0124 Hof van Gelre en Zutphen ( Gelders Archief )

Archieftoegang

Hier vindt u de inventaris van een archieftoegang. Hierin staat beschreven welke stukken zich in dit archief bevinden. 
 
Het nummer dat voor de titel van het archief staat is het toegangsnummer van dit archief. Het nummer dat voor de beschrijving van een stuk staat is het inventarisnummer. 
  • Bij ‘Kenmerken’ vindt u algemene informatie over dit archief
  • Bij ‘Inleiding’ vindt u achtergrondinformatie over dit archief, denk hierbij aan de openbaarheid, de archiefvormer en de oorsprong en opbouw van het archief.
  • Bij ‘Inventaris’ vindt u de lijst met beschrijvingen van stukken die zich in dit archief bevinden. 

Hoe zoekt u door een archieftoegang?

Klik op de zoekbalk links bovenin en voer uw zoekterm(en) in. Klik vervolgens op ‘zoek’.
Onder ‘Gevonden archiefstukken’ verschijnen de beschrijvingen van stukken uit dit archief waar deze term in voorkomt. Om te zien in welk deel van het archief deze stukken zitten klikt u op ‘Inventaris’. Dor telkens te klikken op het woord/de woorden die vetgedrukt worden weergegeven komt u uit bij de (met geel gemarkeerde) zoektermen. 

Welke archieftoegangen heeft het Gelders Archief?

Bekijk het Archievenoverzicht  om te zien welke archieven zich in het Gelders Archief bevinden. Deze zijn niet allemaal geïnventariseerd en beschikbaar voor inzage. Als er geen inventarislijst beschikbaar is, is dit archief helaas nog niet in te zien. 
 

 

Door leestekens in uw zoekopdracht te gebruiken, zoekt u specifieker of juist breder:

  • Gebruik een vraagteken (?) om één letter te vervangen.
  • Gebruik een sterretje (*) om meer letters te vervangen.
  • Gebruik een dollarteken ($) voor uw zoekterm voor resultaten die op elkaar lijken.
  • Gebruik een minteken (-) om zoektermen uit te sluiten.
  • Gebruik een Dubbele aanhalingstekens (" ") aan het begin en einde van uw zoektermen om naar de exacte combinatie van woirden te zoeken.

Voorbeelden van het gebruik van deze leestekens en meer zoektips vindt u hier.

