Uw zoekacties: Stadgericht Enschede
x0048 Stadgericht Enschede ( Historisch Centrum Overijssel (HCO) )
Uitleg bij archieftoegang

Een archieftoegang geeft uitgebreide informatie over een bepaald archief.

Een archieftoegang bestaat over het algemeen uit de navolgende onderdelen:

• Kenmerken van het archief
• Inleiding op het archief
• Inventaris of plaatsingslijst
• Eventueel bijlagen

De kenmerken van het archief zijn o.m. de omvang, vindplaats, beschikbaarheid, openbaarheid en andere.

De inleiding op het archief bevat interessante informatie over de geschiedenis van het archief, achtergronden van de archiefvormer en kan ook aanwijzingen voor het gebruik bevatten.

De inventaris of plaatsingslijst is een hiërarchisch opgebouwd overzicht van beschreven archiefstukken. De beschrijvingen zijn formeel en globaal. Het lezen en begrijpen van een inventaris behoeft enige oefening en ervaring.

Bij het zoeken in de inventaris wordt de hiërarchie gevolgd. De rubrieken in de inventaris maken deel uit van de beschrijving op een lager niveau. Komt de zoekterm in een hoger niveau voor, dan voldoen onderliggende niveaus ook aan de zoekvraag.

0048 Stadgericht Enschede ( Historisch Centrum Overijssel (HCO) )
Zoek in deze inventaris
>
Zoektermen
 
 
Inleiding
Van Enschede wordt het eerst melding gemaakt in het jaar 1118 en wel in een akte, waarbij Bisschop Godebald van Utrecht aan de St. Pieterskerk aldaar schenkt de kerken te Dhelden en Aneschedhe (-Enschede) *  . Als stad (oppidum) wordt het voor het eerst genoemd omstreeks het jaar 1316, terwijl het in 1325 (15 december), naar men aanneemt, stadsrecht heeft gekregen van Bisschop Johan van Diest *  . Weliswaar is hier geen sprake van een gewone stadsrechtverlening, zoals we die kennen van verschillende andere grote en kleine steden van Overijssel, maar een ander document betreffende stadsrechtverlening van Enschede is niet bekend. Het feit dat het reeds eerder ''oppidum'' wordt genoemd behoeft m.i. niet mee te brengen, dat het toen ook reeds stadsrecht had, zoals Snuif meent *  .
Terwijl andere kleine steden van Twenthe haar burgemeesters en gemeenslieden, zonder enige approbatie, zelf konden aanstellen, gebeurde dit in Enschede door de Staten. Racer en op zijn voetspoor C.J. Snuif hebben hieruit de conclusie getrokken, dat Enschede oudtijds een heerlijkheid is geweest. Deze conclusie lijkt niet aannemelijk. De Staten waren nl. de rechtsopvolgers van de Bisschop van Utrecht, die in het stadsrecht van 15 december 1325 zicht uitdrukkelijk het recht, jaarlijks de schepenen te benoemen, had voorbehouden *  " Die plaetse van haar Appèl was, evenals van de andere Twentse steden: Deventer *  .
Toen in 1644 van Gedeputeerde Staten het voorstel kwam om het landrecht van Overijssel ook in de kleine steden van dat gewest in te voeren heeft met de andere Twentse steden ook Enschede zich daartegen verzet *  . Practische gevolgen heeft dit echter niet gehad, want al spoedig daarna lezen we in de protocollen dat recht gesproken wordt naar Landrecht. De archieven bevinden zich in uitstekende staat. Bij de ongenummerde portefeuilles, die gewoonlijk processen bevatten, bleken zich verschillende pakken bestaande uit stukken van vrijwillige en contentieuse aard te bevinden. Deze stukken die in de oude inventaris niet waren vermeld, konden nu in de nieuwe ingevoegd worden.
In tegenstelling met het oud-archief van de gemeente Enschede, dat in 1862 bij de grote brand van dat jaar, zo goed als geheel verloren ging is het rechterlijk archief vrij gaaf tot ons gekomen, althans van 1593 af. Een gevolg van het feit dat de rechterlijke archieven in 1811 moesten worden overgebracht naar de Vredegerechten en de rechtbanken in eerste aanleg. Dat van Enschede zal overgebracht zijn naar de rechtbank te Almelo. Een inventaris, die toen daarvan opgemaakt moet zijn, is niet meer aanwezig. Krachtens K.B. van 8 maart 1879 (Staatsblad no.40) werden deze archieven in dat jaar overgebracht naar het Rijksarchiefdepôt te Zwolle. Zoals vrijwel alle rechterlijke archieven in Overijssel bestaan ook die van Enschede hoofdzakelijk uit twee seriën, nl. een van vrijwillige zaken en een van contentieuse. van 1593 tot 1646 vallen deze twee seriën samen. Verder zijn er nog enkele kleinere seriën, zoals van kondschappen, van publieke verkopingen en van sententiën. Het aantal procesen is groot en bedraagt 322. Een lijst van deze processen bevindt zicht achter deze inventaris, terwijl tevens een beschrijving op fiches ten rijksarchieve aanwezig is. Eveneens treft men achter deze inventaris aan een concordans, waarbij de nieuwe en oude nummering naast elkaar zijn geplaatst.
Gegevens betrekking hebbende op de rechterlijke archieven van Overijssel in 't algemeen, vindt men in de algemene inleiding op de rechterlijke archieven van Overijssel. (nog niet vervaardigd).
Inventaris
A. Vrijwillige zaken
B. Contentieuse zaken
D. Aanhangsel
Kenmerken
Datering:
1572 - 1810
Toegang:
Rechterlijk archief der stad Enschede, 1572 - 1810.
Bijzonderheden:
Het archief van het Stadgericht Enschede bevindt zich in het Gemeentearchief Enschede. Bij het HCO zijn microfiches van de inv.nrs. 1-17,74-76.
Openbaarheid:
Het archief is openbaar.
Categorie:
 
 
 
MAIS-(M)DWS is een product van DE REE archiefsystemen BV
meer informatie over MAIS-(M)DWS