Uw zoekacties: Archief van de N.V. J. Meijer's Scheepsbouwmaatschappij te Z...
x3255 Archief van de N.V. J. Meijer's Scheepsbouwmaatschappij te Zaltbommel en de familie Meijer, 1864 - 1945 ( Regionaal Archief Rivierenland )
Uitleg bij archieftoegang

Een archieftoegang geeft uitgebreide informatie over een bepaald archief.

Een archieftoegang bestaat over het algemeen uit de navolgende onderdelen:

• Kenmerken van het archief
• Inleiding op het archief
• Inventaris of plaatsingslijst
• Eventueel bijlagen

De kenmerken van het archief zijn o.m. de omvang, vindplaats, beschikbaarheid, openbaarheid en andere.

De inleiding op het archief bevat interessante informatie over de geschiedenis van het archief, achtergronden van de archiefvormer en kan ook aanwijzingen voor het gebruik bevatten.

De inventaris of plaatsingslijst is een hiërarchisch opgebouwd overzicht van beschreven archiefstukken. De beschrijvingen zijn formeel en globaal. Het lezen en begrijpen van een inventaris behoeft enige oefening en ervaring.

Bij het zoeken in de inventaris wordt de hiërarchie gevolgd. De rubrieken in de inventaris maken deel uit van de beschrijving op een lager niveau. Komt de zoekterm in een hoger niveau voor, dan voldoen onderliggende niveaus ook aan de zoekvraag.

3255 Archief van de N.V. J. Meijer's Scheepsbouwmaatschappij te Zaltbommel en de familie Meijer, 1864 - 1945 ( Regionaal Archief Rivierenland )
Zoek in deze inventaris
>
Zoektermen
Zoektips!

Wildcards kunnen het zoeken vergemakkelijken:

  • Een ? (vraagteken) vervangt een letter
  • Een * (sterretje) vervangt een aantal letters
  • Door een $ (dollarteken) voor een zoekterm te zetten, zoekt u naar woorden die op elkaar lijken.

Meer zoektips vindt u hier.

 
 
