Uw zoekacties: Gemeentelijke Middelbare Handelsschool en Handelsavondschool
x1329 Gemeentelijke Middelbare Handelsschool en Handelsavondschool ( Het Utrechts Archief )
Uitleg bij archieftoegang

Een archieftoegang geeft uitgebreide informatie over een bepaald archief.

Een archieftoegang bestaat over het algemeen uit de navolgende onderdelen:

• Kenmerken van het archief
• Inleiding op het archief
• Inventaris of plaatsingslijst
• Eventueel bijlagen

De kenmerken van het archief zijn o.m. de omvang, vindplaats, beschikbaarheid, openbaarheid en andere.

De inleiding op het archief bevat interessante informatie over de geschiedenis van het archief, achtergronden van de archiefvormer en kan ook aanwijzingen voor het gebruik bevatten.

De inventaris of plaatsingslijst is een hiërarchisch opgebouwd overzicht van beschreven archiefstukken. De beschrijvingen zijn formeel en globaal. Het lezen en begrijpen van een inventaris behoeft enige oefening en ervaring.

Bij het zoeken in de inventaris wordt de hiërarchie gevolgd. De rubrieken in de inventaris maken deel uit van de beschrijving op een lager niveau. Komt de zoekterm in een hoger niveau voor, dan voldoen onderliggende niveaus ook aan de zoekvraag.

1329 Gemeentelijke Middelbare Handelsschool en Handelsavondschool ( Het Utrechts Archief )
Zoek in deze inventaris
>
Zoektermen
Zoektips!

Wildcards kunnen het zoeken vergemakkelijken:

  • Een ? (vraagteken) vervangt een letter
  • Een * (sterretje) vervangt een aantal letters
  • Door een $ (dollarteken) voor een zoekterm te zetten, zoekt u naar woorden die op elkaar lijken.

Meer zoektips vindt u hier.

 
 
