nieuws | overig nieuws |
Uitnodiging Dijkcafé Karavaan op 17 juli 16-07-2009 Reizend theaterfestival Karavaan reist deze zomer over de Westfriese Omringdijk met locatievoorstellingen en straattheater. Groninger Archieven plaatsen 2000e toegang op internet. 30-06-2009 Groninger Archieven plaatsen 2000e toegang op internet op donderdag 2 juli. Via de website van de Groninger Archieven kan iedereen nagaan, welke archieven er aanwezig zijn en van 2000 archieven nu ook zien, welke stukken erin zitten. Voor belangstellenden is het zo mogelijk via het internet die stukken te reserveren om ze in de studiezaal in te kijken en als men dat wil, kunnen stukken ook tegen een geringe vergoeding gescand worden. Men kan ze dan thuis digitaal bekijken. De Groninger Archieven streven er naar van al hun archieven een catalogus op de website te plaatsen. Daarnaast is al begonnen met de volgende stap. De meest gevraagde stukken worden gescand zodat ook de stukken zelf op de website te zien zijn. Dat geldt nu vooral voor beeldmateriaal en voor stukken rond familiegeschiedenis. De 2000e: het archief van het Nedergerecht in de stad Groningen, 1623-1811 De 2000e toegang betreft het archief van het Nedergerecht van de stad Groningen. Dit Nedergerecht behandelde kleinere zaken. Voorbeelden zijn: verzoeken voor burgerschap, toetreding tot gilden, verkoop van landerijen en huizen, besluiten tot gedwongen verkoop en voogdijkwesties. Het Nedergerecht hield vanaf 1623 zitting in de Hoofdwacht aan de voet van de Martinitoren en verhuisde in 1647 naar het Raadhuis. Het archief bevat: vonnissen, verslagen van rechtszittingen, registers van inbeslagneming van goederen, boedelinventarissen en opgelegde boetes. De toegangen op archieven zijn doorzoekbaar via: www.groningerarchieven.nl Ook kunnen ze samen met toegangen van andere archiefdiensten bekeken worden via www.archieven.nl “Web 2.0 proof” door gezamenlijke start online cursus 23 Archiefdingen Nieuwe training zet archieven aan tot de modernste webtechnieken 15-06-2009 Regionaal Archief Tilburg en BHIC bijten spits af! ’s-HERTOGENBOSCH - Op maandag 8 juni 2009 vond in het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC) in ’s-Hertogenbosch de kick-off plaats van de online cursus ’23 Archiefdingen’. Dit nieuwe online trainingsprogramma geeft medewerkers van het Regionaal Archief Tilburg en het BHIC (± 40 in totaal) in enkele maanden tijd een inleiding op wat we tegenwoordig kennen als Web 2.0. Zo komen ze op een praktische manier meer te weten over nieuwe webtechnologieën, die in een hoog tempo de manier verandert waarop mensen, organisaties en bedrijven met elkaar communiceren. De wereld verandert, mensen veranderen, het web verandert, de instelling verandert, klanten veranderen. Dat betekent voor medewerkers die werken in een informatiecentrum dat ze een digitale en mentale omslag moeten maken. Zij moeten kennis hebben van deze nieuwe ontwikkelingen op het internet om de gebruikers optimaal te bedienen en hen te ontmoeten in de digitale wereld. Deze online training ‘23 Archiefdingen’ gaat hen daarbij helpen. 23-archiefdingen.nl ‘23 Archiefdingen’ is een online leertraject dat medewerkers door middel van praktische oefeningen ertoe aanzet zich te verdiepen in weblogs, mashups, Twitter, RSS feeds, tagging, wiki’s, podcasts, genealogie 2.0, online kantoortoepassingen en nog veel meer. De medewerkers kunnen het programma individueel volgen via www.23-archiefdingen.nl, maar het succes zit vooral in de begeleiding in groepsverband. Hierbij geldt het train de trainer-concept: een aantal deelnemers aan de cursus fungeert tijdens de cursus als coach voor collega’s. Elke deelnemer maakt een eigen weblog aan dat als logboek fungeert tijdens de training. Het is niet alleen kijken en leren, maar vooral doen en leren. Zij leren via de weblogs van collega deelnemers ook van de ervaringen van anderen. Achtergrond Helene Blowers van de Public Library of Charlotte and Mecklenburg County (PLCMC) bedacht in 2006 het online programma “23 Things”. Haar doelstelling was om in een korte tijd (2 maanden) het personeel van de PLCMC kennis te laten maken met Web 2.0 en nieuwe technologieën. In 2007 kreeg Rob Coers van Coers Internet Trainingen toestemming om deze online training in opdracht van de branchevereniging van Openbare Bibliotheken (VOB) te vertalen en te bewerken voor bibliotheekmedewerkers. Inmiddels is dit een groot succes geworden en hebben zo’n 3000 medewerkers uit de bibliotheekwereld de cursus doorlopen. Na de bibliotheken zijn nu ook de archieven aan de beurt. Op initiatief én met medewerking van enkele actieve leden van de Archief 2.0 community heeft het uit Amerika overgewaaide cursusprogramma een aangepaste inhoud voor archiefmedewerkers gekregen. In Brabant zijn de medewerkers van het BHIC en RAT de eersten die hiermee het spits afbijten! In de bijlage treft u het gloednieuwe logo aan van dit trainingsprogramma. Ook nieuwste wijken zichtbaar op amersfoortopdekaart.nl 27-05-2009 Archief Eemland en Museum Flehite nodigen iedereen uit om historische informatie te plaatsen op de nieuwe website www.amersfoortopdekaart.nl. Samen kan er gewerkt worden aan één grote digitale collectie over de geschiedenis van de stad.
“Heel goed, supersnel en makkelijk”, dat zijn de eerste woorden van een inwoonster van Nieuwland die een foto van haar huis met verhaal toegevoegd heeft op de site. “Ons huis is gebouwd als een project van negentien solarwoningen en dat vond ik leuk om te vertellen. Ik zag dat van de wijk Zielhorst nog niets toegevoegd was. Daarom heb ik mijn zoon die daar woont gevraagd ook iets toe te voegen. Het enige nadeel is dat je de toevoeging later niet meer kan corrigeren.” Met behulp van Google Maps is historische informatie op een eigentijdse manier toegankelijk gemaakt. Zowel tekst als afbeeldingen en 3D-reconstructies zijn aan locaties toegevoegd. Bezoekers kunnen ook oude stadsplattegronden over de moderne kaart leggen. De site bevat verder een tijdlijn met de hoofdpunten uit de geschiedenis van de stad en interessante wandelingen die gedownload kunnen worden. Zo is er een wandeling langs de vestingmuur van de stad, een bierroute en binnenkort een religieuze route. Wilt u ook een afbeelding en tekst toevoegen over een locatie in Amersfoort die voor u bijzonder is? Ga naar amersfoortopdekaart.nl en klik op ‘toevoegen’. Inschrijving KVAN-dagen 2009 kan nog tot 25 mei 29-04-2009
Op 15 en 16 juni vinden de KVAN-dagen 2009 plaats in de Toneelschuur te Haarlem. In de Toneelschuur in Haarlem zal tijdens de KVAN-dagen gediscussieerd worden over ruimtelijke onderwerpen zoals web 2.0 en verder, geografische informatiesystemen, de invloed van de omgevingsvergunning op archief- en informatiebeheer, architectuur van informatie, archieven over de grens en het ruimtelijk inzichtelijk maken van data. En ook over de vraag welke nieuwe ruimte de archivaris moet innemen. Hoe stappen we uit onze eigen vertrouwde ruimte, onze 'comfort zone'? Wat betekent dit? En hoe kunnen archivarissen in de nieuwe situatie de kwaliteit en professionaliteit waarborgen? Het programma is gevarieerd opgebouwd en heeft enkele extraatjes zoals een bezoek aan het Teylers museum. Geïnteresseerd? Schrijf je voor 25 mei in! Meer informatie is te vinden op www.kvan.nl. Met één muisklik van collectie naar straat 21-04-2009 Met behulp van Google Maps is sindskort de geschiedenis van Amersfoort op een eigentijdse manier toegankelijk gemaakt: www.amersfoortopdekaart.nl. Door geschiedenis te verbinden aan bekende plaatsen in de stad, wijk of straat, komt dat verleden dichterbij. Citaat uit het Parool van 3 april j.l.: "De Tate Britain heeft een koppeling gemaakt tussen Street View van Google en de collectie. In Nederland zijn de archiefinstellingen veel enthousiaster dan de musea. (...) Archief Eemland loopt voorop met het presenteren van oude afbeeldingen en archiefstukken in Google Maps. Op www.amersfoortopdekaart.nl worden archiefstukken verbonden aan plekken in Amersfoort, waarbij bezoekers zelf commentaar kunnen toevoegen." Wat kan men doen op www.amersfoortopdekaart.nl?
Ga naar: www.amersfoortopdekaart.nl Klassieke oudheid in Tresoar 14-04-2009 Week van de Klassieken 15 – 25 april 2009 bij Tresoar. Van 15 tot en met 25 april staat Tresoar in het teken van de oudheid. Want dan vindt voor de tweede keer de Week van de Klassieken plaats. In de Week van de Klassieken is er tien dagen lang aandacht voor boeken uit en over de oudheid. Tresoar doet mee aan deze landelijke manifestatie met lezingen, een tentoonstelling en als hoogtepunt een internationaal wetenschappelijk symposium over een van de topstukken uit de Friese archeologie: het Tolsumer schrijfplankje. De bekende dichter en classicus Piet Gerbrandy schreef dit jaar speciaal voor de Week van de Klassieken het geschenkboekje met de titel ‘De marteling van het genot’. Piet Gerbrandy is ambassadeur voor de Week van de Klassieken. In Tresoar treedt hij op maandagavond 20 april om 19.30 uur op met zijn lezing ‘De marteling van het genot’. Behalve Piet Gerbrandy geeft ook vertaler en winnaar van de Nijhoffprijs voor literaire vertalingen Gerard Koolschijn in de Week een lezing met de titel ‘Euripides: de mens als kindermoordenaar’. Deze lezing vindt plaats op donderdag 16 april om 19.30 uur. Maar er is meer te doen in Tresoar. Speciaal voor de Week van de Klassieken komt Tresoar met de tentoonstelling ‘Klassieken in beeld’. De tentoonstelling toont prachtige gravures van acht klassieke auteurs - Homerus, Plato, Sophocles, Cicero, Caesar, Livius, Ovidius en Vergilius – uit oude, geïllustreerde drukken uit de zestiende tot en met de negentiende eeuw uit de collectie van Tresoar. De website Boek en Oudheid (www.boekenoudheid.nl) geeft een extra toelichting bij de tentoonstelling. Hier staan in een nieuw thema schrijversportretten van de bovenstaande klassieke auteurs. Afbeeldingen van de gravures uit de boeken uit de tentoonstelling ‘Klassieken in beeld’ maken deze portretten compleet. De Week van de Klassieken wordt in Tresoar afgesloten met het internationale wetenschappelijk symposium ‘Het geheim van Tolsum’ over het Romeinse schrijfplankje uit het Fries Museum dat in 1914 in de terp bij Tolsum is gevonden. Op initiatief van het Fries Museum en Tresoar hebben prof. A.K. Bowman en dr. R. Tomlin (Universiteit van Oxford) en prof. K.A. Worp (Universiteit van Leiden) de Latijnse tekst op het schrijfplankje met de nieuwste computertechnologieën bestudeerd, 90 jaar na het eerste onderzoek in 1917. Het onderzoek onthult een geheel nieuwe lezing. Op 24 april discussiëren vooraanstaande wetenschappers uit Engeland en Nederland in Tresoar over de nieuwe tekst op het schrijfplankje in het symposium dat Fries Museum en Tresoar organiseren. De Week van de Klassieken is een initiatief van Uitgeverij Athenaeum. Vier grote instellingen voor de klassieke oudheid in Nederland (Tresoar, Allard Pierson Museum, Rijksmuseum van Oudheden en Museum Het Valkhof) zijn mede-organisator en zorgen voor inhoudelijke ondersteuning van de Week van de Klassieken. Het spoorboekje:
locatie: Tresoar locatie: Tresoar; aanvang: 19.30 uur locatie: Tresoar; aanvang: 19.30 uur locatie: Tresoar; aanvang: 10.45 u. organisatie: Tresoar en Fries Museum Drie Chinese workshops bij Tresoar 30-03-2009
Op drie dinsdagavonden zal er in Tresoar een drietal workshops worden gehouden met als thema’s onderdelen van de Chinese cultuur. De onderwerpen zullen zijn: de Chinese theecultuur, de Chinese keuken en de Chinese karakters.
De cyclus begint op dinsdag 14 april om 19.30 uur. Het onderwerp is dan de Chinese theecultuur. In de Chinese cultuur neemt thee een belangrijke plaats in. Aan de verschillende theesoorten worden verschillende helende werkingen toegeschreven.