Inleiding
1. Scheepswerf
sluiten
3255 Archief van de N.V. J. Meijer's Scheepsbouwmaatschappij te Zaltbommel en de familie Meijer, 1864 - 1945
Inleiding
1. Scheepswerf
In 1864 begint Johannes Meijer, komend uit 's-Hertogenbosch, een scheesptimmerwerf in Zaltbommel. 1) Johannes is in 1832 geboren in Leeuwen 2) waar zijn vader een scheepswerf heeft. Als Johannes 12 jaar is overlijdt zijn vader. Zijn moeder zet de werf voort en hertrouwt een jaar later met de 23-jaar jongere meesterknecht van de werf Bernard Tonissen. In 1860 trouwt Johannes met Cornelia Brouwers en vertrekt naar 's-Hertogenbosch waar hij een werfje begint. Waarschijnlijk omdat hij geen uitbreidingsmogelijkheden heeft zoekt Johannes naar een andere lokatie, waarbij hij zijn oog laat vallen op de haven van Zaltbommel.
De scheespwerf groeit gestaag en wordt een belangrijke werkgever voor het kleine stadje. Van het begin af aan rijzen er wel problemen met het gemeentebestuur over het op diepte houden van de haven. Maar geleidelijk aan verwerft Johannes de gronden (in eigendom of in erfpacht) rondom de havenmond en breidt hij zijn scheepswerf uit. Steeds meer en grotere schepen glijden van de Zaltbommelse scheepshelling. In 1891 koopt hij de scheepswerf van zijn vader in Beneden-Leeuwen terug van zijn stiefvader. Vanaf die tijd omvat het bedrijf twee werven. In 1904 treedt Johannes terug uit het bedrijf. Er wordt een N.V. opgericht waarvan hij commissaris wordt, de N.V. J. Meyer's Scheepsbouwmaatschappij. 3) Zijn zonen voeren de directie; Cornelis Meijer in Zaltbommel en Willem Meijer in Leeuwen. In 1922 en 1927 zijn de statuten van de N.V. gewijzigd voor notaris H.C. de Jongh te Ammerzoden. Vanaf 1932 gaat het bedrijf verder onder de naam J. Meyer's en Co.
In 1912 richt de N.V. de woningbouwstichting Onderlinge Hulp op in Zaltbommel om haar werknemers vlakbij goede huisvesting te geven. De financiële administratie van de woningbouwstichting wordt verzorgd door de N.V. Later ontstaan daarover problemen met de gemeente en het Rijk. Uiteindelijk wordt de administratie van de stichting in 1929 gescheiden van de N.V.
De scheepsbouw krijgt in de jaren twintig van de vorige eeuw te maken met een recessie. Ook de werf van de familie Meijer merkt de teruggang. Overheidssteun biedt enig soelaas maar rond 1930 is duidelijk dat het doek gaat vallen. De familie Meijer treedt terug uit het bedrijf, de naam blijft voortbestaan. De werf in Beneden-Leeuwen sluit ook in 1930 de deuren. 4) In 1931 komt de werf in liquidatie, welke pas afgerond wordt in 1942. In de tussentijd is de werf wel in bedrijf gebleven. Na de ontbinding, midden in de Tweede Wereldoorlog, is de werf gevorderd door de Duitse bezetter die er vaartuigen liet maken voor de Kriegsmarine. Direct na de oorlog kwam de werf onder toezicht van het Rijk. Uiteindelijk is de scheepswerf in 1948 overgenomen en voortgezet onder naam N.V. De Waal. In 1987 is deze failliet verklaard.
Het archief
Het archief van de N.V. J. Meyer's Scheepsbouwmaatschappij is naar het zich laat aanzien vrijwel geheel verloren gegaan. Uit het dossier van het bedrijf bij de Kamer van Koophandel (Tiel) blijkt dat archivalia na de ontbinding in 1942 zijn overgebracht naar de Nederlandsche Handelsmaatschappij te Amsterdam. In 1991 ontving het Streekarchief Bommelerwaard stukken over de scheepswerf (hoofdzakelijk bouw- en hinderwetbescheiden) via het hoofdkantoor van de ABN-Amrobank te Amsterdam, waarin de Nederlandsche Handelsmaatschappij is opgegaan. Deze stukken zijn aangevuld met enkele losse aanwinsten die het archief heeft verworven met betrekking tot de Zaltbommelse scheepswerf en archivalia die in 2003 werden geschonken door mevrouw M. (May) J.C. Meijer (1920-2016) in Nijmegen. De schenking bestond uit stukken over de werf, de familie Meijer en haar onderzoek naar de familiegeschiedenis. Dit geheel is in deze inventaris beschreven. Aan de stukken zijn geen beperkeningen van openbaarheid opgelegd. De omvang bedraagt 0,5 strekkende meter.
In het archief van het Noordelijk Scheepvaartmuseum te Groningen berusten ook nog enkele tekeningen van schepen die door de N.V. J. Meyer's Scheepsbouwmaatschappij zijn gebouwd (zie bijlage). Het archief van de gemeente Zaltbommel bevat veel stukken over de werf. Deze zijn voor het merendeel als kopie in deze inventaris opgenomen onder de documentatie met betrekking tot het onderzoek van mevrouw M.J.C. Meijer. Het archief van de Woningstichting Ondelinge Hulp, voorzover bewaard, berust bij het Regionaal Archief Rivierenland (Toegang 3029). Het woningbezit is in 1973 overgedrage aan de gemeente Zaltbommel.
Het onderzoek van mevrouw M.J.C. Meijer naar de scheepswerven te Zaltbommel en Beneden Leeuwen is opgepakt en voortgezet door F. (Frans) M. Meijer (1948-2016) te Zaltbommel. Dit resulteerde onder andere in: Scheepsbouwer en oprichter van de scheepswerf Meijer in Zaltbommel : Johannes Meijer, 11 november 1832 - 25 april 1923, in: Tussen de Voorn en Loevestein 44(2008) nr. 135, p. 29-34.
S.E.M. van Doornmalen,
juni 2006.
Noten
1) De familienaam 'Meijer' wordt geregeld, ook door familieleden zelf, geschreven met een 'y' als 'Meyer'. In deze inventaris wordt de familie consequent aangeduidt met 'Meijer'. Deze schrijfwijze blijkt ook uit de akten van de Burgerlijke Stand, hoewel daar soms de 'ij' zonder puntjes wordt geschreven. Er wordt echter nooit een 'y' gebruikt. Dit is ook de reden dat een verzoek van mevrouw M.J.C. Meijer in 1992 aan de gemeente West Maas en Waal tot aanpassing van de geslachtsnaam in 'Meyer' werd afgewezen. In 1904 is in de naam van de N.V. voor de scheepswerf echter de naam vastgelegd als 'Meyer'. Voor de naam van het bedrijf wordt daarom wel de spelling 'Meyer' gebruikt.
2) Het dorp Leeuwen is in de twintigste eeuw uitgegroeid tot twee dorpen, Beneden en Boven Leeuwen. De scheepswerf was gevestigd in wat nu Beneden-Leeuwen is. Leeuwen behoorde tot de gemeente Wamel. Wamel ligt iets ten westen van Beneden-Leeuwen. Sinds 1985 is de gemeente Wamel opgegaan in de gemeente West Maas en Waal.
4) De N.V. is opgericht op 29 augustus 1904 voor notaris H.J.G. Farensbach te Amsterdam (Gemeentearchief Amsterdam, archief 5075, nummer 25996 akten 30-74 van 20 juli - 28 december 1904) met Koninklijke goedkeuring op de ontwerpakte bij besluit van 17 augustus 1904 nummer 51. Gepubliceerd in de Nederlandsche Staatcourant van 27 september 1904 nummer 226.
5) Zie over de werf te Beneden-Leeuwen: E. Brons (red.), Tussen Waal en Wetering. 100 jaar Beneden-Leeuwen, parochie en parochianen (Beneden-Leeuwen 2000), p.142-147.
Bijlagen Inleiding
BIJLAGE
Tekeningen in de Collectie van het Noordelijk Scheepvaartmuseum te Groningen
BN 263. 1906 Rijnschip
BN 505. ca.1925 Suction Dredger Barge
BN 508/509. 1926 Sleepschip
BN 591/592. ca.1930 Onderlossers Gebr. Van Hattum te Zaltbommel
BN 598. 1935 Stoompont Veer Moerdijk
BN 603. 1937 Passenger and Fruit Carrying Steamer
BN 604/605. 1939 Onderlossers
In de collectie ook nog enkele tekeningen van na 1945, scheepswerf De Waal.
Inventaris
Kenmerken
Datering:
1864 - 1945
Plaats:
Zaltbommel
Taal:
Nederlands
Dekking in tijd:
1864 - 1945
Verversingsgraad:
onregelmatig
Omvang in meters:
0,62
Gemeente:
Zaltbommel
Locatie:
Zaltbommel
Licentie:
Categorie:
 
 
 
MAIS-(M)DWS is een product van DE REE archiefsystemen BV
meer informatie over MAIS-(M)DWS