Uw zoekacties: Gerechtsbestuur Darthuizen
x56 Gerechtsbestuur Darthuizen ( Regionaal Historisch Centrum Zuidoost Utrecht )
Uitleg bij archieftoegang

Een archieftoegang geeft uitgebreide informatie over een bepaald archief.

Een archieftoegang bestaat over het algemeen uit de navolgende onderdelen:

• Kenmerken van het archief
• Inleiding op het archief
• Inventaris of plaatsingslijst
• Eventueel bijlagen

De kenmerken van het archief zijn o.m. de omvang, vindplaats, beschikbaarheid, openbaarheid en andere.

De inleiding op het archief bevat interessante informatie over de geschiedenis van het archief, achtergronden van de archiefvormer en kan ook aanwijzingen voor het gebruik bevatten.

De inventaris of plaatsingslijst is een hiërarchisch opgebouwd overzicht van beschreven archiefstukken. De beschrijvingen zijn formeel en globaal. Het lezen en begrijpen van een inventaris behoeft enige oefening en ervaring.

Bij het zoeken in de inventaris wordt de hiërarchie gevolgd. De rubrieken in de inventaris maken deel uit van de beschrijving op een lager niveau. Komt de zoekterm in een hoger niveau voor, dan voldoen onderliggende niveaus ook aan de zoekvraag.

