Uw zoekacties: Unilever Vleesgroep en voorgangers
x976 Unilever Vleesgroep en voorgangers ( Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC) )
Uitleg bij archieftoegang

Een archieftoegang geeft uitgebreide informatie over een bepaald archief.

Een archieftoegang bestaat over het algemeen uit de navolgende onderdelen:

• Kenmerken van het archief
• Inleiding op het archief
• Inventaris of plaatsingslijst
• Eventueel bijlagen

De kenmerken van het archief zijn o.m. de omvang, vindplaats, beschikbaarheid, openbaarheid en andere.

De inleiding op het archief bevat interessante informatie over de geschiedenis van het archief, achtergronden van de archiefvormer en kan ook aanwijzingen voor het gebruik bevatten.

De inventaris of plaatsingslijst is een hiërarchisch opgebouwd overzicht van beschreven archiefstukken. De beschrijvingen zijn formeel en globaal. Het lezen en begrijpen van een inventaris behoeft enige oefening en ervaring.

Bij het zoeken in de inventaris wordt de hiërarchie gevolgd. De rubrieken in de inventaris maken deel uit van de beschrijving op een lager niveau. Komt de zoekterm in een hoger niveau voor, dan voldoen onderliggende niveaus ook aan de zoekvraag.

976 Unilever Vleesgroep en voorgangers ( Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC) )
Zoek in deze inventaris
>
Zoektermen
Zoektips!

Wildcards kunnen het zoeken vergemakkelijken:

  • Een ? (vraagteken) vervangt een letter
  • Een * (sterretje) vervangt een aantal letters
  • Door een $ (dollarteken) voor een zoekterm te zetten, zoekt u naar woorden die op elkaar lijken.

Meer zoektips vindt u hier.

 
 