12 mei wordt de cyclus vervolgd met een workshop over de Chinese keuken. In ons land is de Chinees een bekend verschijnsel in de horeca, maar wordt daar ook de echte Chinese maaltijd geserveerd? Niet voor niets zijn veel restaurants Chinees Indische restaurants. De keuken in de restaurants is aangepast aan de Nederlandse smaak. Op 2 juni wordt de cyclus afgesloten met een workshop over de Chinese karakters. Het Chinese schrift is vele malen ouder dan ons schrift en heeft een hele ontwikkeling doorgemaakt. Chinese karakters zijn oorspronkelijk afbeeldingen met een verwijzing naar wijsheid en filosofie. Mevrouw Yan laat de ontwikkeling van enkele tekens zien. Aan het eind van de workshop leert mevrouw Yan u een paar Chinese karakters te schrijven. Deelname aan de workshops is gratis. Wel vragen wij u u van te voren op te geven bij Tresoar. U dient zich op te geven voor 8 april, dit kan bij de receptie van Tresoar ( 058-78907890 of via info@tresoar.nl). De workshops worden gehouden van 19.30 tot 21.00 uur. Nieuwe Encyclopedie van Fryslân 06-02-2009 Nije ensyklopedy fan Fryslân [Fryske tekst hjirûnder] Op woensdag 11 februari om 10.00 uur presenteren Tresoar, Fries Historisch en Letterkundig Centrum en Bureau Varenius, cultuurhistorisch onderzoeks- en publiciteitsbureau, het project Nieuwe Encyclopedie van Fryslân. Het initiatief tot het samenstellen van de nieuwe encyclopedie werd genomen door Bureau Varenius en de Provincie Fryslân. De vorige encyclopedie dateert uit 1958 en in navolging van de provincies Groningen en Drente, is het nu ook voor Friesland van belang dat een actuele stand van zaken van de kennis over Fryslân wordt vervaardigd. Het project zal vijf jaar in beslag nemen en er wordt aan meegewerkt door een team van deelveldredacteuren en auteurs. De werkzaamheden zullen resulteren in twee dikke banden met duizenden artikelen over alle aspecten van de Friese samenleving in verleden en heden. Tresoar draagt samen met Varenius zorg voor een digitale versie van de encyclopedie, waarbij de onderwerpen ook weer worden gelinkt aan andere informatiebronnen, beeld- en geluidmateriaal enz. Zo wordt de encyclopedie een dynamisch kennissysteem van en over Fryslân. Het project wordt door diverse partijen financieel gesteund en wordt uitgevoerd onder eindverantwoordelijkheid van Tresoar. =============================================================================== Op woansdei 11 febrewaris om 10.00 oere presintearje Tresoar, Frysk Histoarysk en Letterkundich Sintrum en Bureau Varenius, kultuerhistoarysk ûndersyks- en publisiteitsburo, it projekt Nije Ensyklopedy fan Fryslân. It inisjatyf foar it gearstallen fan de nije ensyklopedy waard nommen troch Bureau Varenius en de Provinsje Fryslân. De eardere ensyklopedy datearre út 1958 en yn neifolging fan de provinsjes Grins en Drinte, is it no ek wichtich foar Fryslân dat der aktuele stân fan saken fan de kennis oer Fryslân makke wurdt . It projekt sil fiif jier duorje en der wurdt oan meiwurke troch in team fan dielfjildredakteuren en auteurs. De wurksumheden sille resultearje yn twa tsjokke bannen mei tûzenen artikels oer alle aspekten fan de Fryske maatskippij yn it ferline en yn it no. Tresoar sil tegearre mei Varenius soargje foar in digitale ferzje fan de ensyklopedy; de ûnderwerpen dêrfan sille wer linkt wurde oan oare ynformaasjeboarnen, byld- en lûdmateriaal ensfh. Sa wurdt de ensyklopedy in dynamysk kennisysteem fan en oer Fryslân. It projekt wurdt troch ferskate partijen finansjeel stipe en wurdt útfierd ûnder einferantwurdlikheid fan Tresoar. Utrechtse archieven ontvouwen jongste kerkgeschiedenis van verzuiling tot samenwerking 06-02-2009
Naast 15 kilometer archieven over stad en provincie Utrecht beheert Het Utrechts Archief ook bijna 5 kilometer archieven van kerkelijke instellingen, door de eeuwen heen en van diverse gezindten. De oudste hiervan betreffen bisschoppelijke archieven uit de 11e eeuw, de jongste omvatten de naoorlogse archieven van de Protestantse Gemeente Utrecht (PGU), die op 10 februari 2009 aan Het Utrechts Archief worden overgedragen. In de loop van de komende drie jaar zullen deze archieven worden bewerkt, waarna ze voor iedereen ter inzage zijn. Met de overdracht van deze archieven van de Protestantse Gemeente Utrecht, een samenwerkingsverband van tien wijkgemeenten en vele kerkgebouwen verspreid over de stad, wordt een bijzonder deel van het religieus erfgoed van de stad Utrecht bewaard: het na-oorlogse verleden van de Gereformeerde en Nederlands Hervormde kerken in Utrecht tot aan het moment dat de kerken Samen op Weg gingen. Een boeiende periode van meer dan 50 jaar waarin kerkelijk Nederland zich boog over een veranderende functie in een veranderende samenleving, van verzuiling tot samenwerking. De ondertekening van de bruikleenovereenkomst en overdracht vindt plaats op dinsdag 10 februari 2009, 11.00 uur in Het Utrechts Archief, Hamburgerstraat 28 (nieuwe locatie) te Utrecht. Onder de titel Protestants oud papier zal een korte toelichting worden gegeven door dhr. Frans Rozemond, voorzitter archiefcommissie Protestantse Gemeente Utrecht. Winnaar archieven.nl prijs 2008 bekend Rijksmuseum van Oudheden heeft beste geschiedeniswebsite 25-01-2009 Het Rijksmuseum van Oudheden (RMO) in Leiden is winnaar van de Archieven.nl Prijs 2008. De prijs, een initiatief van het Historisch Nieuwsblad en DE REE archiefsystemen, werd vanmiddag uitgereikt in het Utrechts Archief. Juryvoorzitter Amanda Kluveld roemde de site van het RMO om zijn aantrekkelijke vormgeving en heldere informatie. ‘Als deze site er in mijn kindertijd was geweest, dan was ik waarschijnlijk archeoloog geworden.’ Voor de Archieven.nl Prijs 2008 mochten lezers van Historisch Nieuwsblad zelf geschiedenissites aandragen. Uit de 133 inzendingen werden er 12 genomineerd, in vier categorieën. In elke categorie werd een winnaar aangewezen door de jury, die bestond uit historica en columniste Amanda Kluveld, SP-Kamerlid en historicus Ronald van Raak en Historisch Nieuwsblad-redacteur Bas Kromhout.
In de categorie Archiefdiensten heeft Rijckheyt, Centrum voor regionale geschiedenis in Heerlen gewonnen.
In deze categorie sprak de jury bijzondere waardering uit voor de website Het Kamperlijntje Hierop wordt met veel visueel spektakel de geschiedenis van de spoorlijn Kampen-Zwolle verteld. ‘De liefde en het enthousiasme die de makers van deze site in hun werk hebben gestopt is aanstekelijk’, aldus de jury. ‘Met name de prachtige vormgeving verdient navolging.’ In de categorie Musea ging de winst naar het RMO, dat bovendien door de jury is aangewezen als overall winnaar van de Archieven.nl Prijs 2008. Kluveld noemde de RMO-site een terechte winnaar. ‘De vormgeving is overzichtelijk en stijlvol. De interactieve tijdbalk helpt de gebruiker het overzicht te behouden over de lange en ingewikkelde Oudheid. Ook is er een leuke kindersite, met online games. Deze site prikkelt de nieuwsgierigheid bij jong en oud.’ De Archieven.nl Prijs bestaat uit een geldbedrag van 2500 euro. Belangstelling van Brabanders voor hun eigen geschiedenis blijft stijgen 09-01-2009 Meer dan half miljoen bezoekers op website BHIC De website van het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC), www.bhic.nl, verwelkomde in 2008 ruim een half miljoen bezoekers, om precies te zijn 505.068. Dat is een groei ten opzichte van 2005 van 254%. Toenemende interesse voor historie Nieuwe publiekswegen Overzichtstentoonstelling grafisch werk van kunstenaar Abe Gerlsma in Tresoar 07-11-2008 (Fryske tekst folget hjirûnder) 24 november 2008- 28 februari 2009 In Tresoar zal van 24 november 2008 tot en met 28 februari 2009 in samenwerking met de galerie De Roos van Tudor een overzichtstentoonstelling van het grafisch werk van Abe Gerlsma getoond worden. De Franeker Abe Gerlsma (3 februari 1919) is zijn hele kunstenaarsleven lang geboeid en gefascineerd door tegenlicht in het Friese landschap. Friesland in tegenlicht, binnen- en buitendijks, is het belangrijkste thema in zijn artistieke werk. Tijdens zijn lange kunstenaarsloopbaan heeft hij een grafisch oeuvre opgebouwd van meer dan 180 werken. Gerlsma maakt zijn etsen vooral op groot formaat. Het liefst drukt hij die platen in meerdere kleuren af. Met een subtiele kleurstelling, waarbij zijn voorliefde voor de aardtinten opvalt, weet hij een bijna schilderachtig effect in zijn etsen te bereiken. De afdrukken, vaak met meerdere platen gedrukt om zo een grote diepte in de voorstelling te krijgen, doen impressionistisch aan. Op negentienjarige leeftijd tekent Abe Gerlsma op een afvalplaatje zink een afbeelding van een wilg in een sneeuwlandschap. Met zelfgemaakte inkt van glycerine en schoenpoets, een wollen deken als viltdoek en een pers uit de melkfabriek drukt hij zijn eerste ets af. Het resultaat is dan nog niet wat de jonge Gerlsma voor ogen heeft. Dankzij zijn fascinatie voor de techniek is het voor Abe Gerlsma altijd weer een uitdaging om een artistiek probleem met behulp van een technische vinding op te lossen. Naast het schilderen en etsen was hij werkzaam bij de Rijkslandbouwvoorlichtingsdienst. Na zijn pensionering in 1982 wordt Gerlsma fulltime kunstenaar. Overzichtstentoonstelling en oeuvrecatalogus De laatst ontwikkelde ets in het oeuvre van Abe Gerlsma is “Bombrekken” uit het jaar 2000. Zijn afgeronde grafische collectie en zijn 90ste verjaardag in februari 2009 was aanleiding voor galerie De Roos van Tudor uit Leeuwarden om een overzichtscatalogus met afbeeldingen van zijn schilderijen en van al het grafisch werk van Abe Gerlsma samen te stellen en uit te geven in boekvorm. Tekstbijdragen zijn geleverd door de dichterschrijver Eeltsje Hettinga en de schrijver Jan de Vries. -------------------------------------------------------------------------Oersichtsútstalling grafysk wurk fan de keunstner Abe Gerlsma yn Tresoar 24 novimber 2008 - 28 febrewaris 2009 Yn Tresoar sil fan 24 novimber 2008 oant en mei 28 febrewaris 2009 yn oparbeidzjen mei de galery De Roos van Tudor in oersichtsútstalling fan it grafysk wurk fan Abe Gerlsma te sjen wêze. De Frjentsjerter Abe Gerlsma (1919) is syn hiele keunstnerslibben lang boeid en fassinearre troch it tsjinljocht yn it Fryske lânskip. Fryslân yn tsjinljocht, binnen- en bûtendyks, is it wichtichste tema yn al syn artistike wurk. Algeduerich syn lange keunstnerslibben hat hy in grafysk oeuvre opboud fan mear as 180 wurken. Gerlsma makket faak op grut formaat syn etsen. It leafst printet hy dy platen yn mear kleuren ôf. Mei in subtile kleurstelling, wêrby’t syn foarleafde foar ierdekleuren opfalt, wit hy hast in skildereftich effekt yn syn etsen te berikken. De ôfdrukken, faak mei mear platen printe om sa grutte djipte yn de foarstelling te krijen, dogge ympressionistysk oan. Op njoggentjin jierrige leeftyd tekent Abe Gerlsma op in ôffalplaatsje sink in ôfbylding fan in wylch yn in snielânskip. Mei selsmakke inket fan glyserine en skuonpoetsersguod, in wollene tekken as filtdoek en in parse út it molkfabryk printet hy syn earste ets ôf. It resultaat is noch net wat de jonge Gerlsma foar eagen hat. Tanksij syn fassinaasje foar technyk is it foar Abe Gerlsma altiten wer in útdaging om mei help fan dy technyk ta it winske artistike einresultaat te kommen. Neist it etsen en skilderjen fertsjinnet hy syn bôle as foarljochter by de Rijkslandbouwvoorlichtingsdienst. Nei syn pensjoen yn 1982 wurdt Abe Gerlsma fulltime keunstner. Oersichtsútstalling De lêste ets, ’Bombrekken’, makke Abe Gerlsma yn it jier 2000. Syn ôfrûne kolleksje printen en syn 90ste jierdei yn febrewaris 2009 is reden foar galery De Roos van Tudor út Ljouwert om in oersichtskatalogus fan al it grafysk wurk gear te stallen en út te jaan yn boekfoarm. Tekstbydragen binne levere troch de dichter/skriuwer Eeltsje Hettinga en de skriuwer Jan de Vries. Presentatie publicatie en website Canon van Friesland 05-11-2008 Op dinsdag 11 november vindt in Tresoar in Leeuwarden de boekpresentatie plaats van “De canon van Friesland in 11 en 30 vensters”. Uit handen van de Commissie Friese Canon ontvangt mevrouw mr. drs. Jannewietske de Vries, Gedeputeerde van de Staten van de Provincie Fryslân, het eerste exemplaar. De canon van Friesland, gemaakt in opdracht van de provincie, bestaat uit 11 en 30 (41) vensters waarin belangrijke onderwerpen uit de Friese geschiedenis in een (inter)nationale historische context worden geplaatst. Na de boekpresentatie zal mevrouw de Vries de website www.11en30.nu lanceren. Op deze site wordt een uitgebreidere versie van deze officiële canon voor het Friese onderwijs en het brede publiek opengesteld.