56 Gerechtsbestuur Darthuizen ( Regionaal Historisch Centrum Zuidoost Utrecht )
Zoek in deze inventaris
>
Zoektermen
 
 
Inleiding
Het kleine gerecht Darthuizen lag tussen de gerechten Leersum, Doorn, Overlangbroek en Nederlangbroek. Het wordt voor het eerst genoemd in 1253 *  . De schout van Darthuizen, Everhardus, zoon van Everhardus, oefende namens de domproost van Utrecht het bestuur uit. Het gerecht Darthuizen was een Gaasbeeks leen. In 1459 verviel het dan ook aan de bisschop van Utrecht en later via de Habsburgse landsheren aan de Staten van Utrecht *  . In 1714 verkochten de Staten de heerlijke rechten, waarbij de ambachtsheer de schout en schepenen mocht aanstellen, aan Jan van Beuningen (zie inv.nr.35). Na diens dood in 1720 kwam de heerlijkheid Darthuizen door middel van openbare verkoop op 20 augustus 1721 in handen van Frederick Verwout. Na diens overlijden ging de heerlijkheid op 17 mei 1728 over op Johan Verbeek. Toen deze in 1744 stierf verwierf Frederick van de Honert de heerlijke rechten. Vervolgens kwam het goed in bezit van Abraham Jacob van der Dussen die de heerlijkheid op 22 september 1760 kocht. Na het verscheiden van Van der Dussen in 1793 werd Cornelis Jan van Nellesteyn de laatste 18e eeuwse ambachtsheer. Drie jaar later, werden onder het nieuwe Bataafse bewind, alle heerlijkheden opgeheven.
Ten tijde van de Bataafse republiek werd Darthuizen voor een korte periode (1798-1802) bij Leersum gevoegd. In archivistisch opzicht heeft deze periode weinig sporen nagelaten. In 1802 werd Darthuizen weer een zelfstandig gerecht om in 1811 wederom bij Leersum gevoegd te worden. Om vervolgens in 1816 weer een zelfstandige gemeente te worden. In 1857 kwam Darthuizen definitief bij de gemeente Leersum *  .
In het archief viel geen systematische ordening te bespeuren. Derhalve is er (in 1974) gekozen voor een zaaksgewijze ordening van de stukken. In de inventaris zijn ook een viertal stukken opgenomen die betrekking hebben op de ambachtsheren.
Tevens is een korte beschouwing (uit 2011) van de hand van H.J. Postema over de overgang van de inwoners van Darthuizen van de kerkelijke gemeente van Doorn naar die van Leersum als bijlage bij de inventaris opgenomen.
Het archiefje is 0, 40 m1 strekkende groot.
1. Nadere Toegangen
2. Aanwijzingen voor de gebruiker
3. Zoekgeraakte stukken
Inventaris
2. Financiën
3. Belastingen
4. Openbare orde en gezondheid
7. Militaire zaken
Bijlage. De kerkelijk-administratieve overgang van Darthuizen van Doorn naar Leersum
Kerkelijk behoorde Darthuizen eeuwen onder Doorn. Op 26 november 1761 vergaderde de kerkenraad van Doorn over het verzoek van drossaard, kerkmeesters en het gerechtsbestuur van Leersum om "een attestatie te willen geven, dat de opgezetenen van Darthuizen niet tot zijne [=Doorn, HP] gemeinte behoorde, en hij aldaar geene kerkelijke functien oeffende, nog dat iemand van de armen aldaar behorende, door en uit de Diaconie kasse van Doorn onderhouden werd de Kerkenraad consideerende de billijkheid van dit verzoek en de verpligtinge uijt hetzelve ook door den bode van Darthuizen aan den Predikant geinjungeert was, heeft daar op de Predikant deze attestatie opgestelt en overgegeven
Fiat insertio
Verklare ik ondergeschreve P G V Poolsum bedienaar des H Euang: in de gemeinte J C. te Doorn bij dezen ten versoeke van den Drossaart, als opperkerkmeester, verdere administreerende kerkmeesters, mitsgaders geregte van Leersum, dat gedurende mijne bedieninge als herder en Leeraar alhier geene kinderen onder de geregte van Darthuizen geboren, in onze kerke gedoopt zijn, ten ware mogelijk bij onpasselijkheid of afwezenheid van de Predikanten van Leersum zulks op speciaal verzoek mogte geschied zijn, gelijk men in zulke gevallen zonder praejudice over en weder gewoon is te doen, mits dat dan die Dopelingen niet hier, maar te Leersum, in het Doopregister, als tot die gemeinte behorende zijn aangetekent, (zijnde nogtans de onder geschreven zig zulk een geval, gedurende zijne dienst alhier geenzints bewust)
Wijders verklare ik bij dezen, dat geene armen onder de geregte van Darthuizen woonagtig, uit onze Diaconie kasse gealimenteert of onderhouden is, tenzij met behorelijke acte van guarantie van hier derwaarts v[er]trokken zijn
Voorts dat ik nooit eenige functien hoe genaamt, en tot ons dienstwerk behorende hetzij van huisbezoekinge aanneminge van Ledematen, assesteeren van kranken etc aldaar onder dat geregte van Darthuizen geoeffent hebbe alzo (het zelve niet tot deze gemeinte behoort
Gevende voor redenen van wetenschap als in den inhoud boven vermeld, en zijnde bereid, zulks vereist werdende ten allen tijden nader te bevestigen
QT PGV Poolsum Pred te Doorn
En zal hier van Copije aan den Drossart worden uitgelevert Quod factum" * 
Blijkbaar behoorden de inwoners van Darthuizen al voor 1741 (toen Petrus Georgius van Poolsum naar Doorn kwam) kerkelijk tot Leersum. Over de relatie tussen Darthuizen en de kerk van Leersum vinden we in het archief niet veel sporen (zie inv.nr. 33).
Kenmerken
Datering:
1666-1811 (1840)
Plaatsnaam:
Darthuizen
Omvang:
0.24 m1
Toegang:
ja
Nadere toegangen:
nee
Openbaarheid:
Volledig
Soort archief:
Archieven van gemeentelijke organen
Herkomst:
Wet
Auteur:
T.M. Lisman-Schaap Utrecht, 1974. Aanvullingen: H.J. Postema 2011, D. Ruiter 2012
Rechtsvoorgangers:
Gemeentebestuur Darthuizen
Citeerinstructie:
Bij het citeren in annotatie en verantwoording dient het archief tenminste eenmaal volledig en zonder afkortingen te worden vermeld.Daarna kan worden volstaan met verkorte aanhaling.
VOLLEDIG:
RHC Zuidoost Utrecht, Wijk bij Duurstede. Toegang 56 Gerechtsbestuur Darthuizen 1666-1811 (1840)
VERKORT:
NL-WbdRHCZOU. 56
Categorie:
 
 
 
MAIS-(M)DWS is een product van DE REE archiefsystemen BV
meer informatie over MAIS-(M)DWS