Uw zoekacties: Generalkommissariat für das Sicherheitswesen (Höhere SS- und...
x077 Generalkommissariat für das Sicherheitswesen (Höhere SS- und Polizeiführer Nord-West) ( NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies )
Uitleg bij archieftoegang

Een archieftoegang geeft uitgebreide informatie over een bepaald archief.

Een archieftoegang bestaat over het algemeen uit de navolgende onderdelen:

  • Kenmerken van het archief
  • Inleiding op het archief
  • Inventaris of plaatsingslijst
  • Eventueel bijlagen
  • De kenmerken van het archief zijn o.m. de omvang, vindplaats, beschikbaarheid, openbaarheid en andere.

    De inleiding op het archief bevat interessante informatie over de geschiedenis van het archief, achtergronden van de archiefvormer en kan ook aanwijzingen voor het gebruik bevatten.

    De inventaris of plaatsingslijst is een hiërarchisch opgebouwd overzicht van beschreven archiefstukken. De beschrijvingen zijn formeel en globaal. Het lezen en begrijpen van een inventaris behoeft enige oefening en ervaring.

    Bij het zoeken in de inventaris wordt de hiërarchie gevolgd. De rubrieken in de inventaris maken deel uit van de beschrijving op een lager niveau. Komt de zoekterm in een hoger niveau voor, dan voldoen onderliggende niveaus ook aan de zoekvraag.

    077 Generalkommissariat für das Sicherheitswesen (Höhere SS- und Polizeiführer Nord-West) ( NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies )
    Zoek in deze inventaris
    >
    Zoektermen
    Zoektips!

    Wildcards kunnen het zoeken vergemakkelijken:

    • Een ? (vraagteken) vervangt een letter
    • Een * (sterretje) vervangt een aantal letters
    • Door een $ (dollarteken) voor een zoekterm te zetten, zoekt u naar woorden die op elkaar lijken.

    Meer zoektips vindt u hier.

     
     
    Openbaarheid
    Het archief is beperkt openbaar.

    De inventarisnummers 10, 13, 20, 16, 23, 24, 28, 32, 34, 35, 114, 121, 138, 184-187, 198d, 206-208, 218, 242, 272, 292d, 381, 1187, 1226, 1262, 1267, 1270, 1273-1275, 1277, 1278, 1280, 1282, 1284b, 1285-1287, 1289, 1294-1297, 1299-1302, 1310a, 1310b, 1310d, 1310e, 1316, 1319, 1321, 1342, 1347, 1351, 1353a, 1353c, 1370, 1400, 1401, 1403, 1408-1418, 1426, 1429-1432, 1435, 1436, 1438, 1440-1448 1455, 1468, 1470, 1473, 1475-1478, 1483-1484, 1507, zijn slechts raadpleegbaar na verkregen schriftelijke toestemming van de directeur van het NIOD. Onderzoekers kunnen zich daartoe schriftelijk wenden tot de directeur van het NIOD.