Voor de persvertegenwoordigers wordt een persconferentie gehouden. Deze vindt plaats op onderstaande tijdstip en plaats:
De officiële boekpresentatie vindt een dag later plaats op: Achtergrondinformatie De Canon van Friesland in 11 en 30 vensters De Canon van Friesland in 11 en 30 vensters is in opdracht van de Provincie Fryslân door een onafhankelijke commissie ontwikkelden stond onder eindredactie van prof.dr. Goffe Jensma . De Friese canon is een (gedeeltelijke) aanvulling op en vervanging van de Canon van Nederland die in 2006 onder leiding van prof. dr. Frits van Oostrom werd samengesteld. De belangrijkste reden voor het laten maken van deze canon is van educatieve aard. De Provincie Fryslân stelt zich ten doel om leerlingen en docenten van het basis- en voorgezet onderwijs in Friesland middelen aan te reiken ten behoeve van het geschiedenisonderwijs. Met behulp van een selectie van onderwerpen uit de geschiedenis van Friesland kunnen leerlingen historisch leren denken. De canon van Friesland bestaat uit 11en 30 (41) vensters waarin belangrijke onderwerpen uit de Friese geschiedenis in een (inter)nationale historische context worden geplaatst. Een provinciale canon heeft ten opzichte van de Nederlandse canon meerwaarde. De behandelde onderwerpen staan dichterbij de leerlingen in Friesland. De manier waarop de onderwerpen worden behandeld is er verder op gericht leerlingen kritisch en historisch te leren denken. De Friese geschiedenis laat zien hoe de samenleving in Friesland zich op cruciale momenten steeds heeft weten aan te passen aan staatkundige, sociaaleconomische en culturele veranderingen. De commissie doet zestien aanbevelingen aan de provincie om tot een goede implementatie en verankering van de canon in het onderwijs te kunnen komen. Enkele in het oog springende aanbevelingen zijn: Website www.11en30.nu Tegelijk met het boek wordt een website gelanceerd: www.11en30.nu. Op de site is de inhoud van het boek digitaal beschikbaar. De website is geproduceerd door Tresoar en de afdeling schooltelevisie van Omrop Fryslân. Op www.11en30.nu is een door Omrop Fryslân ontwikkelde beeldbank met 11en30 edu-clips ondergebracht. Deze beeldbank vormt de ruggengraat van de site die zich in de loop der jaren gaat ontwikkelen als een op het onderwijs toegesneden portal voor de Friese geschiedenis. Zowel voor leraren als leerlingen zal de site gaan functioneren als een belangrijke kennisbron. Ook wordt de mogelijkheid geboden tot de inrichting van diverse fora en geschiedenis-communities. Expositie topstukken van het Oudfries 1250-1550 08-10-2008 Naar de bronnen van de Friese taal Het middeleeuwse Friesland bestond van circa 1250 tot 1550 uit een groot aantal autonome gebieden. Die autonomie, de Friese vrijheid, was in het Europa van die dagen een afwijking van het normale patroon, waarin graven, prinsen en hertogen over de diverse gebieden heersten. De periode van de Friese vrijheid heeft ook een eigen rechtssysteem opgeleverd. In een aantal unieke middeleeuwse handschriften is dat Friese recht opgetekend. Ter gelegenheid van het verschijnen van het proefschrift ‘Lichaam, eer en recht in middeleeuws Friesland’ van dr. Han Nijdam, medewerker van de Fryske Akademy, worden de in het Oudfries gestelde teksten geëxposeerd. De teksten nemen de bezoeker mee naar de fascinerende Friese wereld van vrijheid, vete en recht, naar een cultuur van eer en natuurlijk naar de taal waarvan Frits van Oostrom (samensteller van de Nederlandse canon) eens heeft gezegd dat het de mooiste poëtische fragmenten uit onze middeleeuwen heeft voortgebracht. Poëtisch maar ook hard: letselschadelijsten met opsommingen van verwondingen, beledigingen en andere geweldsdaden met bijbehorende schadevergoedingen. De tentoonstelling ‘It wurd fan ear/Het woord van eer, topstikken fan it Aldfrysk 1250-1550’ is vanaf 10 oktober tot en met 8 november 2008 gratis te bezichtigen in Tresoar, het Fries historisch en letterkundig centrum, Boterhoek 1 te Leeuwarden, ma. 13.00-17.00, di. 9.00-21.00, wo.-vr. 9.00-17.00, za. 9.00-13.00. Hannemahuis vernieuwd en uitgebreid 11-09-2008 Harlinger museum weer open
De deuren van het Hannemahuis te Harlingen gaan na een jaar verbouwing weer open. De kosten, 1.6 miljoen euro, zijn gefinancierd door de Gemeente Harlingen, het Europese subsidieprogramma Leader+, de Provincie Fryslan, alsmede door een groot aantal fondsen en bedrijven. In het Hannemahuis centrum voor Harlinger cultuur en historie participeren behalve het museum het Gemeentearchief, de Openbare Bibliotheek, de Vereniging Oud Harlingen, het Filmfonds, de Werkgroep Stadshistorie, de Stadsgidsen, de Hein Buisman Stichting en het Centraal Comite '45. Deze instellingen hebben voor het seizoen september 2008-april 2009 een zeer gevarieerd activiteitenprogramma in het Hannemahuis samengesteld, waar iedereen aan mee kan doen die geïnteresseerd is in de Harlinger geschiedenis. Aan de achterzijde van het Hannemahuis is een nieuwe multifunctionele vleugel gebouwd, ontworpen door architect Marten Atsma uit Oenkerk. Hierin bevinden zich een zaal voor wisselende tentoonstellingen rond historische thema's en hedendaagse beeldende kunst, een auditorium, de leeszaal van het Gemeentearchief, nieuwe geklimatiseerde depots, een film- en fotostudio, vergader- en dienstruimtes. Bij de verbouwing en herinrichting van het oude Hannemahuis hebben de voormalige stijlkamers en tentoonstellingszalen een metamorfose ondergaan. In twee ruimtes kan de bezoeker een tijdreis naar het verleden maken: in het voorste gedeelte van het museum is de kunsthandel van Henricus Antonius Baur en zijn zoon Nicolaas Baur, kunstschilders die omstreeks 1815 in de Voorstraat woonden en werkten, tot leven gewekt. Nerveus vanwege de nadere publieke verkoping van zeventiende en hedendaagse meesters geven vader en zoon Baur toelichting bij de door hen tentoongestelde schilderijen. Halverwege oud- en nieuwbouw beleeft men hoe het erin 1760 in de jeneverstokerij van de familie Hannema aan toe ging. Zittend tussen drinkebroers in de herberg ziet en hoort men Jan Hannema (1746-1825) over de bloei en ondergang van de distilleerderij en de vernietiging van het geheim van Talma. In de zilverzaal wordt zeventiende- en achttiende-eeuws zilversmeedwerk van Harlinger ambachtslieden getoond. In de Vestdijkkamer met alle eerste drukken, foto's en andere personalia hoort men schrijver Simon Vestdijk het gedicht 'Stad aan de Wadden' voorlezen. In de tegelzaal is een overzicht van Harlinger aardewerk en tegels die als exportproduct beroemd waren. Op de scheepvaartafdeling is onder andere te zien hoe de laatste Harlinger walvisvaarder vastliep in het poolijs. In een andere zaal kan men door middel van touch screens digitaal door de straten van het monumentale Harlingen wandelen. Een drietalige audiotour leidt langs museale topstukken en voorwerpen met een spannend verhaal. Op 13 september 2008 (Open Monumentendag) is het Hannemahuis centrum voor Harlinger cultuur en historie voor iedereen tussen 11 en 17 uur gratis toegankelijk. Voor meer informatie zie: www.hannemahuis.nl Haags Gemeentearchief verhuist tijdelijk 20-06-2008 De studiezaal van het Haags Gemeentearchief verhuist eind september tijdelijk naar de vijfde etage van de Centrale Bibliotheek aan het Spui. Het Haags Gemeentearchief wordt komend najaar opnieuw ingericht. Vanwege de ingrijpende verbouwing verhuist de studiezaal van het archief eind september tijdelijk naar de vijfde etage van de naastgelegen Centrale Bibliotheek aan het Spui. Voor de verhuizing is in september het archief twee weken helemaal dicht. In het gemeentearchief kunnen bezoekers oude stukken inzien. Met name op het gebied van familieonderzoek kan het archief uitkomst bieden, doordat men er bevolkingsregisters, stukken van de burgerlijke stand en het oud-notarieel archief kan raadplegen. Op de nieuwe tijdelijke vestiging in de centrale bibliotheek is een beperkt aantal zitplaatsen voor het raadplegen van originelen, zodat daarvoor een afspraak moet worden gemaakt. Voor het bekijken van microfiches (onder meer van de Haagsche Courant en het bevolkingsregister) is dat niet nodig. Het Haags Gemeentearchief wordt begin volgend jaar met een nieuwe studiezaal heropend op de begane grond van het Stadhuis aan het Spui. Daar zal dan ook het nieuwe City Marketing Center zijn gevestigd. Staalgieterij DEMKA was begin van multicultureel Utrecht 20-06-2008 Presentatie op Wereldfeest 29 juni Op zondag 29 juni a.s. wordt tijdens het Wereldfeest in Utrecht het meerjarenproject Migranten van staal. Werken bij DEMKA (1915-1983) gepresenteerd. Hierin staan de ervaringen centraal van migranten die vanaf de jaren ’50 bij Staalgieterij DEMKA in Zuilen werkten. Het is een samenwerkingsverband van Het Utrechts Archief met o.a. het Landelijk Overleg Minderheden, RTV Utrecht en debatcentrum Tumult. Deze organisaties werkten samen met een aantal auteurs en filmmakers aan de realisatie van een televisiedocumentaire, een publicatie, een lespakket, een serie wijkdebatten, een reizende fototentoonstelling en een slotmanifestatie. Tijdens het Wereldfeest ontvangt Burgemeester A. Wolfsen uit handen van mw. A. Raven, Gedeputeerde voor Cultuur van de provincie Utrecht het boek Migranten bij de DEMKA-Staalfabrieken (1915-1983), evenals de inventaris van het gehele archief dat is ondergebracht bij Het Utrechts Archief. Ook is dan de documentaire Enkele reis Utrecht te zien, evenals de fotoexpositie. De stichting Theater Roots & Borders treedt - onder de bezielende artistieke leiding van Sevil Aydin op met de voorstelling MoerStaal. Hiervoor werkte Sevil samen met het Utrechtse hiphopcollectief Habek. Zoals de arbeidsmigranten destijds fundamenten legden voor de Nederlandse straten en fabrieken, zo brengt Habek het geluid uit de zolderkamers en van de straten naar de mensen toe. Op theatrale en muzikale wijze vertellen de drie jonge Habek-rappers die even oud zijn als de Demka-migranten toen, in ‘urban monologen’ een verhaal over de bijzondere Demka-periode. De jongens verplaatsen zich in de wereld van de migranten en doen hun persoonlijke geschiedenis herleven. Migranten in Utrecht
Utrecht trok o.a. door de centrale ligging aan het begin van de 20e eeuw vele bedrijven aan, zoals de machinefabriek Werkspoor, de constructiewerkplaatsen Jaffa en Drakenburgh en de koffiebranderij Douwe Egberts. De eerste arbeiders van staalgieterij De Muinck Keizer (DEMKA geheten) kwamen uit Groningen en werden eigenlijk als vreemdelingen beschouwd. Het bedrijf vestigde zich in 1914 aan het Amsterdam-Rijnkanaal, op een kruising tussen de spoorlijn naar Amsterdam en het in 1892 geopende Merwedekanaal. De tuinstad Elinkwijk in Zuilen werd vanaf 1916 speciaal gebouwd voor arbeiders van Werkspoor en DEMKA, waarna deze wijk zich als een hechte arbeidersgemeenschap ontwikkelde. Documentaire Enkele reis Utrecht Robbert Bleys en Marlies Hautvast maakten de documentaire Enkele reis Utrecht (40 minuten), waarin drie migranten (een Hongaar, een Italiaan en een Turk) en hun echtgenotes aan het woord komen. Zij waren telkens een andere periode bij Demka werkzaam. De productie lag in handen van RTV Utrecht. De documentaire is opgebouwd uit interviews in combinatie met historisch foto- en filmmateriaal, waaronder een recent herontdekte bedrijfsfilm over DEMKA uit 1950. De documentaire werd op Tweede Paasdag vertoond op RTV Utrecht en trok een groot aantal kijkers (160.000). De documentaire vormt tevens een onderdeel van de serie wijkdebatten en een digitaal lespakket. Publicatie Migranten bij de DEMKA-Staalfabrieken in Utrecht (1915-1983)
Aan de hand van de geschiedenis van gastarbeiders bij DEMKA wordt in het boek met name de naoorlogse migratie naar de stad Utrecht belicht. De verwachtingen van de migranten en de ontvangende samenleving vormen hierin het centrale thema. Auteurs zijn dr. Marlou Schrover, dr. Ronald Rommes en Judith ten Broeke, die hiervoor gebruik maken van interviews, fotomateriaal en diverse bronnen uit het Demka-archief. Reizende fototentoonstelling Migranten van Staal Een fototentoonstelling verbeeldt het verhaal van het leven en werken van migranten werkzaam bij DEMKA. De fototentoonstelling start op 29 juni in het Julianapark en gaat in september en oktober reizen langs de openbare bibliotheek in Zuilen, de Vechtclub in Overvecht, wijkcentrum Zuilen en eindigt op 12 oktober in Het Utrechts Archief aan de Hamburgerstraat. In de interactieve presentatie in Het Utrechts Archief In het op zaterdag 28 juni geopende nieuwe publiekscentrum van Het Utrechts Archief heeft dit thema een plaats in de vaste interactieve opstelling over 2000 jaar Utrecht. Het verhaal van één van de drie migranten uit de documentaire Enkele reis Utrecht (Umberto Atorino) wordt hier in het bijzonder uitgelicht. Educatief lespakket Rond dit thema ontwikkelde Het Utrechts Archief een digitaal lespakket dat gebaseerd is op de documentaire van RTV Utrecht en interviews door de leerlingen zelf. De leerlingen maken op de website van Het Utrechts Archief via een kort filmpje kennis met drie migranten uit de documentaire. Zij kiezen een thema (zoals de komst naar Utrecht, werk, relaties, wonen) en bekijken de filmfragmenten die daarbij horen. Aansluitend zoeken de leerlingen in hun eigen omgeving mensen die over het gekozen thema kunnen vertellen, en nemen een interview af. Ze zoeken digitaal materiaal in de beeldbank van het archief en verwerken hun verzameld materiaal met het programma Windows moviemaker tot een kort filmpje. Een deel van de producten van de leerlingen wordt openbaar toegankelijk via de website van Het Utrechts Archief. Het lespakket is geschikt voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs (2vmbo). Wijkdebatten en slotmanifestatie Debatcentrum Tumult organiseert in september en oktober vier wijkdebatten, waarbij telkens ook de fototentoonstelling en de documentaire te zien zullen zijn: 16 sept. Bibliotheek Zuilen: Thema Hongaren bij Demka25 sept. Vechtclub: Hiphoptheater MoerStaal 2 okt. Wijkcentrum Zuilen: Thema Italianen bij Demka 9 okt. Julianapark: Thema Turken bij Demka 12 okt. Het Utrechts Archief: Slotmanifestatie. Bewerking van het Demka archief Het archief van staalgieterij Demka werd in 1992 aan Het Utrechts Archief overgedragen. Het is een van de meest omvangrijke en waardevolle bedrijfsarchieven in Nederland. Het archief bevat o.m. directieverslagen, beleidsnotities, correspondentie en personeelsdossiers. Het DEMKA-project werd mede mogelijk gemaakt dankzij de financiële steun van de Mondriaan Stichting, het VSB Fonds, CORUS en Vrede van Utrecht, RTV Utrecht en Het Utrechts Archief. Opening nieuw bezoekerscentrum Utrechts Archief 05-06-2008
Op zaterdag 28 juni gaan de deuren open van het nieuwe bezoekerscentrum van Het Utrechts Archief. In ons nieuwe huis aan de Hamburgerstraat 28, gelegen op een steenworp van de Dom, kan jong en oud het verleden van Utrecht binnenstappen. Naast deze permanente presentatie ontwikkelt Het Utrechts Archief verschillende programma's voor groepsbezoek (o.a. ook scholen) en individueel bezoek. Ook programmeert het jaarlijks diverse wisselexposities en organiseert het activiteiten, w.o. vertoningen van historische films, lezingen, workshops en vakantieactiviteiten voor kinderen. Graag houden we op de hoogte van onze activiteiten, ontwikkelingen en nieuwtjes. En natuurlijk ook over de dienstverlening op beide locaties. U vindt de meest actuele informatie op onze website www.hetutrechtsarchief.nl. U kunt zich ook persoonlijk laten informeren door middel van onze elektronische nieuwsbrief, die vanaf volgende week zal uitgaan naar de abonnees. U kunt zich hier aanmelden voor de nieuwsbrief van Het Utrechts Archief.Bent u tevens geïnteresseerd in projecten en activiteiten voor het onderwijs, dan kunt u zich ook inschrijven voor de nieuwsbrief Geschiedenis en school, die we speciaal voor het onderwijs maken. Sonttolregisters online 05-06-2008 Rijksuniversiteit Groningen en Tresoar plaatsen een unieke bron voor de maritieme en economische geschiedenis op internet. Een onderzoeksgroep van de Rijksuniversiteit Groningen (RuG) en het Fries Historisch en Letterkundig Centrum Tresoar te Leeuwarden gaan een elektronische databank aanleggen met alle gegevens van de Sonttolregisters (STR). In 2011 zal iedereen de complete STR via het internet kunnen raadplegen.
