Uw zoekacties: Collectie oude parochiedossiers van het bisdom Den Bosch, 1559-1629
x2074 Collectie oude parochiedossiers van het bisdom Den Bosch, 1559-1629 ( Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC) )
Uitleg bij archieftoegang

Een archieftoegang geeft uitgebreide informatie over een bepaald archief.

Een archieftoegang bestaat over het algemeen uit de navolgende onderdelen:

• Kenmerken van het archief
• Inleiding op het archief
• Inventaris of plaatsingslijst
• Eventueel bijlagen

De kenmerken van het archief zijn o.m. de omvang, vindplaats, beschikbaarheid, openbaarheid en andere.

De inleiding op het archief bevat interessante informatie over de geschiedenis van het archief, achtergronden van de archiefvormer en kan ook aanwijzingen voor het gebruik bevatten.

De inventaris of plaatsingslijst is een hiërarchisch opgebouwd overzicht van beschreven archiefstukken. De beschrijvingen zijn formeel en globaal. Het lezen en begrijpen van een inventaris behoeft enige oefening en ervaring.

Bij het zoeken in de inventaris wordt de hiërarchie gevolgd. De rubrieken in de inventaris maken deel uit van de beschrijving op een lager niveau. Komt de zoekterm in een hoger niveau voor, dan voldoen onderliggende niveaus ook aan de zoekvraag.

2074 Collectie oude parochiedossiers van het bisdom Den Bosch, 1559-1629 ( Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC) )
Zoek in deze inventaris
>
Zoektermen
Zoektips!

Wildcards kunnen het zoeken vergemakkelijken:

  • Een ? (vraagteken) vervangt een letter
  • Een * (sterretje) vervangt een aantal letters
  • Door een $ (dollarteken) voor een zoekterm te zetten, zoekt u naar woorden die op elkaar lijken.

Meer zoektips vindt u hier.

 
 