    De overige inventarisnummers zijn slechts raadpleegbaar na verkregen toestemming van de directeur van het NIOD. Voor bezoekers die deze toestemming willen hebben, is ter plekke bij balie van de studiezaal van het NIOD een archiefverklaring verkrijgbaar. Direct na ondertekening kunt u de stukken aanvragen en inzien.
    Het Generalkommissariat für das Sicherheitswesen en de Höhere SS- und Polizei Führer Nord-West
    Toen Rijkscommissaris Arthur Seyss-Inquart zich in mei 1940 in Nederland vestigde liet hij zich bijstaan door vier Generalkommissare met bijbehorend apparaat voor belangrijke onderdelen van het bestuur: F. Wimmer voor Verwaltung und Justiz, H. Fischöck voor Finanz und Wirtschaft en F.Schmidt voor zur besonderen Verwendung. Deze inventaris heeft betrekking op het archief van de vierde: de Generalkommissar für das Sicherheitswesen Hanns Albin Rauter, d.w.z. hoofd van de politie-organen van het Rijkscommissariaat *  . Zijn andere titel die vaker werd gebruikt was Höhere SS- und Polizeiführer Nord-West (HSSPF) en in die hoedanigheid was hij leider van de SS-organisatie in Nederland. Deze dubbelfunctie demonstreert ook de versmelting van partij en staat die zo kenmerkend is geweest voor het Duitse bestuur.
    SS-Gruppenführer Hanns Albin Rauter.
    thumbnail
    De organisatie bestaat uit de hoofdafdelingen Höherer SS- und Polizeiführer, Sicherheitspolizei en Sicherheitsdienst, Ordnungspolizei en Waffen-SS, bij elkaar vormend het complete politie-apparaat van het Duitse bestuur. In de inventaris is bij elk archiefonderdeel de organisatie zo volledig mogelijk toegelicht zonder dat deze altijd geheel weerspiegeld is in het fragmentarisch overgeleverde archiefmateriaal.
    Gebruikte afkortingen:
    BdO- Befehlshaber der Ordnungspolizei
    BdS- Befehlshaber der Sicherheitspolizei und des SD
    HSSPF- Höhere SS- und Polizei Führer
    KdO- Kommandeur der Ordnungspolizei
    RSHA- Reichsicherheitshauptamt
    De inventaris is in 2004 vervaardigd door de Centrale Archief Selectiedienst. De inleiding is in 2004 vervaardigd door R. Utermöhlen.
    Verantwoording van de bewerking
    Het archief bestaat uit de volgende deelarchieven: Höhere SS-und Polizeiführer und Generalkommissar für das Sicherheitswesen, Befehlshaber der Sicherheitspolizei und des SD (ondermeer Sonderreferat Juden IV b 4, Zentralstelle für jüdische Auswanderung), Befehlshaber der Ordnungspolizei, Technische Nothilfe, Befehlshaber der Waffen-SS, Nederlandsche SS, later Germaansche SS in Nederland, Nederlandsche Landwacht en Landstorm Nederland, Volksche Werkgemeenschap, Uitgeverij Storm, Reichsschule Valkenburg.
    Achtergronden van de bewerking
    Het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD) bood in april 2000 het archief van de Generalkommissar für das Sicherheitswesen (Höhere SS- und Polizeiführer) aan de Centrale Archief Selectiedienst (CAS) te Winschoten ter bewerking aan, die deze in de periode 2001-2004 uitvoerde.
    Verantwoording
    Bij de bewerking van het archief vormden de bestaande beschrijvingen het uitgangspunt. Van dit principe werd alleen afgeweken wanneer oude omschrijvingen niet correspondeerden met de inhoud van het dossier of als stukken niet eerder beschreven waren. Daar waar mogelijk werden soortgelijke dossiers onder verzamelbeschrijvingen geplaatst. Wat de rubrieksindeling in de nieuwe inventaris betreft, werd met het NIOD afgesproken dat deze - daar waar nodig - werd aangepast aan de organisatie en uitvoering van de taak van de Höhere SS- und Polizeiführer.

    Het institutionele onderzoek dat door het NIOD en de CAS werd gedaan vindt zijn weerslag in de door het NIOD geschreven inleiding op de inventaris en in de aangepaste rubrieksindeling. Ook komt het voor dat bepaalde Abteilungen in de nieuwe inventaris in een andere hiërarchische volgorde zijn geplaatst omdat aanvullend onderzoek, dat tijdens de bewerking door de CAS werd gedaan, heeft aangetoond dat de keuze voor de onderverdeling kon worden verbeterd.

    In de nieuwe toegang is een concordantie opgenomen om te zorgen dat verwijzingen in bestaande publicaties, gebaseerd op de eerdere indeling van het archief, teruggezocht kunnen worden.
    Aanvullingen en vernietigingsbeleid
    Aangezien het archief ten tijde van de Duitse bezetting in Nederland in de periode 1940-1945 werd gevormd, geldt dit bestand volgens de door het Nationaal Archief opgestelde normen als oorlogsgerelateerd. Dat is ook de reden dat er tijdens de bewerking niets uit de archieven voor vernietiging is aangewezen. Tijdens de bewerking werd tussentijds een aantal archiefbescheiden, die in het kader van archievenruil van 2001 door het Bundesarchiv te Koblenz werden teruggegeven, aan het archief toegevoegd. De toegevoegde stukken zijn door middel van de concordantie terug te vinden.

    Van de oorspronkelijke 32,9 meter te bewerken archief van de Generalkommissar für das Sicherheitswesen (Höhere SS- und Polizeiführer) werd uiteindelijk 19,5 meter archief aan het NIOD geretourneerd. Het verlies van 13,4 meter op de oorspronkelijk aangeboden hoeveelheid archief heeft te maken met het comprimeren van de archiefbescheiden in standaard archiefdozen tijdens het overpakken.