De STR behoren tot de bekendste en belangrijkste bronnen voor de economische en maritieme geschiedenis van Nederland en de rest van Europa. De registers vormen de administratieve neerslag van de tol die de koning van Denemarken hief over de scheepvaart door de Sont, de zeestraat tussen Zweden en Denemarken die de Noordzee en Oostzee met elkaar verbindt. Ze zijn (met enige hiaten) bewaard gebleven voor de periode 1497 - 1857 en bevatten gegevens over 1,7 miljoen doorvaarten. Van elke doorvaart noteerden de ambtenaren van de Tolkamer in Helsingor de naam van de schipper, zijn woonplaats, de haven van vertrek, de samenstelling van de lading en vanaf de jaren 1660 ook de bestemming van het schip. Het is de bedoeling om op grond van deze gegevens een onderzoeksproject op te starten naar de geschiedenis van de Friese koopvaardij in de 17e en 18e eeuw. Over deze omvangrijke bedrijfstak, die zich hoofdzakelijk afspeelde in de havenplaatsen aan de Zuiderzee is tot nu toe niet veel bekend. Het project Sonttolregisters On Line is mogelijk gemaakt dankzij een subsidie van ruim 1,2 mln euro van NWO, de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk onderzoek en cofinanciering door de RuG, Tresoar en een aantal particuliere Friese fondsen. De totale begroting bedraagt bijna 1,7 mln euro. Het project heeft een looptijd van 2,5 jaar en zal in 2011 zijn voltooid. Voorouderdag zondag 25 mei 2008 15-05-2008 Voorouderdag Veenhuizen Wist u dat meer dan 1 miljoen Nederlanders voorouders heeft in de Drentse pauperkolonies van de 19de eeuw? Dat is door het CBS berekend n.a.v. het boek Het pauperparadijs van Suzanna Jansen. De auteur volgt daarin vijf generaties van haar voorouders, ondermeer langs de armengestichten van Veenhuizen. Benieuwd of ook uw voorouders in Veenhuizen verbleven? Meer weten over de armenkolonies? Kom dan zondag 25 mei naar de Voorouderdag in Veenhuizen van het Drents Archief en het Gevangenismuseum. Onderzoek uw roots, loop mee met de landlopers, workshop stamboomonderzoek, lezingen (o.a. van Suzanna Jansen), wandelavontuur door de tijd, originele archiefstukken, rondrit Boevenbus, informatie over de Maatschappij van Weldadigheid, activiteiten voor kinderen. Meer informatie: www.drentsarchief.nl en www.gevangenismuseum.nl. De Voorouderdag vindt plaats in: Gevangenismuseum, Oude Gracht 1, 9341 AA Veenhuizen. Internetkrant over de Tweede Wereldoorlog in Friesland 16-04-2008 Op 15 april, Friese bevrijdingsdag, is er een speciale extra editie verschenen van 'Friesland Zoals Het Was', de internetkrant van Tresoar met oud nieuws. Dit nummer is helemaal gewijd aan de Tweede Wereldoorlog in Friesland. 'Friesland Zoals Het Was' is een maandelijkse internetkrant waarin interessante nieuwsfeiten uit een willekeurige maand in het verleden opnieuw worden gepresenteerd. Naast deze maandelijkse afleveringen is Tresoar van plan vaker speciale nummers gewijd aan een bijzonder onderwerp uit te geven. Net als in een 'echte' krant is het mogelijk ingezonden stukken te plaatsen. Onder elk bericht staat een invulscherm waarin de bezoeker een korte reactie kan achterlaten, die daarna voor iedereen leesbaar is. Eigen herinneringen, verhalen van pake en beppe, aanvullingen, eigen foto’s, scans: alles is welkom! Wilt u op de hoogte gehouden worden van het oude nieuws? Dat kan! U kunt gratis een abonnement nemen op 'Friesland Zoals Het Was' door het aanmeldformulier in te vullen. Op de eerste dag van iedere maand krijgt u dan het nieuwste nummer toegezonden. De krant is sinds 1 september 2007 bereikbaar via de website van Tresoar of rechtstreeks: www.frieslandzoalshetwas.nl. Ook de eerder verschenen nummers zijn daar te raadplegen. De Week van de Klassieken bij Tresoar en Selexyz De Tille 16-04-2008 Van 24 april tot en met 3 mei vindt voor de eerste keer de Week van de Klassieken plaats. In de Week van de Klassieken is er tien dagen lang speciale aandacht voor boeken uit en over de oudheid. In het hele land vinden tussen 24 april en 3 mei activiteiten plaats die in het teken staan van boeken en oudheid. Tresoar werkt mee aan de Week van de Klassieken met twee activiteiten. lancering website: www.boekenoudheid.nl Op 24 april opent de website ‘Boek en Oudheid: de spannende geschiedenis van het boek’ (www.boekenoudheid.nl) van Tresoar. ‘Boek en Oudheid’ behandelt de geschiedenis van het boek en de rol van de oudheid hierin in een encyclopedische opzet. Tresoar heeft de website ontwikkeld bij de tentoonstelling ‘Lectori Salutem, Boek en Oudheid’ in het Allard Pierson Museum in Amsterdam die op 25 april in Amsterdam wordt geopend. Op deze tentoonstelling over het ontstaan en de geschiedenis van het boek in en na de klassieke oudheid zullen ook de topstukken uit de collectie van Tresoar te zien zijn. lezing: ‘Ondergang van Rome als spiegel voor Europa' Op 29 april organiseren Tresoar, Selexyz De Tille en het Nederlands Klassiek Verbond afdeling Friesland (NKV) de lezing ‘Ondergang van Rome als spiegel voor Europa' van classicus en publicist Dr. A.J.L. van Hooff. Er komen steeds weer nieuwe theorieën over het einde van de Oude Wereld. "Ook Rome is te gronde gegaan aan de vergrijzing" is wel de allermodernste 'theorie'. Anton van Hooff gaat in zijn lezing in op de algemene neiging problemen van de eigen tijd te projecteren op de crisis van het laat-Romeinse Rijk. In de loop van de tijd zijn zeer uiteenlopende zondebokken aangewezen voor de val van het Romeinse Rijk. Waren het de christenen die het Rijk ondermijnden door hun vlucht in spiritualiteit? Is Rome aan de weelde te gronde gegaan? Ging Rome kapot aan de ontaarding van het ras, de verwaarlozing van het milieu, een algemene loodwitvergiftiging, de opstanden van slaven, de ongelijke verdeling van rijkdom of een fascistisch politiek systeem? Het verklaren van Romes val is steeds een nadenken over ons eigen Europa. De lezing vindt plaats in Tresoar en begint om 19.30 uur. Tijdens de lezing verzorgt Selexyz De Tille een boekentafel met boeken van en over de oudheid. De toegang is gratis. Speciaal voor de Week van de Klassieken heeft Fik Meijer een geschenkboekje geschreven: ‘Lessen in beschaving. Athene, Rome, Washington’. Het geschenkboekje van Fik Meijer (hoogleraar Oude Geschiedenis) behandelt de wijze waarop in verleden en heden machthebbers hun beschavingsoffensieven hebben aangeprezen en vormgegeven. Lezers krijgen het cadeau in deelnemende boekhandels bij aankoop van een actietitel. Het geschenkboekje van Fik Meijer biedt in de maanden april en mei gratis toegang tot de tentoonstelling ‘Lectori Salutem. Boek en Oudheid’ in Amsterdam. Aktes naamsaanneming 1811 gefotografeerd 15-02-2008 Kortgeleden heeft Tresoar alle aktes waarin in 1811 de familienamen zijn vastgelegd gefotografeerd. Tot nu toe waren deze aktes alleen op de studiezaal in fotokopie beschikbaar, maar vanaf nu kan iedereen ook thuis de aktes bekijken. De registers van familienamen danken hun ontstaan aan een aantal wetten, waarvan het Decreet van keizer Napoleon van 18 augustus 1811 voor Friesland het belangrijkste was. Bij dat decreet werden de inwoners verplicht een vaste familienaam aan te nemen. De inwoners die er al een hadden moesten deze eveneens laten vastleggen. De registers van de eilanden (Ameland, Schiermonnikoog, Terschelling en Vlieland) en Het Bildt, Menaldumadeel en Leeuwarden ontbreken. Het is bekend dat die van Barradeel, Franekeradeel, Hennaarderadeel, Leeuwarderadeel en Westdongeradeel hiaten vertonen.
Maar uit een vergelijking met andere provincies blijkt, dat er in Friesland duidelijk meer bewaard is gebleven dan elders. De oorzaken daarvan zijn niet bekend, maar het lijkt niet onwaarschijnlijk dat men in andere delen van het land dit decreet overbodig achtte omdat daar vrijwel iedereen al een familienaam had. Natuurlijk waren er ook een aantal mensen die, om wat voor reden dan ook, een (beetje) gekke of bijzondere familienaam kozen. Misschien dat sommige namen bijna 2 eeuwen terug minder curieus waren dan nu, maar wat te denken van namen als: Pottjebier, Manweg, Bokstaart, Havveniks of Profeet van Sion. Sommige van dit soort bijzondere namen zijn aangenomen door excentrieke vrijgezellen waardoor ze weer vrij snel uit de Burgerlijke Stand zijn verdwenen. Andere komen nog steeds voor. Het overgrote deel van de aktes dateert uit december 1811, maar ook in de jaren 1812 en 1813 werden er nog namen vastgelegd van degenen die 'vergeten' hadden zich te melden of dachten dat het niet voor hen gold. Ook deze gegevens zijn op de website te raadplegen. De Familienamen 1811 zijn te vinden in de website via 'Voorouders' of via het snelmenu 'Direct naar'. Een database waarin op deze aktes van naamsaanneming gezocht kon worden was al jarenlang één van de onderdelen van de website van Tresoar. Met het plaatsen van de afbeeldingen van de oorspronkelijke akte wordt hier een dimensie aan toegevoegd: het oorspronkelijk geschreven stuk waar onze voorouders voor de eerste keer hun eigen naam onder schreven (voorzover ze hadden leren schrijven!). Stemkohieren op website Tresoar 21-01-2008 Vanaf vandaag zijn de stemkohieren uit 1698 en 1728 beschikbaar op de website van Tresoar. Met het beschikbaar komen van deze database is er weer een nieuwe belangrijke bron digitaal beschikbaar gekomen voor de onderzoeker van familie- en streekgeschiedenis in Friesland. De stemkohieren waren bedoeld om eigenaren en gebruikers van stemgerechtigde goederen, meestal boerderijen, te registreren. In de 16de eeuw was het stemrecht verbonden aan belastingplichtige goederen, de zogenaamde schotschietende huizen en ploeggangen (‘schot’ is belasting). Aanvankelijk gold het stemrecht alleen in kerkelijke, later ook in wereldlijke aangelegenheden. Het bezit van stemgerechtigde goederen in kleine dorpen was de beste manier om aan veel invloed te komen. Adel en patriciaat deden dan ook veel moeite om stemgerechtigde goederen op te kopen. Soms betaalden ze er meer voor dan ze zich konden veroorloven. Ook het omkopen van kleinere eigenaren (het zogenaamde kuipen) was een beproefde, maar dure tactiek. Friesland telde in totaal ruim 10.000 stemgerechtigde goederen. Sinds de zestiende eeuw werden daarvan door de grietenijbesturen lijsten bijgehouden, maar deze methode voldeed blijkbaar niet. De Staten van Friesland besloten in 1640 dat er een centrale registratie over de hele provincie moest komen. In de stemkohieren die zodoende werden samengesteld vindt u de eigenaren en huurders van alle stemgerechtigde goederen. In latere jaren werden de kohieren in enkele grietenijen vernieuwd, in 1698 volgde een algehele herziening. Daarna werd het stemkohier elke tien jaar geactualiseerd, voor het laatst in 1788.
