Uw zoekacties: Hervormde gemeente Eenrum, 1636 - 2000
x216 Hervormde gemeente Eenrum, 1636 - 2000 ( Groninger Archieven )
Uitleg bij archieftoegang

Een archieftoegang geeft uitgebreide informatie over een bepaald archief.

Een archieftoegang bestaat over het algemeen uit de navolgende onderdelen:

• Kenmerken van het archief
• Inleiding op het archief
• Inventaris of plaatsingslijst
• Eventueel bijlagen

De kenmerken van het archief zijn o.m. de omvang, vindplaats, beschikbaarheid, openbaarheid en andere.

De inleiding op het archief bevat interessante informatie over de geschiedenis van het archief, achtergronden van de archiefvormer en kan ook aanwijzingen voor het gebruik bevatten.

De inventaris of plaatsingslijst is een hiërarchisch opgebouwd overzicht van beschreven archiefstukken. De beschrijvingen zijn formeel en globaal. Het lezen en begrijpen van een inventaris behoeft enige oefening en ervaring.

Bij het zoeken in de inventaris wordt de hiërarchie gevolgd. De rubrieken in de inventaris maken deel uit van de beschrijving op een lager niveau. Komt de zoekterm in een hoger niveau voor, dan voldoen onderliggende niveaus ook aan de zoekvraag.

216 Hervormde gemeente Eenrum, 1636 - 2000 ( Groninger Archieven )
Zoek in deze inventaris
>
Zoektermen
Zoektips!

Wildcards kunnen het zoeken vergemakkelijken:

  • Een ? (vraagteken) vervangt een letter
  • Een * (sterretje) vervangt een aantal letters
  • Door een $ (dollarteken) voor een zoekterm te zetten, zoekt u naar woorden die op elkaar lijken.

Meer zoektips vindt u hier.

 
 
Inleiding
01. De Roomse tijd tot 1594
02. Van Reductie tot 1816
03. Collatierecht
04. Predikant en predikantsplaats
216 Hervormde gemeente Eenrum, 1636 - 2000
Inleiding
04. Predikant en predikantsplaats
ead-typering:
bioghist
Organisatie: Groninger Archieven
Vele gemeenten moesten het in de tijd kort na 1594 nog zonder predikant stellen, omdat er te weinig opgeleide predikanten waren. In sommige plaatsen werd de pastoor gehandhaafd, maar wel na een omscholing tot gereformeerd predikant.
Eenrum had al in 1595 een predikant: Andreas Alhardi of Alhardt. Hij was vier jaar tevoren vanuit Uplewert, in Oost Friesland, naar Eenrum gekomen, waar hij kon preken, omdat de Spanjaarden toen al grotendeels verdreven waren uit de Ommelanden. In 1606 werd hij, op verzoek van de gemeente, afgezet en opgevolgd door Johannes Conradi *  .
Eén van de meest kleurrijke predikanten die Eenrum gekend heeft was ds. Bacot, die in 1770 werd bevestigd. Hij bleek een vurig patriot te zijn en weerde zich hevig in de strijd tegen de prinsgezinden. In 1787 moest hij, evenals een groot aantal gelijkgezinden, vluchten naar het buitenland. Hij dook eerst onder, verkocht nog snel wat land en was verdwenen. Op zijn hoofd was 1.000 gulden gezet. Toen hij dit vernam publiceerde hij in een te Groningen verschijnend blad het volgende gedicht:
"Wat zijn tesamen in getal slechts vier,
elkaar getrouw, ik, pen, inkt en papier;
zolang wij met ons vieren kunnen zwijgen
zal niemand ooit de 1.000 gulden krijgen" *  .
Na het vertrek van ds. Bacot, in 1887 waren de predikantsbenoeming en in Eenrum elkaar snel opgevolgd. In 1824 werd ds. Riedel door de toenmalige collator, G.G. Alberda van Dijksterhuis, "gedespiciëerd". Tot zijn dood, in 1868, zou ds. Riedel in Eenrum blijven. Zijn opvolger was J.A. Willinge die was benoemd door collator jhr. Gerard Alberda van Menkema. Ongeveer 25 jaar later verkocht deze zijn "vijftien collatiën in pastorij en kosterij" *  aan de kerk, die daardoor de benoeming van predikant en koster in eigen hand kreeg. De kerkvoogden, als beheerders van de kerkegoederen en-rechten, besloten om het collatierecht samen met het college van notabelen en met de kerkeraad te gaan uitoefenen. Na een gezamenlijke voordracht zou de uiteindelijke benoeming geschieden door de president-kerkvoogd. Diens stem was, als de stemmen zou staken, doorslaggevend *  .
Maar de stemgerechtigde lidmaten waren het met deze gang van zaken niet eens. Zij wilden zélf de voordracht doen *  . Hun voorstel kwam er door, en zo trad er in 1897 een reglement in werking, waarbij het collatierecht, omschreven als "het recht tot de benoeming van predikant, koster en organist", aan de president-kerkvoogd kwam, maar deze kon de benoeming alleen doen op voordracht van een commissie, samengesteld uit stemgerechtigde lidmaten *  . De benoeming van koster en organist bleef aan de kerkvoogden.
De eerste die volgens de nieuwe procedure benoemd werd was, in 1906, ds. Kapteijn uit Dokkum *  . Toen hij in 1936 met emeritaat ging leverde de beroeping van zijn opvolger grote moeilijkheden op, omdat er geen "handopening" (de vrijheid van de kerkeraad om tot de beroeping van een predikant over te gaan) kon worden verkregen. De kerkvoogden hadden namelijk al sinds 1922 geweigerd de bijdrage aan de Raad van beheer van predikantstraktementen te betalen. Deze raad zorgde er voor, dat aan de predikanten een minimum inkomen gegarandeerd kon worden. De kerkvoogden waren van mening, dat die garantie bestond in de inkomsten uit de pastoralia.
Andere kerkvoogdijen weigerden eveneens de bijdrage te betalen en zo kwam het tot de oprichting van de Bond van protesterende kerkvoogdijen. Dat de opbrengst van de pastorialia bij lange na niet genoeg zou zijn om de predikant een behoorlijk inkomen te geven, zou al snel blijken. Uiteindelijk kreeg de raad haar zin en haar geld, zij het wat het laatste betreft slechts gedeeltelijk. Na een tweejarig consulentschap van ds. Bender van Mensingeweer kon in 1938 ds. Cannegieter benoemd worden *  . Hij zou nog enkele opvolgers krijgen. In 1966 vertrok de toenmalige predikant en werd ds. Lofvers de eerste predikant van de nieuwe streekgemeente *  .
05. Het Algemeen Reglement 1816
06. Kerkeraad
08. Armenzorg
09. Kerkvoogden en notabelen: organisatie en taken
10. Archief en inventarisatie
Bijlagen
Literatuur
Lijst van predikanten
Zegellijst
Kenmerken
Beschrijving:
Inventaris van de archieven van de hervormde gemeente te Eenrum
Bewerker:
W. Coster en M. Visch-Camphuis
Behoort tot collectie:
Rijk
Laatste Publicatie:
2009
Omvang:
4,9 m standaardarchiefberging
Bijzonderheden:
Aan dit archief is toegevoegd toegang 919 (blok 141), dat daarmee is vervallen; betreft bewerking van een eerdere versie uit 1982
Categorie:
Archiefvormer(s)::
 
 
 
MAIS-(M)DWS is een product van DE REE archiefsystemen BV
meer informatie over MAIS-(M)DWS