periode van ontstaan
    aard van de archiefbestanddelen
    ordening van de archiefbestanddelen
    selectie, vernietiging en bewerking
    aanvullingen
    wettelijke status
    reproductiebeperkingen
    taal van de archiefbescheiden
    materiële staat
    bewerking
    Geschiedenis
    "Wil het nageslacht ten volle beseffen wat wij als volk in deze jaren hebben doorstaan en zijn te boven gekomen, dan hebben wij juist de eenvoudige stukken nodig: een dagboek, brieven van een arbeider uit Duitsland, [...] toespraken van een predikant" *  .
    Met deze woorden riep G. Bolkestein, minister van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen van de Nederlandse regering in ballingschap, de luisteraars in bezet Nederland op hun alledaagse belevenissen op papier vast te leggen. In de avonduitzending van Radio Oranje van dinsdag 28 maart 1944 kondigde hij de samenstelling van een "groot, waarlijk nationaal werk" aan. Met zijn oproep legde Bolkestein de fundamenten voor de Collectie Dagboeken en Egodocumenten van het NIOD.
    Eén van de velen die Bolkestein's oproep hoorden, was een jong joods meisje dat op een zolder aan de Amsterdamse Prinsengracht ondergedoken zat. Het dagboek van Anne Frank zou onder de titel "Het Achterhuis" uitgroeien tot het bekendste egodocument uit de bezettingsperiode. Maar ook honderden anderen tekenden hun alledaagse belevenissen op: huisvrouwen, burgemeesters, winkeliers, artsen, NSB'ers, Oostfrontstrijders, gevangenen en scholieren.
    "...natuurlijk stormden ze allemaal meteen op mijn dagboek af".
    Daags na Bolkesteins radiotoespraak stelde Anne Frank zich al voor hoe het zou zijn als ze een roman over het Achterhuis kon schrijven, "aan de titel alleen zouden de mensen denken, dat het een detective-roman was". De scan is gemaakt uit het facsimile van het dagboek.
    thumbnail
    Meteen na haar oprichting begon het Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie (RIOD) met het verzamelen van hun dagboeken. Vanaf december 1945 werd de Nederlandse bevolking via radio-uitzendingen opgeroepen dagboeken ter beschikking te stellen aan het RIOD. Het vergaren van deze geschriften was belangrijk omdat "de onopzettelijk door tallozen bijgehouden dagboeken bij uitstek het nageslacht een juiste indruk geven van wat de gewone burger in de oorlogs- en bezettingsjaren beleefde". Daarnaast hebben de dagboeken grote waarde omdat zij een uitvoerig beeld geven van belangwekkende plaatselijke gebeurtenissen.
    Aldus verwierf het RIOD honderden dagboeken. Elk dagboek waarvan verwacht werd dat het "voor het historisch onderzoek naar de jaren der Duitsche bezetting tot in de lengte van generaties van de grootste beteekenis zal zijn", werd gekopieerd waarna de eigenaar het origineel desgewenst weer terug kreeg. Ingezonden dagboeken waaruit een minder sterk historisch belang sprak, werden geretourneerd zonder te zijn vermenigvuldigd.
    In de tweede helft van 1947 kregen de dagboekauteurs een vragenformulier toegezonden waarin zij hun persoonlijke achtergrond konden schetsen. De toenmalige chef van het RIOD, drs. L. de Jong voorzag dat “de latere lezer der fotocopieën zeer zeker voor de persoon van de schrijver of schrijfster grote belangstelling zou hebben”.

    Het NIOD beschikt over 485 ingevulde vragenformulieren, die in archief 783 zijn ondergebracht.
