Uw zoekacties: Maatschappij van Moederlijke Liefdadigheid, afdeling Zaandijk
xPA-0023 Maatschappij van Moederlijke Liefdadigheid, afdeling Zaandijk ( Gemeentearchief Zaanstad )
Uitleg bij archieftoegang

Een archieftoegang geeft uitgebreide informatie over een bepaald archief.

Een archieftoegang bestaat over het algemeen uit de navolgende onderdelen:

• Kenmerken van het archief
• Inleiding op het archief
• Inventaris of plaatsingslijst
• Eventueel bijlagen

De kenmerken van het archief zijn o.m. de omvang, vindplaats, beschikbaarheid, openbaarheid en andere.

De inleiding op het archief bevat interessante informatie over de geschiedenis van het archief, achtergronden van de archiefvormer en kan ook aanwijzingen voor het gebruik bevatten.

De inventaris of plaatsingslijst is een hiërarchisch opgebouwd overzicht van beschreven archiefstukken. De beschrijvingen zijn formeel en globaal. Het lezen en begrijpen van een inventaris behoeft enige oefening en ervaring.

Bij het zoeken in de inventaris wordt de hiërarchie gevolgd. De rubrieken in de inventaris maken deel uit van de beschrijving op een lager niveau. Komt de zoekterm in een hoger niveau voor, dan voldoen onderliggende niveaus ook aan de zoekvraag.

PA-0023 Maatschappij van Moederlijke Liefdadigheid, afdeling Zaandijk ( Gemeentearchief Zaanstad )
Zoek in deze inventaris
>
Zoektermen
 
Zoektips!

Wildcards kunnen het zoeken vergemakkelijken:

  • Een ? (vraagteken) vervangt een letter
  • Een * (sterretje) vervangt een aantal letters
  • Door een $ (dollarteken) voor een zoekterm te zetten, zoekt u naar woorden die op elkaar lijken.

Meer zoektips vindt u hier.

 
 
Inleiding
1. Geschiedenis van de archiefvormer
PA-0023 Maatschappij van Moederlijke Liefdadigheid, afdeling Zaandijk
Inleiding
1. Geschiedenis van de archiefvormer
De Maatschappij van Moederlijke Liefdadigheid in Zaandijk werd opgericht op 24 juni 1839. Initiatiefnemer was het departement Koog-Zaandijk van de Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen. Dit departement benoemde in de vergadering van 30 mei 1838 een commissie om zowel in Koog als in Zaandijk een Maatschappij van Moederlijke Liefdadigheid op te richten, zoals die ook in andere plaatsen actief was. Tot commissieleden werden benoemd: ds. A.J. Berkhout en Simon Dekker Pz. namens het bestuur, Dirk Donker en Jan Spekham Duijvis namens de algemene commissie, en Jacobus Kerbert en Cornelis Kuijper namens de leden. * 

In de vergadering van 16 februari 1839 deed de commissie verslag. De voorlopige intekening had een bedrag van fl. 255,00 opgebracht en dit was voldoende om verder te gaan met de plannen. De ledenvergadering van het Nut machtigde de commissieleden om in gesprek te gaan met de bestuurders van Koog en Zaandijk. Op verzoek van de burgemeesters van de beide dorpen kregen de maatschappijen eenzelfde reglement. * 
Het reglement van Zaandijk werd goedgekeurd bij Koninklijk Besluit van 25 september 1839. In hun toelichting schreven de Gedeputeerde Staten dat er geen verandering was aangebracht in artikel 17 van het reglement: ook kraamvrouwen die door de armenbesturen werden bedeeld, kwamen in aanmerking voor ondersteuning door de Maatschappij van Moederlijke Liefdadigheid wanneer dit mogelijk was en de ondersteuning door de armenbesturen ontoereikend was. *  Later, in 1840, zond de Maatschappij tot Nut van’t Algemeen het reglement toe aan de bestuurders van het Nutsdepartement in Lobith. Deze hadden om inlichtingen gevraagd met het oog op de oprichting van een Maatschappij van MoederlijkeLiefdadigheid in hun woonplaats. * 

