Uw zoekacties: Waalse Gemeente te Oostburg, 1678-1817 (1890)
x588 Waalse Gemeente te Oostburg, 1678-1817 (1890) ( Zeeuws Archief )

Hulp bij uw onderzoek.
De informatie in deze website is zeer divers en bedoeld voor mensen met een belangstelling voor historisch of genealogisch onderzoek.
Wij trachten de informatie zo eenvoudig mogelijk te houden, maar beseffen ook dat de aard van de informatie soms wel enige studie of historische inzicht vereist.

Zoeken en bladeren

  • Bladeren
    De meest eenvoudige manier van werken is het zoeken te starten zonder zoekterm. U kunt dan bladeren door alle aanwezige toegangen.
  • Eenvoudig zoeken
    Wilt u een specifieker resultaat dan adviseren wij u te starten met één zoekterm. Het resultaat dat u krijgt voldoet aan de zoekterm. U kunt het resultaat verder verkleinen door meerdere zoektermen op te geven.
  • Uitgebreid zoeken
    Kiest u voor uitgebreid zoeken dan kunt u afhankelijk van de situatie meerdere zoekvelden invullen, waarna het resultaat zal voldoen aan de specifieke zoekactie. In iedere veld kunnen meerdere zoektermen worden ingevuld.
  • Zoektermen combineren
    Zoektermen worden gecombineerd De zoekfunctie voegt automatisch "en" toe tussen de verschillende zoekmogelijkheden die worden gebruikt. Zo kunnen 'zoeken met alle woorden' en 'zoeken met één van de woorden' worden gecombineerd.
  • Booleaanse operatoren
    Normaal worden meerdere zoektermen altijd gecombineerd met AND. U kunt bij het zoeken in een zoekveld ook gebruik maken van de Booleaanse operatoren: NOT en OR. De zoekacties met NOT beperken het zoekresultaat, terwijl OR veel meer resultaten oplevert.
    OR wordt vooral geadviseerd bij een bekende variatie op de schrijfwijze, bijvoorbeeld:
    - Den Haag OR ’s-Gravenhage
    - Vereeniging OR Vereniging
  • Woordcombinatie
    Wilt u zoeken met een woordcombinatie in een vaste volgorde (bijv. Vereniging tot behoud van natuurmonumenten), zet deze woorden dan "tussen aanhalingstekens".

Verfijnen
In de meeste gevallen zal naast het zoekresultaat een mogelijkheid tot verfijnen worden aangeboden. Verfijnen kan bijvoorbeeld op materiaalsoort, maar in andere gevallen op plaats en straat. Dit is afhankelijk van het archiefmateriaal dat geselecteerd is.

Sorteren
De resultaten staan gesorteerd in een standaard sortering. Dit kan per toegang verschillend zijn. In de meeste gevallen kan voor een andere sortering worden gekozen.