Inleiding
Geschiedenis
1329 Gemeentelijke Middelbare Handelsschool en Handelsavondschool
Inleiding
Geschiedenis
Organisatie: Het Utrechts Archief
De gemeente Utrecht begon met handelsonderwijs, toen in 1902 de Gemeentelijke HBS werd opgericht. Aan deze school werd een 'handelsklasse' verbonden, die na enkele jaren 'handelsschool' werd genoemd. Leerlingen die de driejarige HBS met goed gevolg hadden afgerond, konden zonder examen toegelaten worden tot de tweejarige handelsschool. De lessen werden overdag gegeven. De ouders moesten dus kapitaalkrachtig genoeg zijn om hun kinderen nog enkele jaren onderwijs te laten volgen zonder bijverdienste. Er bleek naast deze middelbare vakopleiding ook behoefte te bestaan aan een avondcursus voor handels- en kantoorbedienden. Daarom werd op 1 augustus 1907 besloten om 'herhalingsonderwijs' te verbinden aan de openbare lagere scholen van de 3e en 4e soort; aan de nieuwe herhalingsscholen werd in de avonduren lesgegeven. Er kwam één herhalingsschool van de 4e soort, aan de Hamburgerstraat; om toegelaten te worden tot deze school, moest men een school voor MULO, een HBS met driejarige cursus of een herhalingsschool 3e soort met succes hebben gevolgd. De twee herhalingsscholen van de 3e soort, aan de Oude Kerkstraat en de Weerdsingel WZ, waren toegankelijk voor leerlingen die een lagere school 3e soort hadden doorlopen of die naast een 1e of 2e soort school een cursus Frans hadden gevolgd.
De nieuwe herhalingsscholen bleken niet aan de eisen te voldoen. Daarom werd op 16 juli 1915 besloten tot de stichting van een Cursus voor Lager Handelsonderwijs, die in de plaats zou komen van de herhalingsscholen van de 3e en 4e soort; deze werden per 1 september 1915 opgeheven. De nieuwe avondcursus begon op 1 november 1915 met 320 leerlingen en bestond uit een voorbereidende afdeling, een eerste afdeling voor algemeen handelsonderwijs en een tweede afdeling voor vervolgonderwijs in speciale vakken. Volgens het programma was de cursus bestemd "om aan jongelieden en volwassenen van beiderlei kunne, die zich wenschen te bekwamen voor de werkzaamheden in kantoren, magazijnen, winkels of administratieve bureaux, of aldaar reeds werkzaam zijn, door voortgezet onderwijs de ontwikkeling en de kundigheden te verschaffen, die zij in hun werkkring behoeven". *  De avondcursus werd gegeven in het gebouw van de Gemeentelijke HBS aan de Catharijnesingel; in 1916 en 1917 werden ook de gebouwen van de lagere scholen aan de Bemuurde Weerd WZ en de Hamburgerstraat gebruikt.
Op 19 juli 1917 volgde de oprichting van een Lagere Handelsdagschool met driejarige cursus. Omdat men begripsverwarring vreesde in verband met middelbare handelsscholen en avondcursussen elders, werd al na enkele weken besloten de namen van de avondschool en de nieuwe dagschool te veranderen in 'Avondcursus voor Handel en Administratie' en 'Dagschool voor Handel en Administratie'. De dagschool werd gevestigd aan de Weistraat, de latere Mgr. van de Weteringstraat. De dagschool en de avondcursus kregen in het najaar van 1918 onderdak in het verbouwde pand Palmstraat 22 (ingang Oude Kerkstraat), waarin voorheen een lagere school gehuisvest was. Aan de tweede afdeling van de avondcursus werd een cursus voor winkelbedienden toegevoegd, die werd gegeven aan de Weerdsingel WZ 20. De dagschool begon op 19 november 1917 met vijf parallelklassen met in totaal 122 leerlingen. In 1922 was dit aantal al gestegen tot 251. De crisisjaren veroorzaakten een daling van het aantal leerlingen; in 1932 had de school nog maar 140 leerlingen. * 
W.K.D. Lustig, die directeur was geweest van de herhalingsschool 3e soort aan de Weerdsingel WZ en die sinds 1915 directeur was van de avondcursus, werd in 1917 ook directeur van de nieuwe dagschool. Hij werd in 1927 opgevolgd door D. Penning, die directeur was geweest van de Middelbare Handelsschool te Wageningen. Nadat de functie wegens ziekte van de heer Penning was waargenomen door J.J. Vermeulen en A.A. de Bruyn, werd in 1930 A. Dees benoemd tot directeur. Hij zou de school maar liefst dertig jaar leiden. In 1960 kregen de dagschool en de avondschool een verschillende directeur: voor de dagschool werd B.H. de Jong benoemd en voor de avondschool C.J. Knop.
Hoewel de dagschool als een lagere handelsschool was opgezet, werd zij bij KB van 13 november 1918 gerangschikt onder de inrichtingen voor middelbaar onderwijs en ondergebracht in de inspectie voor de handelsscholen. De minister van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen en de inspecteur van het handelsonderwijs gaven door de jaren heen echter meermaals te kennen dat de Utrechtse handelsdagschool in Nederland een eigenaardige positie innam. De dagschool met driejarige cursus was langzamerhand uitgebreid tot een school met vierjarige cursus. Er waren leervakken toegevoegd en in 1924 was een facultatieve vervolgklas ingesteld. De mogelijkheid bleef toen bestaan om na drie jaar een diploma uit te reiken, maar het eigenlijke einddiploma werd behaald na het doorlopen van het vierde leerjaar en het afleggen van het eindexamen. Hierdoor kwam de school als type nagenoeg overeen met een handelsschool met vierjarige cursus, zoals er in Nederland 22 bestonden. Toch werd de school vooralsnog niet als middelbare handelsschool erkend. In 1934 deelde de minister mee, dat de Utrechtse handelsdagschool de rijkssubsidie alleen zou behouden, als erkenning van de school werd aangevraagd. Deze aanvraag werd uiteraard ingediend. Met ingang van 1 september 1935 werd de dagschool door de minister van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen erkend als handelsschool met vierjarige cursus, mits aan bepaalde voorwaarden werd voldaan. De avondschool werd in de beschikking van de minister niet genoemd, maar omdat deze opleiding rijkssubsidie ontving, werd aangenomen dat de erkenning ook voor de avondschool gold. De namen van de dag- en de avondschool werden veranderd in 'Gemeentelijke Middelbare Handelsschool met 4-jarigen cursus' en 'Gemeentelijke Middelbare Handelsavondschool'. * 