De Maatschappijen van Moederlijke Liefdadigheid werden opgericht naar het voorbeeld van de Franse Société Maternelle en werkten geheel onafhankelijk van elkaar. Ze hadden tot doel het helpen van behoeftige kraamvrouwen (vrouwen die net bevallen waren), die niet in staat waren om zelf in het nodige te voorzien. Daarom sprak men in Zaandijk ook wel over het kraamvrouwenfonds. Men wilde, 'wanneer in de schamele hut de armoede wel het meest drukt', 'het leed ... verzachten en het lot ... verbeteren'. * 
Met het oog op haar werkzaamheden verdeelde de Maatschappij van Moederlijke Liefdadigheid in Zaandijk het dorp in vijf wijken. De kraamvrouwen kregen linnengoed, kleding, voedsel, turf en een bijdrage voor verloskundige hulp ingeval de kraamvrouw niet door de verloskundige van Zaandijk geholpen werd. De hulp was beschikbaar vanaf het tweede kind, later vanaf het derde kind. Was er behoefte aan ‘voedsel, versterking, of brandstoffen’, dan kon er ook hulp komen voor het eerste kind. *  Ongehuwde vrouwen kwamen niet in aanmerking voor hulp, noch gezinnen waarvan de kinderen niet gevaccineerd waren tegen het koepokvirus. * 
Over de periode 1839-1889 werden in totaal 670 kraamvrouwen bedeeld. De uitgaven over deze periode bedroegen fl. 8947,56 en een halve cent. * 
Het bestuur van de Maatschappij van Moederlijke Liefdadigheid bestond uit vijf leden. Bij de oprichting in 1839 waren dit Grietje Donker-van Gelder, voorzitster; Aafje Couwenhoven-Couwenhoven, vice-voorzitster; Maartje Kuyper-Vis, schrijfster; Grietje Vis-Breet, penningmeesteresse; en Aagje Mulder-Brandenburg, magazijnmeesteresse. *  De bestuursleden hielden iedere tweede maandag van de maand zitting in de regentenkamer van het algemeen weeshuis te Zaandijk. * 
Het laatste bestuur werd gevormd door T.A. Vis-Honig, voorzitster, C.E.Honig-de Jager en A. IJkel-de Bruyn, penningmeesteres. Zij besloten tot opheffing van de Maatschappij van Moederlijke Liefdadigheid in Zaandijk onder invloed van de ‘zo zeer ten gunste gewijzigde sociale omstandigheden’, waardoor de vereniging overbodig was geworden. *  De precieze datum van opheffing is niet duidelijk. Het laatste kasboek (inventarisnummer 27) loopt door tot en met 26 maart 1954, maar het jaaroverzicht 1953-1954 is niet meer opgemaakt. In de lijst van aanvragen om hulp (inventarisnummer 10) is nog een notitie te vinden over hulp aan een kraamvrouw in mei 1954. Toen mevrouw C.E. Honig-de Jager het archief begin 1955 overdroeg aan de ZOV, de Vereniging tot instandhouding en uitbreiding van de Zaanlandse oudheidkundige verzameling Jacob Honig Janszoon junior, was het kraamvrouwenfonds inmiddels opgeheven. * 
Het geld dat nog in kas was, lijkt te zijn verdeeld over een aantal sociale organisaties: de diaconie van de Nederlands Hervormde gemeente te Zaandijk, de diaconie van de Doopsgezinde gemeente te Koog aan de Zaan, het Witte Kruis te Zaandijk, het Koningin Wilhelminafonds (afdeling Zaandijk) en de Vereniging Vacantie Kolonies te Zaandijk. * 
2. Geschiedenis van het archief
3. Openbaarheid
4. Verantwoording van de bewerking
5. Handleiding voor de gebruiker
6. Archiefvormer
Inventaris
Kenmerken
Datering:
1838-1954
Gemeente:
Zaandijk
Omvang in meters:
0,4
Toegang:
Inventaris
Openbaar:
Gedeeltelijk
Licentie:
Citeerinstructie:
Bij het citeren in annotatie en verantwoording dient het archief tenminste eenmaal volledig en zonder afkortingen te worden vermeld.
Daarna kan worden volstaan met verkorte aanhaling.
VOLLEDIG:
Gemeentearchief Zaanstad. Toegang PA-0023 Maatschappij van Moederlijke Liefdadigheid, afdeling Zaandijk
VERKORT:
NL-ZdGAZPA-0023
Categorie:
 
 
 
MAIS-(M)DWS is een product van DE REE archiefsystemen BV
meer informatie over MAIS-(M)DWS