    In 1949 werden de belangwekkendste dagboeken geanalyseerd zodat "systematisch al datgene zou worden opgetekend wat voor de verdere wetenschappelijke arbeid [...] van belang zou kunnen zijn". De analyses bevatten informatie over de auteur, locatie, periode en inhoud van de betreffende dagboeken. Analyses van niet-aanwezige dagboeken vermelden de reden waarom een dagboek niet is vermenigvuldigd. De in totaal 955 gestencilde dagboekanalyses bevinden zich in archief 784. In een aparte doos zijn enkele originele analyses bewaard gebleven. Met het oog op de uitgave van een bronnenpublicatie maakte een medewerkster van het Instituut, mevrouw dr. R.S. Zimmerman-Wolf, een selectie uit de dagboeken. Nadat zij zich uit het project had teruggetrokken, voltooide mevrouw drs. T.M. Sjenitzer-van Leening de werkzaamheden. Op 20 november 1954 verscheen een bloemlezing onder de titel "Dagboek-fragmenten 1940-1945". Een exemplaar hiervan bevindt zich in de studiezaal.
    Veel dagboekbeschrijvingen zijn gemaakt in de jaren vijftig en ademen de sfeer van de toen geldende maatschappelijke opvattingen over de oorlogsjaren.
    Literatuur en verwante collecties
    Inventaris
    Records 1 t/m 100
    Records 101 t/m 200
    Records 201 t/m 300
    Records 301 t/m 400
    Records 401 t/m 500
    Records 501 t/m 600
    Records 601 t/m 700
    Records 701 t/m 800
    Records 801 t/m 900
    Records 901 t/m 1000
    Records 1001 t/m 1100
    Records 1101 t/m 1200
    Records 1201 t/m 1300
    Records 1301 t/m 1400
    336 Vries-Bouwes, A. i
    thumbnail
    243 Waardenburg, C.
    thumbnail
    sluiten
    244 Europese dagboeken en egodocumenten
    Inventaris
    243 Waardenburg, C.
    thumbnail
    Auteur:
    Waardenburg, C.
    Titel:
    Time and tide wait for no man. C. Waardenburg. Personally important. Keep a good eye en it. Brief details of escape and escape efforts from Holland.De vaart naar 't Westen, Engeland.
    Openbaarheid:
    Deze stukken zijn beperkt openbaar. Zij zijn slechts raadpleegbaar na verkregen toestemming van de directeur van het NIOD. Voor bezoekers die deze toestemming willen hebben, ligt een formulier bij de balie van de studiezaal van het NIOD.
    Vorm:
    Verslagen en dagboek met bijlagen (getypt stuk; in 2 ex.)
    Omvang:
    24 pagina's
    Periodisering:
    ±15 april - 19 juni 1941 Schipluiden en omgeving, Vlaardingen, Delft, Den Haag, Rotterdam 20 - 21 mei 1941 Intermezzo: tocht van Vlaardingen over Hellevoetsluis naar Goedereede en terug; door Voornsche kanaal en Haringvliet, 19 juni 1941 Tocht van Vlaardingen naar Wissekerke door Nieuwe Maas, Spui, Haringvliet, Keten, Mastgat, Zijpe, Oosterschelde, 19-20 juni 1941, Oosterschelde en Noord -Beveland, o.a. Colijnsplaat, 21 juni 1941 Tocht van Colijnsplaat over Maassluis naar Schipluiden, 21 juni 1941 - 4 september 1941 Schipluiden en omgeving, Vlaardingen, Rotterdam, Den Haag, Amsterdam, 6 oktober 1941 - 20 december 1941 Londen (en elders in Engeland), 20 december 1941 - 27 februari 1942 Cambridge, 27 februari 1942 - 14 maart 1942 Londen (en elders in Engeland)
    Localisering:
    Schipluiden en omgeving, Vlaardingen, Delft, Den Haag, Rotterdam, tocht van Vlaardingen over Hellevoetsluis naar Goedereede en terug; door Voornsche kanaal en Haringvliet, tocht van Vlaardingen naar Wissekerke door Nieuwe Maas, Spui, Haringvliet, Keten, Mastgat, Zijpe, Oosterschelde, Oosterschelde en Noord -Beveland, o.a. Colijnsplaat, tocht van Colijnsplaat over Maassluis naar Schipluiden, Amsterdam, Londen (en elders in Engeland), Cambridge
    Taal:
    Nederlands
    Inhoud:
    Engelandvaarder Waardenburg woont bij zijn ouders in Schipluiden. Dit dagboek bevat het relaas van zijn, tenslotte geslaagde, pogingen Engeland te bereiken.