In de database op de website (te vinden in de rubriek ‘Mensen en goederen’) kunt u gegevens opzoeken uit de gedrukte stemkohieren, om te beginnen van 1698 en 1728. Het kohier van 1640 volgt later. Bij de stemkohieren is een uitgebreide toelichting opgenomen van de hand van Pieter Nieuwland, waarin hij aangeeft wie er mochten stemmen en hoe het kopen van stemgerechtigde goederen gebruikt werd om macht te krijgen en te behouden. Winnaars archieven.nl-prijs 2007 bekend 10-01-2008 De jury van de archieven.nl-prijs 2007 is op maandag 7 januari in Utrecht bijeen gekomen om een winnaar te selecteren in de categorieën Beste Website Archiefdiensten en Beste Website Historische Verenigingen. Uit de 54 deelnemers waren eerder al tien genomineerden geselecteerd. Deze genomineerden zijn verdeeld over de twee categorieën: Categorie Beste Website Archiefdiensten: Categorie Beste Website Historische verenigingen: De jury heeft in zijn beoordelingen dit jaar vooral veel waarde gehecht aan een heldere inhoud, een frisse en moderne vormgeving, een hoge score op de Accessibility Quickscan en de pogingen om boven het enge kader van het enkel bedienen van de leden of de lokale bevolking uit te stijgen. Na rijp beraad van de jury werd in de categorie 'Beste Website Archiefdiensten' de website van het Regionaal Historisch Centrum Limburg unaniem tot winnaar verkozen. In de categorie 'Beste Website Historische Verenigingen' werd de website van Genealogie Online tot winnaar verkozen. Eervolle vermeldingen waren er voor Genlias en de Vereniging Oud Hoorn. De juryrapporten zijn te lezen op de website van de archieven.nl-prijs 2007. Exposities in het Historisch Centrum Leeuwarden 18-12-2007 Het Verhaal van Leeuwarden
Permanente, interactieve expositie waar het stadsverleden, van middeleeuwen tot nu, heel dichtbij komt, met 3-d-presentaties. Tussen Park en Plein
Tentoonstelling over de geschiedenis van de omgeving van het nieuwe Historisch Centrum Leeuwarden, tussen de Prinsentuin en de Oldehove. Lang Leve Leeuwarden!
Fotopresentatie. Twee jaar lang volgden fotografen van de Leeuwarder Fotoclub grote en kleine feesten in Leeuwarden, van de nieuwjaarsduik tot het vuurwerk van oud en nieuw. Meer informatie vindt u op www.historischcentrumleeuwarden.nl Beeldmateriaal en andere informatie kunt u opvragen via historischcentrum@leeuwarden.nl en telefoon 058 - 233 83 99. Nieuwe cursus Kadaster bij Het Utrechts Archief 13-12-2007 Het Utrechts Archief organiseert op 9 en 23 januari 2008 twee cursusavonden voor mensen die meer willen weten over de eigendomsgeschiedenis van hun huis of van een bepaald stuk grond. Sinds een paar maanden zijn op de studiezaal van Het Utrechts Archief de archieven van het Kadaster en de Openbare registers in de Provincie Utrecht uit de periode 1832-1987 raadpleegbaar. Dit archief is een rijke bron van informatie voor onderzoek naar de eigendomsgeschiedenis van onroerend goed in de hele provincie. Een deel van de registers is digitaal raadpleegbaar via een zoeksysteem in de studiezaal. Onderzoek in deze archieven is mogelijk wanneer men beschikt over een kadastraal nummer (gemeente, sectie, perceelnummer) of, voor de periode 1832-1928, over de naam van de eigenaar. Omdat onderzoek in de archieven van het kadaster vrij complex kan zijn, wil Het Utrechts Archief met deze cursus enkele handige tips geven. Cursisten leren hoe originele koopakten zijn te achterhalen en hoe - wanneer eenmaal een eigenaar of perceel gevonden is, nog verder in de tijd is terug te zoeken naar vroegere eigenaren van een perceel, of juist naar andere bezittingen van dezelfde eigenaar.
Datum: woensdagavond 9 en 23 januari 2008 Douwe Draaisma in gesprek met Hylke Speerstra over het geheugen 21-11-2007 Op woensdagavond 28 november zal Douwe Draaisma, hoogleraar in de psychologie in Groningen, de auteur Hylke Speerstra interviewen. Het gesprek zal gaan over het geheugen en het werken met herinneringen van anderen bij het schrijven van de boeken van Speerstra.
Douwe Draaisma is al lang een bewonderaar van Hylke Speerstra, vooral sinds in 1999 'It Wrede Paradys' verscheen en recenter na het lezen van 'De Oerpolder'. Die bewondering heeft betrekking op Speerstra’s manier van werken. Hylke Speerstra staat in de traditie van de oral history: mondelinge bronnen zijn een belangrijke basis van zijn werk. Daarbij spelen herinneringen, al dan niet doorverteld van eerdere generaties een grote rol.
Het interview vindt plaats in Tresoar Biograaf Piet Hagen houdt een lezing over leven en werk van Pieter Jelles Troelstra 06-11-2007 Op 13 november houden de Vrienden van Tresoar hun jaarlijkse lezing. Inleider is Piet Hagen die al sinds 2003 werkt aan een biografie over de Friese dichter en politicus Pieter Jelles Troelstra (1860-1930). Wie was de man wiens Friese gedichten en liederen nog altijd tot de verbeelding spreken? Hoe verhoudt de Friese dichter zich tot de politicus die dertig jaar lang leider was van de Sociaal-Democratische Arbeiderspartij? Piet Hagen werkt sinds 2003 aan de biografie van Troelstra en hoopt het boek in 2010 te voltooien. In dat jaar valt de 150 ste geboortedag van Troelstra (20 april 2010). In zijn lezing zal hij voor het eerst een aantal conclusies trekken over deze intrigerende, maar ook raadselachtige persoon, die in 1918 een poging tot revolutie deed, waarvan hij de volgende dag al weer spijt had. Piet Hagen zal verder ingaan op de verschillende visies die er over Troelstra bestaan en ook op de verschillen tussen het zelfbeeld dat Troelstra in zijn vierdelige Gedenkschriften schetste, en het beeld dat ruim 75 jaar na zijn dood naar voren komt uit het overvloedige bronnenmateriaal. Hoe komt een onderzoeker, die zeven jaar werkt aan een biografie, zelf tot een oordeel over de man die zowel bewondering als irritatie wekte? Hoe het oordeel ook uitvalt, Troelstra was waarschijnlijk de boeiendste politicus die Nederland ooit heeft gekend. Verkleed als Foekje van Heech trad hij op als waarzegster die Friese meisjes de toekomst voorspelde, in het kostuum van Gysbert Japix liep hij mee in een academische optocht door Groningen, als advocaat verdedigde hij de gebroeders Hogerhuis, in de Tweede Kamer beheerste hij vele jaren het debat, als revolutionair werd hij gevreesd door zijn tegenstanders en als volkstribuun was hij tot ver na zijn dood geliefd bij zijn achterban. Plaats: Tresoar Tijd: 13 november, 20.00 uur. De lezing is voor ieder vrij toegankelijk Meer informatie vindt u op de website van Tresoar (http://www.tresoar.nl) en op de perspagina's van Tresoar (http://www2.tresoar.nl/pers). Vlaardings DNA-onderzoek wint Bob Verbiest Cultuurprijs 2007 17-10-2007 Het project ‘De zoektocht naar de oer-Vlaardinger’ van stadsarchivaris Harm Jan Luth en stadsarcheoloog Tim de Ridder heeft de Bob Verbiest Cultuurprijs 2007 gewonnen. Dit is vrijdagavond 12 oktober in Maassluis bekendgemaakt. De prijs bestaat uit een bronzen beeldje van een dirigent en een geldbedrag van 25.000 euro. De zevenkoppige jury koos uit 25 voordrachten unaniem voor ‘De zoektocht naar de oer-Vlaardinger’. Het gaf de doorslag dat de zoektocht “niet alleen uitblonk door oorspronkelijkheid, publieke participatie en presentatie binnen en buiten de regiogrenzen, maar ook doordat het project de weg ontsluit voor een nadere wetenschappelijke uitwerking waarvan in de verste verte het eind niet valt te voorspellen.”
De zoektocht naar de oer-Vlaardinger
Uniek en innovatief project
DNA-congres
Besteding prijs Digitale tentoonstelling Top 50 kaarten van Tresoar 11-10-2007 Ter gelegenheid van de Cartografische Manifestatie op 13 oktober presenteert Tresoar een digitale expositie met de Top 50 uit de cartografische collectie van Tresoar. De afgelopen drie jaar is de verzameling kaarten van Tresoar uit de oude Provinciale Bibliotheek nader onder de loep genomen en geïnventariseerd. Daaruit is een deel van deze pronkstukken naar voren gekomen. Met deze tentoonstelling zijn een aantal unieke en beeldbepalende kaarten uit de rijke Friese cartografische traditie voor het eerst online beschikbaar, zoals de bekende Pauwenkaart en de Vegelinkaart. De kaarten zijn op hoge resolutie ingescand en kunnen tot in detail bestudeerd worden door middel van de zoom-functie. De website Top 50 van de cartografie laat de ontwikkeling van de kaarten door de tijd zien. Daarbij passeren zoveel mogelijk verschillende landschapstypen en kaartvormen de revue. Ook thematische kaarten zoals sport- en ijskaarten worden getoond. De kaarten zijn op internet te vinden op http://www.tresoar.nl/kaarten. Een cd-rom met de Top 50 is voor 10 euro te koop tijdens het Cartografisch Evenement op 13 oktober. Fokus Fryslân, derde editie over werken in heden en verleden 01-10-2007 De derde editie van Fokus Fryslân, 'Oan it wurk!' heeft dit jaar als thema 'werk'. In het lesboekje, gericht op kinderen in groep 5 en 6 van het basisonderwijs, vertellen Friese personages uit heden en verleden over hun werk. Zo ontdekken leerlingen wat er vandaag de dag allemaal aan werk verzet wordt, maar ook hoe Friesland in de loop van de afgelopen 100 jaar veranderd is. Er zijn hoofdstukken over onder andere landbouw en visserij, vervoer, winkels en waterbeheersing.
‘Fokus Fryslân’ laat zien dat erfgoed heel goed ingezet kan worden als leermiddel binnen verschillende schoolvakken. De eerste twee edities richtten zich op het vak geschiedenis. Deze derde editie, ‘Oan it wurk!’ richt zich op het vak aardrijkskunde. Het vertaalt verplichte lesstof uit het vak aardrijkskunde naar Friese voorbeelden. Daardoor komt het vak voor de leerlingen ‘dichter bij huis’. Het gaat over hun eigen omgeving en over het erfgoed dat daar te vinden is. Fokus Fryslân geeft kinderen niet alleen de kans om te lezen over hun eigen omgeving, maar door de filmbeelden en de activiteiten in en rond monumenten en musea kunnen ze het erfgoed in hun eigen omgeving bovendien zien, ervaren, en beleven. Het lesmateriaal bestaat uit leerlingenboekjes, een docentenhandleiding, werkbladen en een dvd met historisch filmmateriaal. De filmpjes zijn ook te zien op de website van het Fries Film Archief. Een aantal musea en monumenten werken mee aan het project met speciale educatieve programma’s. Bij het project hoort uiteraard een eigen website: www.fokusfryslan.nl Fokus Fryslân wordt gedragen door verschillende organisaties: Tresoar, Afûk, Museumfederatie Fryslân, Steunpunt Monumentenzorg Fryslân, Fries Museum/Verzetsmuseum Friesland en de Coördinator Erfgoededucatie in Friesland. Het Fries Filmarchief leverde filmmateriaal en negen erfgoedinstellingen verzorgen activiteiten binnen hun instelling. Een dergelijk groot samenwerkingsproject op het gebied van erfgoededucatie is uniek in Friesland. Van ‘Fokus Fryslân’ zijn inmiddels ruim 800 exemplaren verkocht. In de afgelopen maand hebben ruim 35 scholen het materiaal aangeschaft. Natte pret in De Citadel tijdens Maritiem! 04-09-2007 ’s-Hertogenbosch - Op zaterdag 15 september tijdens Maritiem ’s-Hertogenbosch opent het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC) van 9.00 tot 17.00 uur weer de poorten van zijn zeventiende-eeuwse Citadel met tal van activiteiten voor het publiek.