beacon
Naar boven om te zoeken
0124   Hof van Gelre en Zutphen
Inleiding
1. Auteursrechten en andere rechten
2. Openbaarheid en citeren
3. Verantwoording van de digitalisering
4. Inleiding A.J. Maris
5. Inleiding A.J. Maris als pdf-bestand
Erfgoedstuk
6. Gesproken toelichtingen
7. Bijlagen
laatste wijziging 15-12-2025
20.835 beschreven archiefstukken
4.190 gedigitaliseerd
totaal 2.612.908 bestanden
Inventaris
I. Bescheiden van algemene aard, herkomstig van het Hof van Gelre en Zutphen, 1543-1795, het Hof van Justitie, 1795-1802, en het Departementaal Gerechtshof, 1802-1811
II. Bescheiden van politieke en administratieve aard, herkomstig van het Hof van Gelre en Zutphen , 1543- 1795, en van administratieve aard, herkomstig van het Hof van Justitie, 1795-1802, en van het Departementaal Gerechtshof, 1802-1811
A. Landschaps- en Kwartierszaken
B. Zaken, rakende het gewest Gelderland als lid van de Unie (1579-1795)
C. Militaire zaken
D. Financiële zaken
E. Domeinzaken
1. De Domeinen in het algemeen
2. In beslag genomen goederen
3. De Batenburgse pandgoederen op de Veluwe
4. Waterrecht
N.B. De Gelderse landsvorst had het stroomregale op de door zijn gebied lopende rivieren. Uitvloeisel hiervan was het recht van de landsvorst op de in de rivieren opgekomen middenzanden en aanwassen. Sinds de verlating van koning Philips als Gelders landsvorst in 1581 kwam het stroomregale c.a. aan de Landschap Gelre- Zutphen toe. De vorst, later de Landschap, kon geen rechten laten gelden op zanden, welke waren aangewassen aan oudhoevig land van derden. Het "waterrecht" geeft regels omtrent de inbezitneming van zanden en aanwassen".
0124 Hof van Gelre en Zutphen
Inventaris
II. Bescheiden van politieke en administratieve aard, herkomstig van het Hof van Gelre en Zutphen , 1543- 1795, en van administratieve aard, herkomstig van het Hof van Justitie, 1795-1802, en van het Departementaal Gerechtshof, 1802-1811
E. Domeinzaken
4.
Waterrecht
N.B. De Gelderse landsvorst had het stroomregale op de door zijn gebied lopende rivieren. Uitvloeisel hiervan was het recht van de landsvorst op de in de rivieren opgekomen middenzanden en aanwassen. Sinds de verlating van koning Philips als Gelders landsvorst in 1581 kwam het stroomregale c.a. aan de Landschap Gelre- Zutphen toe. De vorst, later de Landschap, kon geen rechten laten gelden op zanden, welke waren aangewassen aan oudhoevig land van derden. Het "waterrecht" geeft regels omtrent de inbezitneming van zanden en aanwassen".
Organisatie: Gelders Archief
laatste wijziging 07-11-2025
8 gedigitaliseerd
totaal 95 bestanden
2257 Het Gelderse waterrecht, ontwerp (1603), met twee tekeningen. Gecollationeerd afschrift (van gelijke tijd). Met fragment van een afschrift van het waterrecht volgens het ontwerp, alsmede de bijbehorende twee tekeningen in kleur, (van weinig later tijd), 1603. 1 omslag
N.B. Dit door gedeputeerden uit de Landschap opgestelde ontwerp werd 5 maart 1603 bij landdagsbesluit "geconcludeert und gearresteert", terwijl aan de gezworen landmeter (Bernhardt Kempinck) 25 daalders werden toegelegd voor de twee toelichtende kaarten op voorwaarde, dat hij nog enige hiervan zou maken ter verdeling in de drie Kwartieren van Nijmegen, Zutphen en Arnhem. In 0005 Staten van het Kwartier van Zutphen en hun Gedeputeerden, inv.nr. 1783, bevindt zich eveneens een gecollationeerd afschrift van het ontwerp-waterrecht van 1603, voorzien van in 1622 voorgestelde wijzigingen en van de twee tekeningen. Het ontwerp telt 58 artikelen. Het bijgevoegde fragment werd in 1895 als aanwinst verkregen. Opgemerkt moge worden, dat het in 1603 door de landdag vastgestelde waterrecht een vernieuwing en herziening van het reeds in de vijftiende eeuw te boek gestelde en toegepaste waterrecht betekende. Zie kaartenlijst nr. 15, 4 stuks.
2258 Het Gelderse waterrecht, herzien in 1622. Afschrift (van gelijke tijd). Met extract uit het landdagsbesluit d.d. 1621 mei 16 inzake hoofden, kribben of ridsen, aangelegd tegen zandbergen of zandscharen en uitstekende in de stroom (ongeveer gelijktijdig), 1622. 1 omslag