Inleiding
Historisch overzicht * 
Geschiedenis Hartog (vanaf 1876 vleeshouwerij te Oss tot 1970)
976 Unilever Vleesgroep en voorgangers
Inleiding
Historisch overzicht1
Geschiedenis Hartog (vanaf 1876 vleeshouwerij te Oss tot 1970)
De oprichter van deze onderneming was de 11 juni 1847 geboren Hartog Hartog die op zeer jonge leeftijd zijn vader verloor. Zijn moeder hertrouwde met Isaak van Zwanenberg, een veehandelaar en slager uit Heesch bij Oss, in wiens gezin hij dan ook opgroeide. Uit dit huwelijk werd onder andere geboren Arnold van Zwanenberg die later een van de beide oprichters van Zwanenberg's Fabrieken zou worden. In zijn jeugd leerde Hartog het vak van veehandelaar en slager van zijn stiefvader.
Na zijn huwelijk in 1872 verhuisde Hartog naar Oss waar hij de kost verdiende als koopman. In 1876 startte hij een vleeshouwerij op de Wal te Oss. In de jaren tachtig van de vorige eeuw verkocht Hartog het vet dat overbleef van het slachten van varkens aan de bekende margarinefabrikanten Van den Bergh en Jurgens. Vlees werd ook geëxporteerd. Het daarvoor bestemde vlees werd 's-nachts met de trein naar Rotterdam en Hoek van Holland gereden waarna het naar Engeland werd verscheept. Ook slaagde hij er in om uit het beschikbare vet zeep te maken. Door gestadige uit te breiden verplaatste Hartog zijn bedrijf diverse keren binnen Oss totdat het in 1894 terecht kwam aan de latere Gasstraat. En dat was eigenlijk min of meer naast de concurrent, want daar was al een aantal jaren gevestigd de slachterij c.a. van Zwanenberg.
De uitgroei van Hartog van een ambachtelijk bedrijf tot een moderne industrie begon omstreeks 1890. In 1893 werd er reeds varkensvlees geëxporteerd naar Engeland. Ook hield men zich bezig met andere zaken als het slachten, namelijk het vervaardigen van zeep. Een jaar later werd het bedrijf gevestigd op de definitieve plaats, namelijk op een terrein in de Rooijen langs de spoorweg 's-Hertogenbosch-Nijmegen, later Gasstraat geheten.
Rond 1900 was het bedrijf van Hartog een voor die tijd moderne exportslachterij waar in de zomer 7 à 8 mensen werkten en in het winterseizoen 30 à 40. Verder was er een vetfabriek waar 10 à 12 mensen werkten en een zeepfabriek waar 13 mensen werkten.
De eerste jaren van de twintigste eeuw werden gekenmerkt door een zeer voorspoedige ontwikkeling. Vier zoons van Hartog Hartog werden ook in de leiding van het bedrijf opgenomen, nl. Jacob, Arnold, Isaak en Arthur. In 1911 werd begonnen met de vervaardiging van margarine. De slachterij was het belangrijkste onderdeel waar het bedrijf op steunde. Van groot belang was de export naar Engeland. Een vijfde zoon van Hartog Sr., Simon, vestigde zich in Engeland, alwaar hij optrad als vertegenwoordiger van het familiebedrijf. Hartog Sr. trok zich in 1914 terug uit de dagelijkse leiding van het bedrijf. De zeepfabricage werd in 1910, en de margarinefabricage in 1914 gestopt. Dit laatste wellicht omdat men dat overeenkwam met één van de grote margarinefabrikanten in Oss. De Eerste Wereldoorlog was een tijd van schaarste en distributie. Bovendien ondervond de export naar Engeland hinder. Dit benadeelde de ontwikkeling van het bedrijf. Het aantal werknemers dat in 1914 191 bedroeg, bleef gedurende de jaren 1914-1918 ongeveer constant.
Na de Eerste Wereldoorlog was er aanvankelijk groei tot 1920. Na dat jaar gingen de zaken slechter. Vanaf 1924 zette de de groei weer in vooral ook, doordat Hartog de margarineproductie hervatte. Hierdoor ontstond een felle concurrentiestrijd met de margarinefabrikanten Van den Bergh en Jurgens. Uiteindelijk was het resultaat dat Hartog in 1929 dankzij zijn zeer sterke positie op heel voordelige voorwaarden toetrad tot de in 1927 door Van den Bergh en Jurgens opgerichte Margarine Unie en daarna in 1930 tot de Unilever. De grote wereldcrisis van 1929 en volgende jaren veroorzaakte devaluatie van diverse vreemde valuta, met name van het Britse pond. Hierdoor stagneerde de export naar Engeland, zodat Unilever de margarineproductie voor de Engelse markt daarheen overbracht. Voor Nederland werd de margarineproductie geconcentreerd in Rotterdam. De margarinefabriek van Hartog in Oss werd gesloten. Zodoende bleef alleen het vleesbedrijf van Hartog in Oss over. Dit leidde een moeizaam bestaan, zodat openblijven ervan ter discussie stond. In 1935 ging het bedrijf zich toeleggen op de fabricage van vleeswaren, zoals worst. Dat bleek een succes, vooral toen in 1937 de nieuwe merknaam Unox werd geïntroduceerd. Met name in het binnenland wist het bedrijf, gesteund door een succesvolle verkooptechniek en reclamecampagnes, het marktaandeel te vergroten.
Gedurende het begin van de Duitse bezetting (1940-1945) werd er vrij veel geslacht omdat de veestapel werd ingekrompen. Daarna daalde de productie voor de export en de binnenlandse markt vrij sterk. De leveringen aan het Duitse leger waren omvangrijk. Het bedrijf bleef de eigen leiding behouden en er kwam geen Duits beheer.
De eerste jaren na de oorlog gaven een moeizame ontwikkeling te zien. Vooral de voedseldistributie had negatieve invloed op de omzet. Maar in de jaren vijftig ging het steeds beter. Naast de vleeswaren onder de naam Unox ging men soepen in blik/pakje onder de naam Royco op de markt brengen. Typerend voor deze periode was de export van Unox-producten die een grote vlucht nam, eerst naar Engeland en de V.S., later ook naar de E.E.G.-landen. In 1959 werd een aparte Unox N.V. opgericht die zich ging belasten met de verkoop van Unox-producten.
In 1970 kwam de grootste fusie in de vleesverwerkende industrie in Nederland tot stand, namelijk die tussen Hartog/Unox en Zwanenberg met Unilever. De relatie tussen Hartog en Zwanenberg was er altijd een geweest van concurrentie ondanks de verwantschap tussen de families Hartog en van Zwanenberg. Van tijd tot tijd kwamen beide bedrijven tot afspraken wanneer dat in beider belang was. In de jaren 1929-1931 is door de Margarine Unie die net tevoren Hartog had overgenomen, gepoogd het vleesbedrijf aan Zwanenberg te verkopen. Zwanenberg zou dan voortaan moeten afzien van de productie van vetten en margarine. Deze onderhandelingen werden zonder succes afgebroken, zodat de twee vleesverwerkende bedrijven in Oss naast elkaar bleven bestaan tot 1970.

Zie voor verder historisch overzicht vanaf 1970, bij inv.nr. 274.
Geschiedenis Zwanenberg (vanaf 1887 slachterij te Oss tot 1970)
Geschiedenis UVG (vanaf 1970)
Het archief
Aanwijzingen voor de gebruiker
Inventaris
Kenmerken
Vindplaats origineel:
Locatie Den Bosch
Openbaarheid:
Deze toegang bevat een of meer stukken die tot 1 januari 2082 niet zonder meer openbaar zijn.
Het precieze jaar van openbaarheid kun je per inventarisnummer vinden.

Bij vragen kun je contact opnemen met het BHIC.
Categorie:
 
 
 
MAIS-(M)DWS is een product van DE REE archiefsystemen BV
meer informatie over MAIS-(M)DWS