    Na beschrijving door de CAS omvatte het archief 1850 inventarisnummers.
    Literatuur en verwante collecties
    Voor de inleidende teksten in de inventaris is gebruik gemaakt van De SS en Nederland: documenten uit SS-archieven 1935-1945 (Den Haag 1976) van N.K.C.A in 't Veld en van de hieronder genoemde bronnen die ook voor vervolgonderzoek naar het Generalkommissariat für das Sicherheitswesen en de Höhere SS- und Polizeiführer Nord-West gebruikt kunnen worden.
    literatuur
    verwante collecties
    Inventaris
    aanvraaginstructie
    Archiefstukken uit dit archief kunnen in de studiezaal van het NIOD worden aangevraagd
    onder vermelding van: archief 077, inv.no. ...
    Het inventarisnummer is vermeld in numeriek oplopende volgorde,
    links naast de beschrijving van de stukken
    1. Höhere SS- und Polizeiführer
    1.1. Algemeen
    1.2. Abteilung IV A - Verwaltung
    1.3. SS- und Polizeigericht X
    1.4. Germanische (freiwilligen) Leitstelle Niederlande
    Standplaats:Den Haag, Plein 1 (-sept. 1944); Hengelo (-1945)
    Hoofd:R. Jungclaus (-april 1942); W. Montel (-okt. 1943); G. Rouenhoff (-mrt. 1944); H. Thole (-1945)
    De Germanische Leitstelle in Nederland had als filiaal van de gelijknamige organisatie in Duitsland vanaf 1943 de opdracht om het overkoepelend orgaan te worden van de Nederlandse SS en daarmee verbonden organisaties en de nationaal-socialistische jeugdorganisaties (Jeugdstorm en Studentenfront van de NSB) in SS-richting te beïnvloeden. De strategie van de Leitstelle zou zijn om door politieke en culturele begeleiding te geven invloed in deze instanties uit te oefenen zonder verzet uit te lokken.
    De Nederlandse Leitstelle ontwikkelde zich uit het bureau van SS-Oberführer Richard Jungclaus als adviseur van Rauter voor de Nederlandse SS. Zij had als taak de werving voor de gewapende SS- en politie-organisaties en controle op en leiding over de Nederlandse (Germaansche) SS en nevenorganisaties daarvan en ook de nationaal-georiënteerde jeugdorganisaties *  . Het bureau had de volgende afdelingen: Schulung, Ahnenerbe (later zelfstandig), Ostsiedlung, Verwaltung en Presse. In principe werd de Leitstelle Nederland aangestuurd vanuit Berlijn. In de praktijk ging Rauter echter met steun van Himmler en Seyss-Inquart als tegenwicht tegen de invloed uit Berlijn de taak van de Germanische Leitstelle overnemen en versterkte daarmee zijn greep op de SS-organisatie.
    Enerzijds omdat soms niet geheel duidelijk was wat tot de competentie van de Leitstelle behoorde, anderzijds doordat Rauter de politieke beslissingen nam, heeft de organisatie niet veel betekend en beperkte zich voornamelijk tot het aanstellen van hoofden, verstrekken van financiële middelen en de contrôle daarop en het publiceren van ideologische uiteenzettingen in bijvoorbeeld het blad Storm. Tegen 1944 hielden de meeste door de Leitstelle aangestuurde organisaties op te bestaan.
    1.4.1. Algemeen
    1.4.2. Reichsschule Valkenburg
    077 Generalkommissariat für das Sicherheitswesen (Höhere SS- und Polizeiführer Nord-West)
    Inventaris
    1. Höhere SS- und Polizeiführer
    1.4. Germanische (freiwilligen) Leitstelle Niederlande
    1.4.2. Reichsschule Valkenburg
    Anstaltsleiter:W.Kemper
    dagelijkse leiding: F. Debusmann
    De Adolf-Hitlerschulen en Nationalpolitische Erziehungsanstalten (Napolas) bestonden in Duitsland naast het middelbaar onderwijs en voorzagen in een opvoeding in nationaal-socialistische sfeer. Het militaire element stond daarin voorop: een organisatiestructuur in militair aandoende eenheden, geüniformeerde leerlingen en aandacht voor sport. De Napola's die sterk SS-georienteerd waren, waren opgericht onder de inspectie van SS-Obergruppenführer A. Heissmeyer.
    SS-Obergruppenführer Heissmeyer met Rauter tijdens een bezoek aan een Reichsschule für Jungen und Mädel.
    thumbnail