N.B. Een bij landdagsbesluit van 1622 maart 27 ingestelde commissie was belast met de herziening van de instructiën van het Hof, de Rekenkamer en de momber der Landschap alsmede van het waterrecht. Op 18/19 juli d.a. v. stelde de commissie het door haar herziene waterrecht vast "op behaegen" van de Landschap. Het aantal artikelen werd teruggebracht tot 34. Het hier beschreven afschrift heeft als datum 18/19 juli 1622 in afwijking tot het van de commissie afkomstige exemplaar in het archief van de Staten van het Zutphense Kwartier, dat van 18/19 juni 1622 gedateerd is. Die goede juli-datering treft men ook aan bij het door A.J. Flament uitgegeven stuk in "De Maasgouw", 21ste jrg., 1899, blz. 1-3 en 5-7. Voor het landdagsbesluit van 1621 mei 16 zie Van Loon, Groot Gelders Placaet-Boeck, II, kol. 194. Het blijkt niet, dat het waterrecht van 1622 door de Landschap nader vastgesteld is.
2259 Het Gelderse waterrecht, herzien en door de Landschap vastgesteld in 1715. Met stukken betreffende de herziening, 1706-1715, en met een door de Gelderse Rekenkamer aan de Landschap gerichte brief met verzoek om nadere uitlegging van artikel 17, 1715, 1721. 1 omslag
N.B. Zie Van Loon, Groot Gelders Placaet-Boeck, III, kol. 278. Bij landdagsbesluit van 1767 april 27 is het waterrecht opnieuw in herziene vorm vastgesteld en afgekondigd 11 juli d.a.v.
2260 Stukken betreffende een voorstel tot een gedeeltelijke herziening van het waterrecht door toevoeging van een zesde figuur bij artikel 30, van Frederik Beyerinck, landmeter, 1767. 1 omslag
N.B. Met een tekening. Zie kaartenlijst nr. 85.
F. Jachtzaken
N.B. De landsvorst bezat op de Veluwe het wildernisregale en de wildban; vandaar 's Hof bemoeiingen met de jacht. Zie inv.nr. 468.
G. Leenzaken
N.B. Zie inv. nos. 409-411.
H. Zaken betreffende hofgoederen
N.B. Volgens art. 7 van de Kanselarij-Ordonnantie (1547) was het Hof bevoegd kennis te nemen van alle zaken, hofhorigengoederen aangaande. Het betreft hier niet alleen hofhorige goederen en tot tynsgoederen gevrijde horige goederen van het Gelderse landsvorstelijke domein, waaronder de herengoederen op de Veluwe een voorname plaats innamen, maar ook goederen, welke onder hoven van derden behoorden. De Gelderse vorsten waren nl. q.q. oppervoogd van alle geestelijke goederen en de bewoners ervan binnen hun territoir, ook van de goederen c.a. van buitenslands gevestigde geestelijke instellingen. Voorts waren de landsvorsten erfvoogd van enige geestelijke instellingen als rechtverkrijgende van een der vroegere stichters of begunstigers, bijv. van het kapittel van Sint Marie te Utrecht. Niet-landrechtelijk vrije lieden stonden, evenals andere personae miserabiles, onder de bescherming van de landsvorst. Zie boven inv.nr. 412.
I. Tolzaken
N.B. Zie inv. nos. 413-420.
J. Muntzaken
N.B. Zie boven inv. nos. 421-438.
K. Kerkelijke zaken
L. Zaken betreffende de "ad pios usus" bestemde geestelijke goederen
M. Zaken betreffende openbare ambten en bedieningen
N. Bemoeiing met plaatselijke aangelegenheden
O. Waterstaatszaken
P. Toezicht op de voorradigheid en op de uitvoer van granen en andere levensbehoeften
Q. Toezicht op de bestrijding van de rode loop en van ziekten onder het rundvee
R. Familierechtelijke zaken
S. Justitiële zaken
T. Zaken, rakende de verhouding tot naburige souvereine machten
III. Bescheiden van rechterlijke aard, herkomstig van het Hof van Gelre en Zutphen, 1543-1795, het Hof van Justitie, 1795-1802 en het Departementaal Gerechtshof, 1802-1811
Deposita
Varia
Handschriften
Kaarten, tekeningen en plattegronden
Aanvulling
laatste wijziging 15-12-2025
20.835 beschreven archiefstukken
4.190 gedigitaliseerd
totaal 2.612.908 bestanden

Kenmerken

Datering:
(1425) 1543-1811 (1922)
Auteur:
A.J. Maris; H.L. Driessen/F. Keverling Buisman (Album advocatorum)/K.J.W. Peeneman
Jaar van publicatie:
1973-1978, 2010, 2013, 2025
Categorie:
laatste wijziging 15-12-2025
20.835 beschreven archiefstukken
4.190 gedigitaliseerd
totaal 2.612.908 bestanden