Op 9 juli 1941 moest het onderwijs aan de Palmstraat worden gestaakt, omdat in het gebouw een Duitse School zou worden gehuisvest. De lessen werden op 9 september voortgezet, deels in het schoolgebouw aan de Mgr. van de Weteringstraat 13 en deels in het Stedelijk Gymnasium. Op 14 maart 1946 kon het schoolgebouw aan de Palmstraat weer in gebruik worden genomen. De bezetter had het pand in perfecte staat achtergelaten: het was met Duitse 'Gründlichkeit' gerestaureerd voor een bedrag van ruim fl. 200.000! De dag- en de avondschool zouden nog twintig jaar aan de Palmstraat gehuisvest blijven.
De Middelbare Handelsschool had als hoofdvakken de talen (Nederlands, Frans, Duits en Engels) en de handelswetenschappen. Bij de opleiding in de talen nam de handelscorrespondentie een ruime plaats in. Het niveau zat tussen de MULO en de HBS-A in. Dit blijkt bijvoorbeeld uit het feit dat bezitters van een MULO-diploma geplaatst konden worden in de derde klas van een middelbare handelsschool. De bezitters van een einddiploma van de school konden worden geplaatst in de vijfde klas van een HBS-A. In 1953 werd aan de school een facultatieve vijfde klas toegevoegd, die de leerlingen opleidde voor de examens van de Stichting Nederlandse Associatie voor Praktijkexamens. De Utrechtse school nam in 1961 wat grootte betreft de tweede plaats in het land in. Er waren toen 238 leerlingen, onder wie veertig meisjes. De school was aan het eind van de jaren '50 sterk gegroeid en trok leerlingen uit de hele provincie. *  In 1966 verhuisde de school naar het gebouw van de inmiddels opgeheven Gemeentelijke HBS aan de Catharijnesingel 62. In het gebouw aan de Palmstraat werd de School voor de Journalistiek gevestigd.
Na de invoering van de Wet op het voortgezet onderwijs (Mammoetwet) in 1968 werden de handelsscholen in Nederland omgezet in scholen voor Middelbaar Economisch en Administratief Onderwijs (MEAO). Ook lagere en hogere vormen van economisch en administratief onderwijs (LEAO en HEAO) werden in de wet geregeld. In Utrecht kwam een Gemeentelijke Scholengemeenschap, bestaande uit de laatste klassen van de Middelbare Handelsschool, een school voor MEAO en een school voor Middelbaar Detailhandelsonderwijs. De Handels(dag)school werd dus afgebouwd en in 1970 opgeheven. Directeur van de scholengemeenschap én van de Handelsavondschool was B.H. de Jong. Het adres bleef Catharijnesingel 62. Halverwege de jaren '80 ontstond de naam Catharijne College, Gemeentelijke Scholengemeenschap voor MEAO en MMO (Middelbaar Middenstands Onderwijs).
De Handelsavondschool bleef als afzonderlijke opleiding gevestigd in het schoolgebouw aan de Catharijnesingel. In 1973 werd de naam gewijzigd in Gemeentelijke Avondschool voor Middelbaar Economisch en Administratief Onderwijs. Vanaf 1982 was er ook de mogelijkheid overdag gedurende drie ochtenden in de week lessen te volgen. De naam van de school veranderde toen in Gemeentelijke school voor Dag- en Avond-MEAO voor volwassenen. Het Avond-MEAO was gevestigd aan de Catharijnesingel, het Dag-MEAO in de dependance, Peltlaan 4. De leerplichtige leerlingen volgden het reguliere MEAO; het Dag- en Avond-MEAO was bestemd voor het zogenaamde tweede-kans-onderwijs. Vanaf 1988 werden de lessen gegeven in het gebouw van de scholengemeenschap Hendrik van der Vlist aan de Amerikalaan 109.
De gemeente Utrecht besloot per 1 augustus 1989 de reguliere MEAO Catharijne College samen te voegen met de Dag- en Avond-MEAO voor volwassenen. De naam Catharijne College werd gehandhaafd. Na de verhuizing van de scholengemeenschap Hendrik van der Vlist naar nieuwbouw in Lunetten in 1990 werd het Catharijne College grotendeels gehuisvest aan de Amerikalaan; de afdeling voor MMO was ondergebracht in het gebouw van het voormalige Traiectum College (voorheen Rijks HBS) aan de Kruisstraat en de afdeling Toerisme bleef aan de Catharijnesingel. In 1995 waren alle afdelingen gevestigd aan de Amerikalaan. In 1996 werd de Wet educatie en beroepsonderwijs (WEB) van kracht, die fusies noodzakelijk maakte. Het Catharijne College ging op in Het Utrecht College, een Regionaal Opleidingen Centrum (ROC) dat middelbare beroepsopleidingen en cursussen ging verzorgen.
Archief en inventarisatie
Literatuur
thumbnail
Kenmerken
Datering:
1915-1970
Toegangstitel:
Inventaris van het archief van de Gemeentelijke Middelbare Handelsschool en Handelsavondschool te Utrecht (1907) 1915-1970
Auteur:
J.N. van der Meulen
Datering toegang:
2010
Openbaarheid:
Volledig openbaar
Rechtstitel:
Opneming in beheer van een particulier, niet in eigendom verkregen
Omvang:
4,35 m oude verpakking
Rubrieken:
Categorie:
Archiefvormer(s)::
 
 
 
MAIS-(M)DWS is een product van DE REE archiefsystemen BV
meer informatie over MAIS-(M)DWS