Terug naar uw roots
Natte pret!
Kinderspeurtocht Maritiem ‘s-Hertogenbosch
De Citadel versus het BHIC
Het BHIC is per 1 januari 2005 ontstaan uit een fusie tussen het Streekarchief Brabant-Noordoost, het Streekarchief Langs Aa en Dommel en het Rijksarchief in Noord-Brabant. Daarmee beheert het BHIC naast de rijks- en provinciale archieven van Noord-Brabant ook de archieven en collecties van zo’n 80 (voormalige) gemeenten en waterschappen in het noordoostelijk deel van de provincie. Dat zijn vele tonnen aan historisch papier en perkament. Friesland zoals het was... een internetkrant met oud nieuws 03-09-2007
Op 1 september verschijnt het eerste nummer van 'Friesland zoals het was'. In deze maandelijkse internetkrant worden interessante nieuwsfeiten uit een willekeurige maand in het verleden opnieuw gepresenteerd. Net als in een 'echte' krant is het mogelijk ingezonden stukken te plaatsen. Onder elk bericht staat een invulscherm waarin de bezoeker een korte reactie kan achterlaten, die daarna voor iedereen leesbaar is. Eigen herinneringen, verhalen van pake en beppe, aanvullingen, eigen foto’s, scans: alles is welkom! Wilt u op de hoogte gehouden worden van het oude nieuws? Dat kan! U kunt vanaf nu gratis een abonnement nemen op Friesland zoals het was door het aanmeldformulier in te vullen. Op de eerste dag van iedere maand krijgt u dan het nieuwste nummer toegezonden. Friesland zoals het was komt in de plaats van het 'Stuk van de Maand' op de website van Tresoar. De krant is vanaf 1 september bereikbaar via de website van Tresoar www.tresoar.nl of rechtstreeks: www2.tresoar.nl/zoalshetwas Archief Staten van Drenthe online 28-08-2007 Het overzicht van de Oude Staten Archieven van het Drentse bestuur vóór 1811 is nu op internet beschikbaar. De inventaris, zoals het overzicht wordt genoemd, is te vinden op de site van het Drents Archief. Daarmee zijn alle inventarissen van de archieven in het Drents Archief via internet toegankelijk.
Zelfstandige staat
Net als tegenwoordig had het bestuur bemoeienis met zaken op velerlei gebied. Van maatregelen in oorlogstijd, tot het beheer van het landschap, van onderhandelingen in Den Haag tot maatregelen tegen veeziektes en van de aanpassing van het wagenspoor tot grensgeschillen.
Het bestuur van Drenthe Meer dan 1000 afbeeldingen bij Friese kentekens 28-08-2007 Onlangs is de 1000ste foto geplaatst op de website met Friese kentekens. Op deze website zijn gegevens terug te vinden van auto’s en motoren die tussen 1906 en 1951 geregistreerd zijn met een Fries kenteken. Bezoekers van de site kunnen foto’s insturen van auto’s of motoren met een zogenaamd B-nummer. Daarvan is inmiddels meer dan 1000 keer gebruik gemaakt. Het register van de tussen 1906 en 1951 uitgereikte Friese nummerbewijzen wordt in Tresoar bewaard. Eind oktober 2006 werd een speciale website met gegevens over de Friese kentekens in de lucht gebracht. Veel bezoekers zijn daarna in hun eigen familiefoto’s of verzameling ansichtkaarten gaan zoeken naar foto’s met herkenbare nummerplaten.
Uit privé-verzamelingen werden zeer bijzondere opnamen ingestuurd. Zo bleek dat de B-nummers niet alleen op auto’s en motorfietsen gebruikt werden, maar ook op tractoren en zelfs op een wals, de B-9966 die op de foto kwam bij de aanleg van de nieuwe weg naar Galamadammen.
De Motor- en Rijwielwet van 10 februari 1905 bepaalde o.a. dat auto's en motoren voorzien moesten worden van een nummerbewijs. Deze moesten vanaf 1 januari 1906 aangevraagd worden bij de Commissaris van de Koningin van de provincie waar men woonde. Op de provinciale griffies werden registers aangelegd om de uitgegeven nummers in vast te leggen. De registers maken, voorzover ze zijn bewaard, deel uit van de archieven van de respectievelijke Commissarissen van de Koningin. Meer informatie vindt u op de website van Tresoar en op de perspagina's van Tresoar. De oude bibliotheek van Franeker 31-07-2007 In september 2005 was er een congres over de bibliotheek van de Franeker universiteit in de zeventiende eeuw. Dit naar aanleiding van de presentatie van een boek waarin het boekenbezit van de voormalige universiteitsbibliotheek werd gereconstrueerd. De voordrachten van het congres zijn nader uitgewerkt en nu in druk verschenen.
Twee jaar geleden verscheen van de hand van mw. Dr. Lydia Wierda een gereconstrueerde “catalogus” van de Franeker universiteitsbibliotheek, zoals die er omstreeks 1690 heeft uitgezien: Armamentarium totius sapientiae. Een arsenaal van alle wetenschap. De Franeker academiebibliotheek in de zeventiende eeuw (een uitgave van de Fryske Akademy).
Dit maakte het mogelijk om de betreffende boeken ook daadwerkelijk te bekijken en te beoordelen, bijvoorbeeld naar het uiterlijk van hun band.
De onmiddellijke vraag die voortvloeide uit het onderzoek van dr. Wierda is natuurlijk: hoe functioneerde deze bibliotheek precies?
In dat laatste geval kan men verwachten bruikbare handboeken en studieboeken over de toenmalige stand van de wetenschappen aan te treffen. Om deze vervolgvragen te beantwoorden is veel deskundigheid vereist vanuit verschillende vakdisciplines.
Deze bijdragen zijn nu bijeengebracht in een boek: De Franeker universiteitsbibliotheek in de zeventiende eeuw. Beleid en belang van een academiebibliotheek (een uitgave van Verloren).
Maar wel goed aanwezig waren dure boeken met een naslagfunctie, die vaak te omvangrijk of te duur waren om ze als particulier aan te schaffen, bijvoorbeeld tabellenboeken voor astronomische of wiskundige berekeningen of plaatwerken voor de menselijke anatomie.
Een tweede rubriek aan bijdragen in de bundel probeert het bredere belang van deze universiteitsbiliotheek in kaart te brengen. Wat betekende zo’n bibliotheek voor het culturele klimaat in toenmalig Friesland? De beperkte openstelling en het niet-uitlenen maakten natuurlijk dat er geen brede uitstraling kon zijn, maar toch ging het hier om hèt centrum van wetenschap in de regio. De nieuwe bundel is tot stand gebracht onder redactie van dr Lydia Wierda, prof. dr Jos. M.M. Hermans (Rijksuniversiteit Groningen), prof. dr Goffe Th. Jensma (Fryske Akademy) en dr Jacob van Sluis (Tresoar). Initiator en stuwende kracht achter beide boeken was prof. Hermans, hoogleraar westerse handschriftenkunde en boekwetenschap van de middeleeuwen aan de Rijksuniversiteit Groningen. Op vrijdag 27 juli j.l. is Jos Hermans na een slopende ziekte op 58-jarige leeftijd overleden. De nieuwe bundel is aan hem opgedragen. Op de perspagina's van Tresoar zijn de volgende bijlagen bij dit bericht te downloaden: - Omslag van De Franeker universiteitsbibliotheek in de zeventiende eeuw (1869 x 2831 px) Meer informatie vindt u op de website van Tresoar en op de perspagina's van Tresoar. Tentoonstelling Theun de Vries verlengd tot 24 augustus 23-07-2007 De tentoonstelling ‘Theun de Vries. Verteller uit Fryslân’ in Tresoar, die in april geopend werd, is verlengd tot 24 augustus.
Op 26 april was het honderd jaar geleden dat Theun de Vries in Veenwouden werd geboren. In de tentoonstelling in het Fries Historisch en Letterkundig Instituut Tresoar in Leeuwarden wordt met name aandacht geschonken aan de Friese achtergrond van de schrijver. Zo wordt zijn jeugd in Veenwouden in relatie gebracht met de Wilt Tjaardaverhalen. Alle door de Vries geschreven werken zijn tentoongesteld. Bij het samenstellen van de tentoonstelling kon gebruik gemaakt worden van grote delen van de privécollectie van de schrijver die het Theun de Vriesgenootschap van de familie in bewaring heeft gekregen. Zo is het mogelijk een impressie te geven van zijn werkkamer met bijvoorbeeld de eigen typmachine en het bureau waar het meeste werk aan geschreven is. Meer informatie vindt u op de website van Tresoar en op de perspagina's van Tresoar. Fred van Kan (Gelders Archief) voor archieven naar Japan 12-06-2007 Dr. Fred van Kan, directeur van het Gelders Archief, bezocht van 13 t/m 18 mei 2007 Kyoto in Japan om te praten over het archievenbeleid op wereldniveau. Hier kwam het bestuur van de section for Records Management and Archival Professional Associations (SPA) van de International Council on Archives (ICA) bij elkaar. Van Kan maakt als voorzitter van de Koninklijke Vereniging van Archivarissen in Nederland deel uit van dit bestuur.
Op de agenda van SPA stonden onder andere competenties en certificering van archivarissen, de ethische code voor archivarissen en internationale archiefsolidariteit. Met dit laatste wil SPA bevorderen dat beroepsverenigingen uit rijke landen beroepsverenigingen uit arme, bijvoorbeeld Afrikaanse, landen een helpende hand bieden. Het is volgens Van Kan "te hoog gegrepen om één systeem van certificering voor archivarissen op mondiale schaal in te voeren, omdat er te veel lokale variaties zijn". De ontmoeting met Japanse archivarissen vond Van Kan verhelderend. "Nederland staat er op het gebied van archieforganisatie beter voor dan Japan". Hij doelt hiermee onder andere op de Japanse wetgeving die - in tegenstelling tot de Nederlandse - geen verplichting kent om archieven in goede, geordende en toegankelijke staat georganiseerd te bewaren. "Individuele bestuurders kunnen grote invloed uitoefenen op de mate van openbaarheid van archieven. Vernietiging van documenten kan er zonder restricties gebeuren", aldus Van Kan. Aanzienlijke Japanse families met een opvallende historie hebben hun archieven vaak in musea ondergebracht en daarmee voor de toekomst zeker gesteld. Opmerkelijk vond Van Kan het feit dat hij een Japans-Nederlands woordenboek uit 1855 heeft gezien, dat afkomstig was uit de nalatenschap van een Japanse arts. Dit woordenboek dateert uit de periode dat het eeuwenlang gesloten Japan zich gedwongen ging openstellen voor westerse mogendheden. Nederland heeft meer dan twee eeuwen een exclusieve relatie met dit Aziatische land gehad, dat geen inmenging van buiten wenste. Gelders Archief verliest oudst gedateerde foto van Nederland 12-06-2007 Volgens het NRC Handelsblad van 2 juni 2007 heeft een conservator van Huis Marseille in Amsterdam de vermoedelijk oudste foto van Nederland ontdekt. Het betreft een portretdaguerreotypie uit 1842 van Henri Vriesenkoop (1804-1864) uit Dordrecht. De foto is te zien op de expositie 'Fotogeniek? - stadsgezichten in de negentiende eeuw' in de Kunstkerk in Dordrecht.
Tot voor kort bezat het Gelders Archief de oudst gedateerde foto van Nederland. Het gaat om een foto genomen door Willem baron Van Heeckeren van Kell op 29 augustus 1842 van zijn knecht Reint Berenschot (Huis Ruurlo inv. nr. 1589-1). Erfgoededucatie in het Drents Archief 07-06-2007 Operatie Sigismund – behoud en beheer in een digitale leeromgeving Operatie Sigismund laat leerlingen uit groep 7 en 8 kennismaken met de kerntaken van een archief: behoud en beheer. Bronnen uit het archief van Sigismund van Heiden Reinestein, die in de geschiedenis van Drenthe een opvallende rol heeft gespeeld, vormen de basis van deze digitale leeromgeving. Ze geven leerlingen een kijkje in het leven in Drenthe in de achttiende eeuw en aan het stadhouderlijk Hof in Den Haag.
Spannend verhaal Operatie Sigismund is getest door drie groepen leerlingen van verschillende basisscholen. In het nieuwe schooljaar zullen elke ochtend scholen uit heel Drenthe deelnemen aan het project.
Publicatie De publicatie is te bestellen via: info@drentsarchief.nl Op www.drentsarchief.nl vindt u meer informatie over Operatie Sigsimund. Ook kunt u foto’s downloaden en een filmpje bekijken. Operatie Sigismund is een samenwerkingsproject van het Drents Archief in Assen en Waag Society in Amsterdam. Het project werd financieel mogelijk gemaakt door de Mondriaan Stichting, Provincie Drenthe, VSB fonds, Prins Bernhard Cultuurfonds, NOT Fonds en Stichting Telematica Drenthe.Archief van het gewest Fryslân van de PvdA geïnventariseerd. 11-05-2007 Op 16 mei zal in Tresoar de inventaris van het archief van het gewest Friesland van de Partij van de Arbeid worden aangeboden aan Bertus Mulder.
De Partij van de Arbeid werd op 9 februari 1946 in Amsterdam opgericht. In de organisatie van de nieuwe partij werd een belangrijke plaats toebedeeld aan de gewesten.
