Uw zoekacties: Evangelisch-Lutherse Kerk Arnhem, Kerkenraad
x2184 Evangelisch-Lutherse Kerk Arnhem, Kerkenraad ( Gelders Archief )

Archieftoegang

Hier vindt u de inventaris van een archieftoegang. Hierin staat beschreven welke stukken zich in dit archief bevinden. 
 
Het nummer dat voor de titel van het archief staat is het toegangsnummer van dit archief. Het nummer dat voor de beschrijving van een stuk staat is het inventarisnummer. 
  • Bij ‘Kenmerken’ vindt u algemene informatie over dit archief
  • Bij ‘Inleiding’ vindt u achtergrondinformatie over dit archief, denk hierbij aan de openbaarheid, de archiefvormer en de oorsprong en opbouw van het archief.
  • Bij ‘Inventaris’ vindt u de lijst met beschrijvingen van stukken die zich in dit archief bevinden. 

Hoe zoekt u door een archieftoegang?

Klik op de zoekbalk links bovenin en voer uw zoekterm(en) in. Klik vervolgens op ‘zoek’.
Onder ‘Gevonden archiefstukken’ verschijnen de beschrijvingen van stukken uit dit archief waar deze term in voorkomt. Om te zien in welk deel van het archief deze stukken zitten klikt u op ‘Inventaris’. Dor telkens te klikken op het woord/de woorden die vetgedrukt worden weergegeven komt u uit bij de (met geel gemarkeerde) zoektermen. 

Welke archieftoegangen heeft het Gelders Archief?

Bekijk het Archievenoverzicht  om te zien welke archieven zich in het Gelders Archief bevinden. Deze zijn niet allemaal geïnventariseerd en beschikbaar voor inzage. Als er geen inventarislijst beschikbaar is, is dit archief helaas nog niet in te zien. 
 

 

2184 Evangelisch-Lutherse Kerk Arnhem, Kerkenraad ( Gelders Archief )
Zoek in deze inventaris
>
Zoektermen
Zoektips!

Wildcards kunnen het zoeken vergemakkelijken:

  • Een ? (vraagteken) vervangt een letter
  • Een * (sterretje) vervangt een aantal letters
  • Door een $ (dollarteken) voor een zoekterm te zetten, zoekt u naar woorden die op elkaar lijken.

Meer zoektips vindt u hier.

 
 