    1. In ieder geval vóór 15 april 1941 hadden hij en enkele vrienden contact met organisaties, wier beloften echter nietig bleken.
    2. Hij koopt met andere would be deelnemers een zeilboot met buitenboordmotor (f.475). Het plan is, deze in een binnenvaartuig (Nooit Volmaakt, 40 ton, eigenaar Sietse Rientsma) naar de Zeeuwse wateren te vervoeren en vandaar op eigen kracht verder te gaan. Oefenzeiltochten op de Kaag mislukken, enige tochtgenoten trekken zich terug; van een reis met deze boot moet worden afgezien.
    3. Na een verkenningstocht met de Nooit Volmaakt naar Goedereede, wordt 19 juni de poging gewaagd met dit schip zelf over te steken. Deelnemers: de eigenaar, de auteur en 4 andere, gedeeltelijk nieuwe, tochtgenoten. De eerste dag wordt Wissekerke bereikt; in de daarop volgende nacht tracht men op zee te komen, maar loopt bij eb vast op de Roggenplaat bij Burgsluis, in verboden gebied. Het vertelsel, dat men van Wissekerke tot hier is komen drijven doordat het anker "sleepte", wordt door de Duitsers min of meer geslikt, hoewel later in Vlaardingen de (extra?) motor en benzine in beslag worden genomen en de eigenaar tenslotte f. 250 boete krijgt wegens het zich bevinden in verboden gebied. Besloten wordt, deze tocht te liquideren en terug te gaan.
    4. Waardenburg, financieel steeds geholpen, koopt voor f. 2000 in Amsterdam een motorboot, over welke mogelijkheid hij reeds bij zijn vorige tocht in Colijnsplaat vernomen had. In de "Nooit Volmaakt" wordt de boot van Amsterdam naar Schipluiden vervoerd en nadat, voorlopig waarschijnlijk nog onder de hoede van de "Nooit Volmaakt", in de nacht van 2 op 3 september nog een poging mislukt is, wordt de volgende nacht vanuit Vlaardingen met 8 man de tocht ondernomen, die slaagt.
    Inhoud vervolg:
    E.E.Daniëls, D. Stumpf. In Engeland komt hij begin oktober in kamp Wrottesley, Park Wolverhampton, wordt gedetacheerd bij de R.A.F. en eind november beëdigd. Volgt een I.T.W. cursus in Cambridge, van 20 december tot eind februari, eindigende met een examen; daarna een week verlof. Waardenburg en zijn collega's wensen nu zo spoedig mogelijk naar de Elementary Flying Training School te worden gezonden en de opleiding niet onnodig te rekken, maar hiermee wordt getalmd, wat grote ontevredenheid veroorzaakt.

    Waardenburg wordt in Canada tot vliegenier opgeleid, maakt vele vluchten en komt in 1944 in Dunsford (Engeland) bij een vliegongeluk om het leven.
    NB:
    Twee foto's aanwezig; ingestuurd door de vader van de auteur, die er zijn zoon niet over gesproken kan hebben
    Zie ook
    Cees Waardenburg (links) krijgt de Distinguished Flying Medal opgespeld door de Engelse koning George VI.
    thumbnail
    331 Wijers, C.G.
    thumbnail
    Records 1501 t/m 1545
    Kenmerken
    Bijzonderheden:
    Direct na de bevrijding is het NIOD begonnen met het verzamelen van dagboeken en andere egodocumenten. Inmiddels bestaat de collectie uit ruim 1350 exemplaren, die óf in origineel óf in fotokopie aanwezig zijn.
    Beschrijving:
    Een deel van de collectie is gebruikt voor het samenstellen van de bloemlezing "Dagboekfragmenten 1940-1945".
    Openbaarheid:
    Enkele inventarisnummers van dit archief zijn beperkt openbaar. Details staan vermeld in de rubriek "openbaarheid".
    Omvang:
    37,4 meter (2015 inventarisnummers)
    Categorie:
     
     
     
    MAIS-(M)DWS is een product van DE REE archiefsystemen BV
    meer informatie over MAIS-(M)DWS