De bewaard gebleven stukken geven een goed beeld van de zaken waar de afdeling zich door de jaren heen mee bezig heeft gehouden. Om te beginnen met de organisatie van de verkiezingen voor de Tweede Kamer en Provinciale Staten. Er worden veel stukken aangetroffen die betrekking hebben op de contacten met de plaatselijke afdelingen en de gemeentelijke federaties. En het spreekt vanzelf dat de bemoeienis met de politiek van de dag –en dan vooral de Friese- veel tijd in beslag heeft genomen. In dit verband is het opvallend dat het archief betrekkelijk weinig stukken bevat die getuigen van een sterke betrokkenheid bij de Friese taal en cultuur. Dr. Bertus Mulder is de afgelopen twaalf jaar voor de Partij van de Arbeid Gedeputeerde van Cultuur in de provincie Fryslân geweest. Hij is sinds het ontstaan in 2002 voorzitter geweest van het bestuur van Tresoar, het Fries Historisch en Letterkundig Centrum in Leeuwarden. Mulder zal niet terugkeren in het nieuwe college van Gedeputeerde Staten. Hij heeft aangekondigd nadat hij zich uit de actieve politiek heeft teruggetrokken zich bezig te gaan houden met het schrijven over een aantal historische onderwerpen, o.a. de geschiedenis van de sociale democratie. Bovendien blijft hij als voorzitter van het gewest Friesland betrokken bij de PvdA. De aanbieding van de inventaris van het archief vindt plaats op 16 mei om 11.00 uur bij Tresoar, Boterhoek 1 in Leeuwarden.Oudste vermelding fierljepwedstrijd: 24 augustus 1767 in Baard. 08-05-2007 In het jubileumboek van de fierljepbond schrijft Klaas Jansma dat de oudst bekende “ljepwedstrijd” gehouden is in 1771 in Baard. In de Leeuwarder Courant van 27 juli 1771 stond inderdaad een aankondiging van kroegbaas Nanne Jetses dat hij zal laten “verljeppen” een curjeus Zilveren Hegten Mes over de Bolswarder Vaart.” Begin augustus was er in Baard altijd dorpsfeest en het was dan de gewoonte dat de kastelein iets organiseerde waar volk op afkwam. Zo organiseerde diezelfde Nanne Jetses al in 1769 een kaatswedstrijd met als prijs “een cierlijke zilveren bal”. In latere jaren werden er ook wel harddraverijen georganiseerd. Het lijkt er op dat het polstokverspringen in Baard al een zekere traditie kende. Want de voorganger van Nanne Jetses organiseerde in Baard ook al “ljepwedstrijden” om prijzen. In de Leeuwarder Courant van 15 augustus 1767 staat de volgende advertentie: Met Approbatie van Jr. E.F. v. AYLVA, Grietman over Baarderadeel, zal de wed. van YPE GERBENS te Baard nevens de Bueren op Maandag den 24 Augusty 1767 laaten verspringen met een Pols over de Bolswarder Vaart, een curieus Zilveren MES.In beide gevallen gaat het dus om dezelfde plaats en dezelfde periode. Het kan dan ook bijna geen toeval zijn dat in Winsum, vijf kilometer van Baard, in 1956 de wieg stond van de moderne fierljepsport. Baarderadeel met zijn weilanden en vaarten was bij uitstek een gebied om de pols te gebruiken. Baarderadeel lijkt dan ook goede aanspraak te kunnen maken dat haar gemeente de bakermat is van de georganiseerde fierljepsport. Meer informatie vindt u op de website van Tresoar www.tresoar.nl en op de perspagina's van Tresoar www2tresoar.nl/pers.Gelders Archief doet mee met Kenniscluster in Rijnboogproject 24-04-2007 Het Gelders Archief neemt deel aan het Kenniscluster in het ambitieuze Rijnboogproject. Dat gebeurt samen met het Historisch Museum Arnhem, de Openbare Bibliotheek Arnhem, de Volksuniversiteit en het Domein, centrum voor cultuureducatie. Deze erfgoed- en cultuurorganisaties willen intensief gaan werken voor een breed publiek onder één dak in het stadsvernieuwingsproject in het centrum van Arnhem, waarvoor momenteel de plannen volop in ontwikkeling zijn. Zesde deel van het Biografisch Woordenboek Gelderland verschijnt 24-04-2007 Op 26 april 2007 verschijnt het zesde deel van het Biografisch Woordenboek Gelderland (BWG). Het eerste deel van het BWG verscheen in 1998. Inclusief deel 6 zijn nu in het BWG in totaal 283 biografieen gepubliceerd. Daarmee is het BWG een niet meer weg te denken naslagwerk voor de geschiedenis van de provincie Gelderland vanaf de Middeleeuwen tot en met de 20ste eeuw. Het nieuwe en zesde deel van het BWG telt 160 pagina’s, bevat 50 biografieen, 50 illustraties, opgaven van bronnen en literatuur, alfabetische en chronologische registers op de inhoud van alle zes delen.De presentatie van deel 6 vindt plaats in het Stadhuis van Nijmegen, op donderdag 26 april 15.00u. Het eerste exemplaar zal worden aangeboden aan wethouder P. Lucassen. Het BWG wordt uitgegeven door Uitgeverij Verloren in samenwerking met de Stichting Biografisch Woordenboek Gelderland, ISBN 978-90-6550-960-4, de winkelprijs bedraagt € 15,00. Tresoar op beurs Nostalgia met Friese kentekens 12-04-2007 In het weekend van 14 en 15 april zal Tresoar met een stand vertegenwoordigd zijn op de beurs Nostalgia in het WTC Expo in Leeuwarden. Tresoar zal daar de liefhebbers van oude auto's en motoren attent maken op de site met de registraties van Friese nummerbewijzen. Op www2.tresoar.nl/kentekens worden via een database de registraties van de Friese kentekens, de B-nummers, toegankelijk gemaakt. Het register met de registraties uit de periode 1906-1950 wordt bewaard bij Tresoar. Vrijwilligers hebben op dit moment al bijna de helft van de 41.217 uitgereikte nummerbewijzen ingevoerd. In de loop van dit jaar zal de gehele database via internet toegankelijk zijn. Uniek is dat bezoekers van de site zelf aanvullende informatie aan de registraties kunnen toevoegen. Dat kan informatie zijn over de eigenaar van het kenteken of over de auto of motor waarop het bevestigd was, maar vooral ook foto's van de voertuigen en hun (trotse) eigenaren. Op de site zijn inmiddels al ruim 700 afbeeldingen gekoppeld aan een registratie. De beurs Nostalgia is de grootste oldtimerbeurs in Noord-Nederland. Oldtimers in allerlei soorten, merken en typen en speciale onderdelen en gereedschappen kan men op Nostalgia aantreffen. Nostalgia is een combinatie van kijken én kopen. Openingstijden:
Za 14/04 10.00 - 17.30 Op de perspagina's van Tresoar zijn de volgende bijlagen bij dit bericht te downloaden: - Lekke band! Vlnr Griet Palsma, P.W. Bierma en Rindert Palsma tijdens een reisje naar Ootmarsum. Het nummer B-1468 stond geregistreerd op naam van R. Palsma, St. Annaparochie. (Afgegeven tussen 1 april 1915 en 1 mei 1916.)- Een motor met 'voorspan', foto uit het familiebezit van Tjerk Lammers (kleinzoon van man op motor), Drachten. Het nummer B-199 was geregistreerd op naam van Keimpe Aukes Veenstra, Lemmer. Afgegeven: 07-01-1907. - Jacob Hepkema jr. als jongetje op de motorfiets van een familielid; het nummer van de motor (Harley Davidson), was B 4299, geregistreerd op naam van A. Dalhuysen, Leeuwarden (Grote Hoogstraat 21). (Afgegeven tussen 1 november 1920 en 1 februari 1922). Meer informatie vindt u op de website van Tresoar en op de perspagina's van Tresoar. Provinciale Schrijfdag 2007 28-02-2007 Op zondag 18 maart staat Tresoar de gehele dag in het teken van de Provinciale Schrijfdag. Mensen met belangstelling voor creatief schrijven kunnen dan meedoen aan allerlei workshops en aan een literair podium. Op een workshop creatief schrijven krijgen de deelnemers methoden aangereikt om hun creativiteit te stimuleren en inzicht in de ambachtelijke kant van het schrijven. Ook het feit dat je op een workshop met andern praat over wat je geschreven hebt blijkt inspirerend te werken. In totaal zijn er negen workshops, in het Fries of in het Nederlands. Bij het onderdeel proza zijn er workshops over spanning, tips in kort bestek en prozaschrijven opgevat als 'heldenreis'. Ze worden gegeven door respectievelijk Karolien Bloemsaat, Akky van der Veer en Hella Kuipers. Voor lichtvoetige poëzie kunnen dichters terecht bij Jurjen van der Meer, en voor vertalen van Nederlands in Fries bij Harmen Wind. Aankomende toneelschrijvers kunnen een workshop volgen bij Bouke Oldenhof en Theo Kuipers zal laten zien hoe archiefonderzoek inspirerend kan werken. Een medewerker van Loesje behandelt taal-op-zijn-scherpst om op posters te plaatsen. Tot slot is er van Wies Kuyers een workshop over de podiumpresentatie van eigen teksten. Het workshopprogramma is van 10:30 tot 15:30 uur. Daarna is er een literair podium met optredens van leden van de schrijfgroep Hysp en van twee winnaars van de voordrachtswedstrijd FeRstival, Lotte Logher en Johanna van Dijk. De muzikale bijdrage is van Jan Kuipers Alma met muziek op poëtische teksten. Meer informatie bij Tresoar, 058 – 789 0 789, of op www.skriuwdei.nl. Van tevoren opgeven is noodzakelijk, uiterste datum 14 maart. De Provinciale Schrijfdag is een van de activiteiten van Tresoar op het gebied van schrijfbevordering en wordt mede mogelijk gemaakt door een subsidie van het Lira Fonds. Historisch museum Vriezenveen krijgt eigen documentatiecentrum 25-02-2007 Het inrichten van een historisch documentatiecentrum is een van de pijlers uit de toekomstvisie van het Historisch Museum Vriezenveen. Dit plan werd, in opdracht van het bestuur, halverwege vorig jaar geschreven door secretaris André Idzinga als voorbereiding op het verenigingsbeleidsplan 2007-2011. Het documentatiecentrum richt zich op de geschiedenis van de voormalige gemeente Vriezenveen, bestaande uit de kernen Aadorp, Bruinehaar, De Pollen, Vriezenveen en Westerhaar-Vriezenveensewijk, en de gerelateerde betrekkingen met St. Petersburg in Rusland. Het centrum verzamelt en beheert het archief van de vereniging Oud Vriezenveen, die voor studie en onderzoek geraadpleegd kan worden. Door de herinrichting van het museum verhuist de afdeling Ontstaansgeschiedenis naar elders in het museum. De afdeling wordt in een breder kader ingericht als voorbereiding op de definitieve plannen voor de herinrichting van het museum. In het historisch centrum komen diverse werkplekken en faciliteiten als een computer en een kopieerapparaat. Naast het archief van de vereniging wordt er de bibliotheek ingericht. Ook zal de ruimte fungeren als uitvalsbasis voor de werkgroepen en commissies. Als beheerder van het documentatiecentrum is aangesteld Hessel Boonstra, bestuurslid van de vereniging en als documentair informatieverzorger werkzaam bij de gemeente Twenterand. Momenteel is het bestuurslid druk doende met de herinrichting en inventarisatie van het archief. Met het inrichten van het historisch documentatiecentrum denkt de vereniging op een vernieuwende manier de op schrift gestelde geschiedenis van de gemeente Vriezenveen te kunnen bewaren, uit te breiden, geschiedenis te schrijven en de collectie voor een breed publiek ter beschikking te stellen. Het documentatiecentrum is niet alleen interessant voor genealogen, historici, wetenschappers en journalisten, maar ook voor scholieren en studenten die informatie nodig hebben voor een werkstuk of scriptie. De vereniging denkt het documentatiecentrum nog voor de zomervakantie te hebben ingericht. De vereniging Oud Vriezenveen blijft vanzelfsprekend geïnteresseerd in authentiek materiaal over de gemeente Vriezenveen: zowel over de gemeente als over het dagelijks leven. Of het nu gaat om foto’s, brieven, tekeningen, affiches, krantenknipsels en documenten, de vereniging wil voorkomen dat op het eerste gezicht onbelangrijk geachte originelen verloren gaan. Mocht u over dergelijk materiaal beschikken, neem dan vooral contact op met de beheerder van het museum, Dick Ballast, via tel. 0546-563476 of e-mail vereniging@oudvriezenveen.nl. Kijk voor meer informatie over het historisch documentatiecentrum op www.HistorischMuseumVriezenveen.nl. Gelders Archief start met nieuw beleid archiefinspectie 08-02-2007 Het Gelders Archief start met een nieuw beleid voor de archiefinspectie in de gemeenten Arnhem, Overbetuwe, Renkum, Rheden en Rozendaal. Er is een nieuwe inspectiemedewerker aangesteld, een inspectieplan is in ontwikkeling en binnenkort is een voorlichtingsbrochure klaar. Archiefinspectie is het toezicht op het beheer van de archieven van de gemeenten. Het toezicht richt zich bijvoorbeeld op het ontstaan, selecteren en vernietigen, opslaan en beschikbaar stellen van papieren en digitale archiefdocumenten. Veel aandacht gaat hierbij onder meer uit naar de digitalisering en duurzaamheid van archieven Uiteindelijk dient de archiefinspectie een democratisch doel. Het is gerelateerd aan het afleggen van verantwoording door en het transparant functioneren van de overheid. Medewerker archiefinspectie mw. drs. Jorien Weterings zal de komende maanden kennismakingsbezoeken afleggen bij gemeentelijke afdelingen en diensten. Recentelijk heeft zij op verzoek van de provinciale archiefinspectie onderzoek gedaan naar inktvraat in de registers van de burgerlijke stand. Weterings is een specialist op het gebied van moderne archieven; zij studeerde af op het onderwerp 'substitutie' (vervanging van originele documenten door een andere informatiedrager) van archiefbescheiden door middel van digitalisering. Historische serie over bekende en markante Arnhemmers 08-02-2007 Dagblad De Gelderlander en het Gelders Archief werken samen in de serie ‘Arnhemse Kopstukken’. In deze serie beschrijven journalisten kort en krachtig het leven van bekende of markante Arnhemmers in het verleden. Het Gelders Archief adviseert de medewerkers van de krant over de historische bronnen voor de serie. Ook stelt het archief foto’s beschikbaar. Medewerker Elio Pelzers van het Gelders Archief schrijft ook enkele ‘Kopstukken’. De serie is gestart met het ook op het nieuwe tabloidformaat, waarop De Gelderlander sinds dinsdag 6 februari 2007 verschijnt. Tot de eerste Kopstukken behoorden J.C. Hartogs, oprichter van de Enka, burgemeester De Monchy, commissaris van de koningin S. baron Van Heemstra en veldheer Maarten van Rossem. Uitreiking archieven.nl-prijs 2006 groot succes 22-01-2007 Vrijdag 19 januari om 11 uur heeft de uitreiking van de archieven.nl-prijs 2006 plaats gehad in het bedrijfspand van DE REE archiefsystemen te Groningen.