Digitaliseren op verzoek
Zie http://www.zeeuwsarchief.nl/over-ons/tarieven

588 Waalse Gemeente te Oostburg, 1678-1817 (1890) ( Zeeuws Archief )
Zoek in deze inventaris
>
Zoektermen
 
 
Inleiding
Onder de regering van Filips II kregen de ideeën van de Reformatie een steeds grotere aanhang in de Nederlanden. De komst van Alva in 1567 en de daarop volgende vervolgingen, zorgden er echter voor dat duizenden protestanten uit Vlaanderen en Wallonië op de vlucht gingen naar Zeeland, Holland of Engeland. In Middelburg werd, na de bevrijding in 1574, de eerste Waalse of Franstalige protestanse gemeente opgericht.
In Zeeuws-Vlaanderen was Sluis vanaf 1584 een de toevluchtsoord voor de gevluchte Waalse protestanten. Ook daar werd een Waalse gemeente opgericht, deze was in 1585 reeds vertegenwoordigd op de Waalse synode in Leiden. Bij de herovering van Sluis door Parma in 1587, werd de gemeente weer opgeheven. De protestanten kregen een vrije aftocht en velen vestigden zich daarna in Vlissingen en Middelburg.
In 1604 werden Sluis en de omliggende gebieden door Maurits heroverd. Direct daarna werden in Sluis, Aardenburg en IJzendijke weer protestantse gemeente ingericht en even later ook in Oostburg en Groede. De predikdiensten werden druk bezocht door Vlamingen van over de grens, waaronder ook franstaligen. Velen van hen vestigden zich in het Vrije van Sluis, aangetrokken door de nieuw bedijkte rijke polderlanden. Ook in het garnizoen waren Walen gelegerd aan wiens godsdienstige behoeften men niet zomaar voorbij kon gaan. Daarom werden er predikanten beroepen die zowel in het Nederlands als het Frans konden prediken, zo ontstonden er gemengde gemeenten. De predikanten van deze gemengde gemeente waren aan de Nederlandse classissen ondergeschikt, Sluis en Aardenburg werden bijvoorbeeld onder de Classis Walcheren gebracht.
Na de herroeping van het Edict van Nantes in 1685 namen Franse protestanten in grote getale de vlucht. Velen daarvan kwamen in Walcheren en het Vrije van Sluis terecht. Er werden fondsen bijeengebracht om deze vluchtelingen uit de nood te helpen. Men gaf er de voorkeur aan dat deze mensen zich in de dorpen vestigden waar zij konden worden ingezet in de landbouw.
Ook in de omgeving van Oostburg en Schoondijke hadden zich vele Franse vluchtelingen gevestigd. In januari 1686 kregen ze toestemming van de Staten-Generaal om een predikant, ouderlingen en diakenen te beroepen en een nieuwe Waalse gemeente op te richten in Oostburg. De eerste predikant werd Samuel George, een gevluchte Franse predikant uit Vitry. Eerst werden de diensten in de kerk van de Nederlandse gereformeerde gemeente gehouden tussen de voor- en namiddagbeurten, maar vanaf 1688 hadden zij een eigen kerk.
In de tweede helft van de achttiende eeuw raakten de Waalse gemeenten in Zeeland langzaam in verval. Enerzijds omdat de kinderen van de vluchtelingen en immigranten zich de Nederlandse taal hadden toegeëigend, zij woonden de diensten in de Nederlandse gereformeerde gemeente bij en sloten zich hier uiteindelijk bij aan. Anderzijds omdat de tractementen van de predikanten niet meer door de Staten-Generaal werden betaald nadat Zeeuws-Vlaanderen in 1795 aan Frankrijk was afgestaan. Bij gebrek aan inkomen vertrokken veel predikanten naar elders en werden er geen nieuwe predikanten meer gevonden. De laatste predikant van Oostburg nam ontslag omdat de traktementen niet meer geregeld werden uitbetaald en vertrok naar Amsterdam.
Begin negentiende eeuw was er in Zeeuws-Vlaanderen nog maar één Waalse predikant over, verbonden aan de Waals-Nederlands gemengde gemeente van Sluis. Eén keer in de maand predikte deze in de openstaande Waalse gemeenten van Oostburg en Aardenburg, hij kwam echter in 1806 te overlijden. Aardenburg en Oostburg deden nog een poging om een predikant te vinden die men samen zou bekostigen, maar dit mislukte. In Oostburg nodigde men daarna nog af en toe een predikant van Middelburg uit om te komen prediken.
Ondanks de problemen bij het vinden van een predikant besloot de kerkenraad in 1804 nog om het oude kerkgebouw te verkopen aan de katholieke parochie en een nieuwe kerk te laten bouwen.
Het beheer van de kerkelijke goederen werd uitgevoerd door de ontvanger van een gemeenschappelijk 'Comptoir der kerkelijke goederen' van zowel de Waalse als de Nederlandse gereformeerde gemeente te Oostburg en (vanaf 1797) ook de gereformeerde gemeente te Schoondijke. De jaarrekeningen werden ten overstaan van gecommitteerden uit deze drie gemeenten opgenomen. De inkomsten werden volgens in onderlinge overeenkomst vastgestelde verhoudingen verdeeld.
Bij de invoering van de nieuwe kerkorde in 1816 werden de Waalse gemeenten verplicht opgenomen in de nieuwe Nederlandse Hervormde Kerk. In 1817-1818 werden alle Waalse predikantplaatsen in Zeeuws-Vlaanderen definitief opgeheven en de gemeenten voor vervallen verklaart. In 1817 werd de Waalse Gemeente te Oostburg inderdaad opgeheven en haar leden opgenomen in de Hervormde Gemeente te Oostburg. Er werd echter een overeenkomst gesloten dat als er ooit weer een Waalse gemeente opgericht zou worden, de goederen van de voormalige Waalse kerk weer zouden teruggegeven worden. Daartoe maakte men een inventaris van alle goederen van de Waalse gemeente en de armen op en men stelde een persoon aan om mede toezicht te houden over die goederen en fondsen. Zo was J.O. Risseeuw nog tot 1890 commissaris voor de zaken die de goederen van de voormalige Waalse gemeente aangingen.
Het archief was, net als de archieven van vele andere Waalse gemeenten en de centrale organen van de Waalse kerken in Nederland, door de Bibliothèque Wallonne in Leiden verworven om deze veilig te stellen. Later zijn ze door de Commission Wallonne in bewaring gegeven aan de Universiteitsbibliotheek Leiden (UB Leiden). Daar was het archief onderdeel van het 'Archief van de Waalse Kerken in Nederland' ('Bibliothèque Wallonne, documentatiecentrum betreffende de geschiedenis van de Waalse kerken in Nederland'), een fonds binnen de 'Na-middeleeuwse handschriften en particuliere archieven' van de 'Bijzondere Collecties' van de UB Leiden. Het was beschreven in een manuscript-inventaris van de hand van J.W. Verburgt, 'Inventaire des Archives Wallonnes, Bibliothèque Wallonne' (1950) in rubriek F ('Pièces concernant les églises Wallonnes éteintes') onder nummers 696-739. In 2010 droeg de UB Leiden dit archief - samen met andere archieven en archiefstukken van Waalse gemeenten in Zeeland - over aan het Zeeuws Archief (Aanwinst 2010.38).
Bij verwijzing naar dit archief zou bij voorkeur de volgende bronvermelding gebruikt moeten worden: Zeeuws Archief (ZA), archief Waalse Gemeente Oostburg (WG Oostburg), inv.nr(s) ..., daarna verkort als: ZA, WG Oostburg, inv.nr(s) ...
1. Literatuur
2. Bijlage: Lijst van predikanten
Inventaris
1. Archief van de kerkenraad
2. Archief van de diaconie
3. Archief van de kerkvoogdij
4. Documentatie
Kenmerken
Andere namen:
Église Wallonne, Waalse Kerk
Toegankelijk:
Inventaris
Openbaarheid:
Geen beperkingen
Inzage:
Studiezaal, in origineel
Omvang:
1,6 meter
Jaar bewerking:
1950, 2010
Collectie:
Rijksarchief in Zeeland
Categorie:
 
 
 
MAIS-(M)DWS is een product van DE REE archiefsystemen BV
meer informatie over MAIS-(M)DWS