Inleiding
Historisch overzicht
Lotgevallen van het archief
sluiten
2074 Collectie oude parochiedossiers van het bisdom Den Bosch, 1559-1629
Inleiding
Lotgevallen van het archief
Het archief is in feite onderdeel van het archief van de bisschop. Het bevat stukken van de bisschop die betrekking hebben op afzonderlijke parochies van het bisdom. Hoe deze in het verleden bij het bisdom geadministreerd werden laat zich uiterst moeizaam reconstrueren. Een van de eerste gegevens over de archivering komt uit de boedelbeschrijving van het huis waar bisschop Metsius zijn verblijf had (nu Hinthamerstraat 74). Er is sprake van ‘schuyffdoose’, waarin de bisschop archivalia bewaarde, maar het betrof hier documenten van de bij de bisschop geïncorporeerde abdij van Tongerlo. In de boedelbeschrijvingen komen geen parochialia voor.
Bisschop Ophovius regeerde na de val van ’s-Hertogenbosch in 1629 vanuit zijn nieuwe residentie in Geldrop. In maart 1630 nam hij er zijn intrek. Met enkele onderbrekingen verbleef hij er tot eind 1636, toen de Staten-Generaal bij plakkaat van 2 december bepaalden dat alle geestelijken de Meierij moesten verlaten. De jongste stukken in het archief dateren dan ook uit die tijd. De stukken betreffende de parochies laten geen cesuur zien en om zijn zaken te kunnen blijven bestieren had hij deze archieven in zijn directe nabijheid nodig.
Toen Ophovius de meest waardevolle voorwerpen in 1629 mee mocht nemen uit de stad, vertrokken er vier karren met kostbare voorwerpen. Vervoer van het archief van het bisdom naar Antwerpen is onwaarschijnlijk, omdat de bisschop moest doorregeren. Overbrenging naar Antwerpen is hooguit denkbaar toen de bisschop de Meierij moest verlaten ten gevolge van genoemd plakkaat en het jaar erop stierf. Het kwam bij de predikheren van Antwerpen die in 1638 toestemming kregen het over te dragen aan de aartsbisschop van Mechelen ten behoeve van de nieuwe bisschop.
Vicaris Govaerts, die als zodanig in 1701 aantrad, vormde in Mechelen twee nieuwe eenheden betreffende de parochies in het voormalige bisdom Den Bosch: een voor het Oostenrijkse deel (het dekenaat Geel) en een voor de gebieden in de Republiek. Dat van het dekenaat Geel is na de afsplitsing uiteindelijk overgegaan naar het bisdom Antwerpen. Het archief van het Bossche bisdom van na 1629 is grotendeels verloren. Van het deel tot circa 1700 rest alleen een summiere inventaris, opgemaakt in 1734, en gepubliceerd door P. Polman, ‘Bossche archivalia in België. Een inventaris uit 1734’, Bossche Bijdragen 24 (1958-1959) 91-110, op p. 105-107. Het jongste daarin gedateerde stuk dateert uit 1705.
Toen vicaris-generaal Van der Asdonck in 1731 zijn werkzaamheden opnam in het verkleinde bisdom, dat zich nog uitsluitend in Staat-Brabant bevond, zal hij een nieuwe archief opgezet hebben. Van zijn archief en dat van zijn opvolgers tot 1800 is weinig bewaard gebleven.
In het 'Archiefregister Bisdom 's Bosch', samengesteld circa 1953, worden de volgende parochiedossiers vermeld die bij deze inventarisatie niet aangetroffen zijn: Arendonk (Geel, Mol), Dommelen, Eethen, Geel, Geertruidenberg, Gemonde, Liempde, Luijksgestel, Meeuwen, Millegem, Mol, Opandel, Orthen, Volkel, de Werken, Werkendam, Wijk, Zeeland en Zevenbergen.
Dossiers die we aantroffen maar niet in het Archiefregister staan zijn: Sint Agatha, Cuijk, Dieden, Emmikhoven, Heesbeen, Heesch en Oerle. In 2012 heeft het bisdom deze collectie in bewaring gegeven aan het Brabants Historisch Informatie Centrum.
Inventarisatie
Aanwijzingen voor de gebruiker
Inventaris
Aalst
Aarle
Sint Agatha
Alem
Asten (met Lierop en Ommel)
Asten, klooster Ommel
Baardwijk
Bakel (en Milheeze)
Beek (bij Aarle)
Berlicum
Best
Boekel
Bokhoven
Boxtel
Budel
Capelle
Casteren
Cuijk
Den Dungen
Deurne
Dieden
Diessen
Dinther
Drunen
Duizel
Eersel
Eindhoven
Oudheusden/Elshout
Emmikhoven
Empel
Erp (en Boerdonk)
Geffen
Gestel en Blaarthem
Goirle
Groot en Klein Linden
Haaren
Haren (bij Megen)
Hedikhuizen
Heesbeen
Heesch
Heeze
Helmond
's-Hertogenbosch
Heusden, Land van
Heusden
Hilvarenbeek
Hooge Mierde
Hoogeloon en Hapert
Hulsel
Kessel
Lage Mierde
Lierop
Lieshout
Lith
Lithoijen
Lommel
Loon op Zand
Luyksgestel
Maarheeze
Macharen
Maren
Meerveldhoven
Megen
Sint-Michielsgestel
Middelbeers
Mierlo
Moergestel
Nederhemert
Nederwetten
Nederwetten, klooster Hooidonk
Nistelrode
Nuenen
Nijmegen
Nuland
Sint-Oedenrode
Oeffelt
Oerle
Oirschot, kapittel
Oisterwijk
Oijen
Oostelbeers
Oss
Land van Ravenstein
Reek
Reusel
Riethoven
Rixtel
Rosmalen, klooster Coudewater
Rosmalen
Schijndel
Soerendonk
Someren
Son
Sprang
Stiphout
Teeffelen
Tilburg
Uden
Veghel
Veldhoven
Velp
Vessem
Vlijmen
Vught
Waalwijk en Besoyen
Waalwijk, klooster Nazareth
Westerhoven
Wintelre
Woensel, klooster Mariënhage
Zaltbommel
DOCUMENTATIE
Kenmerken
Vindplaats origineel:
Locatie Den Bosch
Categorie:
 
 
 
MAIS-(M)DWS is een product van DE REE archiefsystemen BV
meer informatie over MAIS-(M)DWS