    De in augustus 1941 opgerichte NIVO-school te Schaarsbergen stond model voor een Duitse staatsschool als de Napola maar ging door onenigheid tussen Rijkscommissariaat en NSB over de ideologische koers spoedig ten onder. Op 1 september 1942 werden door de onderwijsinspectie bij het Rijkscommissariaat, Jacobs, met steun van Rauter twee Reichsschulen *  opgericht, één voor meisjes te Heijthuijsen (Roermond) en één voor jongens in het rooms-katholieke Ignatiuscollege te Valkenburg. Om toegelaten te worden op de scholen vond een keuring plaats, ook op raskenmerken, gezondheid en dapperheid door Rauters Rasse- und Siedlungsführer H. Aust. Er gold een proeftijd van een jaar. Er werden 40 meisjes aangenomen en 66 Duitse en 57 Nederlandse jongens. De Duitse jeugd werd ook aangeworven uit de reeds voor de oorlog in Nederland bestaande scholen voor Duitsers *  . Het overwegend Nederlandse lerarencorps bestond uit SS'ers of was SS-gezind.
    De NSB-top boycotte de scholen. Omdat men de vorming van de jeugd in politiek opzicht belangrijk vond, werd over de zeggenschap van de instituten getwist door meerdere instanties van het Rijkscommissariaat. Himmler vond in juni 1943 een compromis in de Germanische Leitstelle in Nederland. Deze viel onder de HSSPF, die weer aan de Rijkscommissaris verantwoording zou afleggen. Het Generalkommissariat für Verwaltung und Justiz was inhoudelijk verantwoordelijk voor het lesprogramma en Heissmeyer had de inspectie als vertegenwoordiger van Himmler. In feite trokken Seyss-Inquart en Rauter aan de touwtjes.
    Wat de organisatie van de Reichsschule Valkenburg betreft was er een Unterrichtsleiter, een Hundertschaftsführer en Wehrsportführer (functies die Debusmann lange tijd in één persoon verenigde) en een Hauptzugführer. De school beschikte ook over een arts en verder over vrouwelijk huishoudelijk personeel. Er waren voor de financiële administratie een rentmeester en een boekhouder. De instelling werd gefinancierd door het Rijkscommissariaat. De Reichsschule was een internaat: de 'jonkmannen' kregen kost en inwoning en waren geüniformeerd (Napola-uniform en bruin hemd). De zondagen en de vakanties mochten thuis worden doorgebracht. De opleiding werd gesteld op acht jaar; het diploma zou gelijk zijn aan het HBS/gymnasium-diploma en toegang verlenen tot het hoger onderwijs * 
    Leerlingetjes van de Reichsschule Valkenburg.
    thumbnail
    Problemen bij het onderwijs waren het vinden van Nederlandse leraren. Ook waren er telkens leraren afwezig voor werk in nationaal-socialistische organisaties elders. Over de school is in september 1943 een propagandafilm gemaakt die in de bioscopen werd vertoond. Op uitnodiging van de Germaanse SS nam de school deel aan twee grote demonstraties in Groningen en Leeuwarden "De jeugd en het Rijk" in mei 1944. Na de geallieerde invasie in Normandië moest het lesprogramma steeds vaker onderbroken worden om te vluchten naar de schuilkelders.
    De leerlingen van de Reichsschulen werden in september 1944 op last van Heissmeyer geëvacueerd naar andere Napolas in Duitsland. De school in Valkenburg werd overgebracht naar Bensberg.
    1.5. Ahnenerbe
    1.6. Nederlandsche Landwacht
    1.7. Germaansche SS
    Kenmerken
    Datering:
    (1938) 1940-1945
    over het archief:
    Als Generalkommissar für das Sicherheitswesen en Höhere SS- und Polizeiführer was Hanns Albin Rauter (1892-1949) belast met de "openbare orde en veiligheid". De SS, de Befehlshaber der Sicherheitspolizei und des SD en het totale Nederlandse politieapparaat ressorteerden onder hem.
    Rauter was als Generalkommissar ondergeschikt aan Seyss-Inquart, maar in zijn hoedanigheid als Höhere SS- und Polizeiführer, waardoor hij rechtstreeks in contact stond met Reichsführer SS Heinrich Himmler, wist hij een zelfstandige positie te verwerven.
    Onder de verantwoordelijkheid van de Generalkommissar viel ook het SS- und Polizeigericht. Deze rechtbank was in eerste instantie bedoeld voor Duitse SS'ers en leden van de Duitse politie, maar in mei 1943 werden de bevoegdheden uitgebreid en konden ook strafzaken waarbij een Nederlandse politiefunctionaris betrokken was (als slachtoffer of als dader) worden behandeld.
    Openbaarheid:
    Enkele inventarisnummers van dit archief zijn beperkt openbaar. Details staan vermeld in de rubriek "openbaarheid".
    Omvang:
    20,0 meter (1900 inventarisnummers)
    Trefwoorden:
    Categorie:
    Archiefvormer(s)::
     
     
     
    MAIS-(M)DWS is een product van DE REE archiefsystemen BV
    meer informatie over MAIS-(M)DWS