Inleiding
01. Openbaarheid en citeren
02. De Evangelisch-Lutherse Kerk te Arnhem
sluiten
2184 Evangelisch-Lutherse Kerk Arnhem, Kerkenraad
Inleiding
02. De Evangelisch-Lutherse Kerk te Arnhem
Organisatie: Gelders Archief
De pogingen van de Evangelisch-Lutherse Gemeente te Arnhem om ongehinderd haar godsdienst te mogen uitoefenen, gingen in de loop der eeuwen evenals nagenoeg overal elders met grote moeilijkheden gepaard. In de stadsrekeningen van 1526 en 1527 wordt reeds melding gemaakt van handelingen van de magistraat tegen de Luthersgezinden. *  Verder zijn er echter over de ontwikkeling van de gemeente in die eeuw zeer weinig gegevens. Ongeveer in het midden van de volgende eeuw was er weer sprake van Lutheranen, toen zij in het geheim ten huize van een zekere Jacob Stiegler samenkwamen. Onder hen bevonden zich veel Duitse garnizoenssoldaten en het waren ook deze soldaten die in februari 1644 een verzoek richtten aan de magistraat aan de vrijheid van godsdienstoefening te krijgen.
De magistraat berichtte hun de 18e van die maand dat zij eerst hun verzoek maar eens in het Nederlands moesten opstellen. Nadat zij dat gedaan hadden en hun verzoek ten tweede male hadden ingediend ontvingen zij in het geheel geen antwoord. *  Dit beschouwden zij als een stilzwijgende toestemming, ze kwamen daarna openlijk bijeen. Zelfs beriepen zij in 1648 een predikant, MichaĆ«l Rappius. Deze Rappius werd in 1650 door de magistraat ontboden en hij kreeg voor hem en zijn gemeente de zo vurig begeerde vrijheid. * 
Inmiddels was het ledental van de gemeente sterk afgenomen, daar de vrede van Munster in 1648 vele soldaten noodzaakte naar hun vaderland terug te keren. Toch kocht de gemeente in 1656 het huis de "Bontenbergh" op de Korenmarkt en richtte dit in als kerk met pastorie. *  Bijna een eeuw later - in 1735 - werd het huis grondig gerestaureerd en verbouwd (tijdens de verbouwing kwam men met toestemming van de overheid bijeen in de Gasthuiskerk). *  De Lutherse kerk te Arnhem heeft veel te lijden gehad van het oorlogsgeweld. De kerk op de Korenmarkt heeft tweemaal soldaten binnen haar muren geherbergd. In oktober 1794 werd zij gebruikt ter inkwartiering van Engelse, Hannoveraanse en keizerlijke troepen; hoe deze het bewoonden, blijkt daaruit dat, toen ze verdwenen, de meeste glazen gebroken waren, het pas herstelde orgel zwaar beschadigd en de preekstoel half verbrand was, waardoor de gemeente ruim een jaar van haar bedehuis verstoken was. Een gelijk lot trof de gemeente in 1814 toen de kerk weer gebruikt werd voor inkwartiering en later als verblijfplaats voor Franse krijgsgevangenen. Toen in 1875 het oude kerkgebouw zo bouwvallig was geworden dat reparatie geen nut meer had, vatte de kerkeraad het plan op om een nieuwe kerk te laten bouwen in de Sonsbeekstraat, nu Spoorwegstraat geheten.
Archiefbescheiden van de Evangelisch-Lutherse kerk zijn bij gedeelten overgebracht naar het Arnhems gemeentearchief. Van de in 1955 overgebrachte bescheiden is door mejuffrouw F.A. de Vroom een inventaris gemaakt, die de periode 1643-1911 bestrijkt. In 1977 is het overige deel van het archief van de Evangelisch-Lutherse gemeente overgebracht naar het gemeentearchief. Daar zich hierbij nog weer vele 19e-eeuwse stukken bevonden, is deze overbrenging aanleiding geweest tot het samenstellen van een nieuwe inventaris, waarin de aanwezige archivalia van 1643-1969 zijn beschreven. Een uitzondering op deze einddatering is gemaakt voor het "Collecteboek der diaconie" over de periode 1886-1971 (inv.nr. 464), dat eveneens in deze inventaris is opgenomen.
03. Kerkeraad
04. Stichting Gedachtenis
05. Weezenfonds
06. Hulpbank
07. Nederlandsch-Luthersch Genootschap voor In- en Uitwendige Zending, Afdeling Arnhem
08. Onderafdelingen van het Genootschap
N.B. De verenigingen die in de loop der tijd werden opgericht, beschouwde men als onderafdelingen van de afdeling Arnhem van het genootschap. De bestuursleden van deze onderafdelingen moesten lid zijn van het genootschap, wat voor de leden geen vereiste was. De onderafdelingen stelden een reglement samen dat de goedkeuring behoefde van het afdelingsbestuur. Sedert 1893 beschikte de afdeling over een gebouw waar de onderafdelingen konden samenkomen namelijk: "Ons Zendingshuis", gelegen aan de Tuinstraat; in 1930 werd het perceel Parkstraat 50 aangekocht. Zie inv.nr. 746.
De beide diaconessen bewoonden een gedeelte van "Ons Zendingshuis", evenals een echtpaar, waarvan de man dienst deed als conciƫrge.
09. Geraadpleegde literatuur
10. Bijlagen
Kenmerken
Datering:
1643-1971
Auteur:
J.J. Glasz-van der Bij
Categorie:
 
 
 
MAIS-(M)DWS is een product van DE REE archiefsystemen BV
meer informatie over MAIS-(M)DWS