Uw zoekacties: Watergerecht te Dordrecht
x14 Watergerecht te Dordrecht ( Regionaal Archief Dordrecht )
Uitleg bij archieftoegang

Een archieftoegang geeft uitgebreide informatie over een bepaald archief.

Een archieftoegang bestaat over het algemeen uit de navolgende onderdelen:

• Kenmerken van het archief
• Inleiding op het archief
• Inventaris of plaatsingslijst
• Eventueel bijlagen

De kenmerken van het archief zijn o.m. de omvang, vindplaats, beschikbaarheid, openbaarheid en andere.

De inleiding op het archief bevat interessante informatie over de geschiedenis van het archief, achtergronden van de archiefvormer en kan ook aanwijzingen voor het gebruik bevatten.

De inventaris of plaatsingslijst is een hiërarchisch opgebouwd overzicht van beschreven archiefstukken. De beschrijvingen zijn formeel en globaal. Het lezen en begrijpen van een inventaris behoeft enige oefening en ervaring.

Bij het zoeken in de inventaris wordt de hiërarchie gevolgd. De rubrieken in de inventaris maken deel uit van de beschrijving op een lager niveau. Komt de zoekterm in een hoger niveau voor, dan voldoen onderliggende niveaus ook aan de zoekvraag.

14 Watergerecht te Dordrecht ( Regionaal Archief Dordrecht )
Zoek in deze inventaris
>
Zoektermen
Zoektips!

Wildcards kunnen het zoeken vergemakkelijken:

  • Een ? (vraagteken) vervangt een letter
  • Een * (sterretje) vervangt een aantal letters
  • Door een $ (dollarteken) voor een zoekterm te zetten, zoekt u naar woorden die op elkaar lijken.

Meer zoektips vindt u hier.

 
 
Aanwijzingen voor de gebruiker
Openbaarheidsbeperkingen
Beperkingen aan het gebruik
Nadere toegangen
Aanvraaginstructie
Citeerinstructie
Inleiding
1. Organisatie
2. Taken
sluiten
14 Watergerecht te Dordrecht
Inleiding
2. Taken
Het watergerecht had drie hoofdtaken: 1. beslechten van geschillen die voortkwamen uit scheepvaart en zeehandel; 2. bemoeienis met scheepsverzekeringen en zaken betreffende averij; 3. opmaken van akten van koop en verkoop van schepen (zogenaamde bijlbrieven) en afsluiten van scheepshypotheken. Tot enige vorm van criminele rechtspraak was het watergerecht niet bevoegd. Voor het wijzen van vonnis moesten tenminste vijf leden aanwezig zijn.
Opvallend is dat er tot 1775 nauwelijks sprake is van geschreven recht. Waar bijvoorbeeld het oudste Amsterdamse keurboek van 1413 al verschillende artikelen inzake het waterrecht bevat, (8) bieden de Dordtse rechtsbronnen heel weinig. De costumen van 1570, de optekening van het Dordtse recht, bevat enkele artikel en (25-33) met betrekking tot het waterrecht. (9) Een opdracht die het gerecht in 1664 aan een commissie gaf om een instructie op te stellen en een ordonnantie op de verzekeringen te ontwerpen, lijkt geen enkel resultaat te hebben opgeleverd. Een competentiegeschil, zeven jaar later, tussen het gerecht en waterschepenen, leidde wel tot een ad-hoc beslissing, maar opnieuw niet tot een duidelijke, geschreven juridische grondslag voor het college. De waterschepenen baseerden zich in hoge mate op het gewoonterecht en op regels die door de hoge overheid waren gesteld. Dat gewoonterecht en de expertise van de schepenen kunnen misschien in de vijftiende en zestiende eeuw nog voldoende zijn geweest, in de zeventiende en achttiende eeuw, waarin de risico’s van reders zo veel groter werden, schoot dat duidelijk tekort. (10)
(8) Marijke Carasso-Kok (red), Geschiedenis van Amsterdam I. (Amsterdam, 2004), 192. (9) Afgedrukt bij Van de Wall, Handvesten, 1328 e.v. Balen, Beschrijvinge, 551-556. Zie over de costuymen: Horsman, ‘Dordt in het geding’, 21-22. (10) Lips, Wandelingen 21 meldt, niet zonder lokaal chauvinisme, dat nog in 1512 Amsterdamse schepenen verklaarden indien nodig recht te halen in Dordrecht.
Naar aanleiding van een criminele procedure verzocht het gerecht in 1771 aan waterschepenen een zeerecht op te stellen, zoals ook andere handelsteden al hadden. Over het concept, dat meer dan 300 artikelen stelde, rapporteerde ruim een jaar later een commissie uit het gerecht, dat de waterschepenen zich niet aan de opdracht hadden gehouden, maar ook assurantiezaken en andere onderwerpen met betrekking tot de scheepvaart in het reglement hadden opgenomen; ze waren daarin beduidend uitgebreider dan de oude ordonnantie die zeker al sinds 1595 van kracht was. (11) Om over een zo uitvoerige reglement een besluit te kunnen nemen, zou nader onderzoek nodig zijn, onder andere bestudering van de rollen van het watergerecht. Voorlopig nam de commissie de artikelen 187 tot 259 uit het concept en ontwierp op basis daarvan het Reglement voor de scheepsofficieren en bootsgesellen zich verhuurt hebbende. Dit reglement, dat nog hetzelfde jaar in druk verscheen (12) verving het 20 jaar eerder opgestelde reglement voor de commissaris van verhuring van scheepsvolk (1750, aanvulling 1752).
(11) Archief van het gerecht, invnr 6, resoluties van 20 juni 1771 en 9 september 1772. De oude ordonnantie waarnaar de commissie verwees, moeten de costuymen geweest zijn. Opvallend is dat de commissie zich niet baseerde op een document in het archief, maar op Balen. (12) Een exemplaar in de Collectie Keuren en ordonnanties (134), invnr 10, nr 142.
Kennelijk heeft het gerecht wel de noodzaak gezien van een uitvoeriger reglement, zoals de waterschepenen zelf hadden opgesteld. In 1775 stelde het een instructie vast van 176 artikelen: Instructie voor schepenen van ’t watergerecht en ordonnantie op het stuk van assurantie en averije, mitsgaders van zeezakenen de manier van procederen ontrent dezelve. (13) Het is aanemelijk dat deze ordonnantie gebaseerd is op het oudere, concept en de gangbare praktijk codificeerde. Een aantal malen blijkt dat expliciet door de toevoeging: ‘zoals vanouds…’ De procesgang was gelijk aan die van de gewone schepenbank. Opvallend is artikel 7, dat het watergerecht de mogelijkheid bood complexe en langdurige zaken door te schuiven naar de gewone schepenbank. (14)
(13) Collectie Keuren en ordonnanties (134), invnr 10, nr 111. (14) Zie invnr 13.
3. Waterschout
4. Archief
5. Literatuur
Inventaris
1. Notulen
2. Reglement
3. Civiele rechtspraak
5. Huishoudelijke zaken
Kenmerken
Datering:
1627 - 1811 (1812)
Auteur:
P.J. Horsman (2012)
Omvang:
2,38 meter
Titel inventaris:
Watergerecht te Dordrecht
Licentie:
Categorie:
 
 
 
MAIS-(M)DWS is een product van DE REE archiefsystemen BV
meer informatie over MAIS-(M)DWS