Deze prijs werd uitgereikt aan de winnaars van de 'beste historische website' in de categorie 'Archiefdiensten' en 'Historische verenigingen', te weten
www.tresoar.nl uit Leeuwarden en www.noviomagus.nl uit Nijmegen.
DE REE archiefsystemen heeft met het uitschrijven van deze prijs een nieuw initiatief in het leven geroepen, waarmee waardering wordt uitgesproken voor, en aandacht wordt gevestigd op het belang van een goed toegankelijke (historische) website.
Een kort verslag van de prijsuitreiking: De ochtend begon met een ontspannen ontvangst aan de Lijnbaanstraat 2 met koffie en Groninger koek. Er werd kennisgemaakt en alvast wat felicitaties uitgewisseld. Erik de Ree (directeur van DE REE archiefsystemen) ging bij zijn toespraak in op het tot stand komen van de prijs en de ervaringen die daarmee op zijn gedaan. Een kritische noot werd geplaatst bij het (verhoudingsgewijs lage) aantal aanmeldingen. Desondanks maakte De Ree bekend, dat ook de komende twee jaren de archieven.nl-prijs zal worden uitgereikt. Hierna werd overgegaan tot de feestelijke uitreiking van de archieven.nl-prijs. Het was voor beide winnaars een grote verrassing dat het prijzengeld van €845,- afgerond was naar €1000,-
Zowel de heer Kersten van Noviomagus.nl als de heer Looper van Tresoar spraken een kort dankwoord tot de aanwezigen.
Na het officiële gedeelte was er een lunch georganiseerd en kon iedereen in ontspannen sfeer napraten en bevindingen uitwisselen. Geconcludeerd kan worden dat het uitschrijven van de archieven.nl-prijs een goed initiatief en een succes is geweest. De discussie over toegankelijkheid via internet is op gang gebracht en DE REE archiefsystemen hoopt in de komende jaren meer en meer mensen te kunnen enthousiasmeren voor en te betrekken bij deze discussie. Cursus Ivriet (Modern Hebreeuws) in Tresoar 10-01-2007 In april begint in Tresoar een cursus Ivriet - niveau 1. De cursus bestaat uit tien bijeenkomsten en in deze cursus wordt de basis gelegd voor het leren lezen, schrijven en spreken van het moderne Hebreeuws, het Ivriet. Voor deze cursus is geen voorkennis vereist. Tijdens de eerste bijeenkomsten raakt u vertrouwd met het Hebreeuwse alfabet. U leert zowel drukletters (te lezen) als schrijfletters (te schrijven). Er wordt laagdrempelig, structureel en speels geleerd en geoefend. Het huiswerk wordt geschat op circa 1 tot 2 uur per week. Na deze cursus bent u wat meer vertrouwd geraakt met de taal. Bij de cursus hoort een studieboek dat speciaal is ontwikkeld voor de Nederlandse student en een (klein) Hebreeuws-Nederlands woordenboek. Die boeken kunnen ook weer gebruikt worden bij een eventuele vervolgcursus.
Plaats: in het dr. Fuks studiecentrum in Tresoar, Boterhoek 1, Leeuwarden
Nadere inlichtingen:
Het Dr. L. Fuks Studiecentrum is gevestigd in Tresoar, Boterhoek 1 in Leeuwarden. Het is ontstaan nadat de toenmalige Provinsjale Biblioteek in 1990 de boekencollectie van dr. Fuks aan haar collectie mocht toevoegen. Schenker Fuks overleed in dat jaar op 81-jarige leeftijd. De in Polen geboren Fuks woonde sinds 1934 in Nederland. Uit dankbaarheid voor de hulp die de Friese bevolking aan joodse Nederlanders heeft geschonken tijdens de Tweede Wereldoorlog, bepaalde Fuks in 1976 dat de door hem verzamelde collectie na zijn dood aan Friesland zou worden geschonken. Het Dr. L. Fuks Studiecentrum is geopend maandag t/m vrijdag, 14.00 - 17.00 uur of op afspraak. De conservator, drs. Uzi Hagaï, is op dinsdag en woensdag aanwezig. Winnaar archieven.nl-prijs 2006 bekend 20-12-2006 Na in februari 2006 de archieven.nl-prijs in het leven geroepen te hebben, is nu de eerste winnaar van deze prijs bekend. De prijs werd uitgeschreven door DE REE archiefsystemen te Groningen.
Het initiatief tot het uitschrijven van deze prijs is genomen om waardering uit te spreken voor, en aandacht te vestigen op, het belang van een goed toegankelijke website.
In het traject voorafgaand aan de bekendmaking van de winnaar van de archieven.nl-prijs 2006 hebben zich 69 deelnemers afkomstig van Nederlandse archiefdiensten en historische verenigingen aangemeld voor deelname.
14 December jongstleden heeft de jury, bestaande uit Peter Doorn (Directeur van het DANS, Data Archiving and Networked Services, te Den Haag), Carel Jansen (Hoogleraar Bedrijfscommunicatie aan de Radboud Universiteit te Nijmegen) en Eric Ketelaar (Hoogleraar in de Archiefwetenschap aan de Universiteit van Amsterdam) na rijp beraad de uiteindelijke winnaars geselecteerd. In de categorie 'Beste Website - Archiefdienst' is Tresoar te Leeuwarden tot winnaar verkozen (www.tresoar.nl). In de categorie 'Beste Website - Historische Vereniging' is noviomagus.nl uit Nijmegen tot winnaar verkozen.
Tresoar, het Fries Historisch en Letterkundig Centrum, is in 2002 ontstaan uit de fusie van de Provinsjale Bibliotheek Fryslân, het Ryksargyf yn Fryslân en het Frysk Letterkundich Museum.
Bij de beoordeling van de genomineerde websites is door de jury onder andere gelet op de zoekfunctie van de website, het zoekresultaat, de interactiviteit en of in één oogopslag helder is waar de website over gaat. Beide winnaars zijn er in geslaagd een zeer rijke en goed functionerende website neer te zetten. Zowel Tresoar als Noviomagus.nl betrekken het publiek bij de website en tonen hiermee aan hun rol als publiekstrekker te verstaan en vervullen hun etalagefunctie op uitstekende wijze. Verder kregen de Vereniging Vrienden Amsterdamse Gevelstenen en het Regionaal Archief Tilburg een eervolle vermelding. Op www.archieven.nl/prijs2006 zijn de uitgebreide juryrapporten en de deelnemers zelf terug te vinden. Historische Atlas van Arnhem verschenen 08-12-2006 Het Gelders Archief en uitgeverij SUN hebben samen de Historische Atlas van Arnhem uitgegeven. Deze Atlas is samengesteld door oud-docent geschiedenis Menno Potjer. Het boek bevat talloze historische plattegronden en kaarten van de Gelderse hoofdstad. De oudste kaart dateert van 1558 en is van Jacob van Deventer. Verder staan er ook verschillende mooie tekeningen en foto's in de Atlas. SUN heeft meer historische atlassen uitgegeven: www.historischeatlassen.nl. Het Gelders Archief en de Gelderland Bibliotheek stelden hun collecties ter beschikking voor de samenstelling van de Atlas. Menno Potjer: Historische Atlas van Arnhem. Van Schaarsbergen tot Schuytgraaf. SUN/Gelders Archief 2006. Tot 31 december 2006: 26,50 Euro, vanaf 1 januari 2007: 29,50 Euro. 20e-eeuwse geschiedenis van Arnhem beter en sneller ontsloten 07-12-2006 Toegang van het archief van de gemeentesecretarie van Arnhem (1917-1979) digitaal beschikbaar voor breed publiek Het Gelders Archief heeft de toegang van het archief van de gemeentesecretarie van Arnhem (1917-1979) gedigitaliseerd en op het internet geplaatst. Dit is één van de belangrijkste historische bronnen voor de stadsgeschiedenis van de 20e eeuw. De gemeentesecretaris van de gemeente is de hoogste ambtenaar. In het archief van de gemeentesecretarie van Arnhem bevinden zich stukken die over vrijwel alle aspecten van het leven in de Gelderse hoofdstad gaan. Een willekeurige greep:
Het secretariearchief over de periode 1917 – 1979 heeft een omvang van circa 590 m en meer dan 45.000 beschrijvingen. Het secretariearchief is openbaar. Zoeken op drie verschillende manieren De toegang van de gemeentesecretarie Arnhem 1917-1979 is doorzoekbaar via de website www.geldersarchief.nl (klik op ‘Zoek in onze archieven’). Er kan gezocht worden op trefwoord en op alfabetische en systematische wijze. De bouwtekeningen, bouwvergunningen en hinderwetvergunningen zijn nog niet via internet te achterhalen. Daarvoor moet men naar de studiezaal komen om zelf onderzoek te doen. Raadpleging van de stukken van de gemeentesecretarie kan in de studiezaal van het Gelders Archief (Markt 1). De studiezaal is geopend: di-vrij 9.00-17.00, iedere tweede zaterdag van de maand 9.00-17.00. Aanvragen van stukken uiterlijk tot 16:15 en op zaterdag tot 12:45. Vòòr 1917? Het secretariearchief van 1860-1917 is praktisch verloren gegaan door tijdens of vlak na de Slag om Arnhem. Het archief van de gemeente Arnhem van vóór 1860 heet ‘Oud-archief Arnhem’ en begint in de 13e eeuw. De toegangen van het oud-archief van Arnhem (van vóór 1860) zijn nu nog niet via het internet raadpleegbaar. In de loop van 2007 komen ook deze toegangen via het internet beschikbaar. Burgemeester Opsteegh neemt fotoboek Schijndel in ontvangst 28-11-2006 Op maandag 11 december om 20.00 uur neemt de burgemeester van Schijndel, de heer H.Th.H. Opsteegh, het eerste exemplaar van het fotoboek 'Schijndel in verandering: Een dorp van klompen, kousen, kaarsen en kunst, 1944 - 1990' in ontvangst. Dat gebeurt tijdens de historische avond 'Het Geheugen van Schijndel' in Zorgcentrum Mgr. Bekkershuis te Schijndel. De avond wordt georganiseerd door het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC). Het fotoboek is die avond ook te koop. Fotoboek
Het fotoboek vertelt het verhaal van Schijndel na de Tweede Wereldoorlog tot in de jaren tachtig. Het begint in de 'granaatweken' van 17 september tot 23 oktober 1944, toen het dorp midden in de vuurlinie lag en zwaar leed onder de beschietingen van Duitse en geallieerde troepen. De aanzienlijke oorlogsschade die toen is aangericht heeft de agenda voor de jaren daarna in hoge mate bepaald: de wederopbouw van Schijndel speelde in de resterende jaren '40 en in de jaren '50 een grote rol in het dorpsbeeld, vooral in het centrum.
Het boek bevat een selectie uit de fotocollectie van het Brabants Historisch Informatie Centrum. Binnen het korte bestek van dit fotoboekje wordt de na-oorlogse geschiedenis van Schijndel in grote lijnen getoond. Maar het is ook en vooral aangenaam bladeren in het verleden.
Uitgeverij De uitgeverij van het fotoboek Schijndel, Aprilis, gevestigd in Zaltbommel, geeft sinds 2003 een reeks fotoboeken uit onder de serietitel Uijt hoven, dorpen en steden. Opzet is door middel van foto's en (korte) teksten een beeld te schetsen van een dorp of stad in de jaren vijftig en zestig (en daarna) van de vorige eeuw. In deze serie verschijnt nu ook een deeltje over Schijndel. Het Geheugen van Schijndel Belangstellenden kunnen het boek tijdens de historische avond 'Het Geheugen van Schijndel' kopen (€ 18,50). Na deze avond is het boek verkrijgbaar bij de Schijndelse boekhandels. Tijdens deze historische avond neemt René Bastiaanse van De Wandeling, het populaire programma van Omroep Brabant, de gasten mee naar het Schijndel van vroeger. Dat doet hij aan de hand van foto's die gasten zélf mogen meenemen. Het Geheugen van Schijndel vindt plaats op maandag 11 december van 19.30 - 21.30 uur in de recreatiezaal van Zorgcentrum Mgr. Bekkershuis, Deken Baekersstraat 83, Schijndel, toegangsprijs € 2.50 (incl. koffie/thee). Wegens het beperkte aantal plaatsen wordt men vriendelijk verzocht zich vóór 11 december aan te melden bij de receptie van Zorgcentrum Mgr. Bekkershuis, T 073 - 5442700. Ook voor het programma van deze avond kunt u bellen met het zorgcentrum. Zaterdag 9 december 2006: hcc!genealogie dag in het BHIC 27-11-2006 Op zaterdag 9 december 2006 vindt ter gelegenheid van het twintigjarig jubileum van de hcc!genealogie gebruikersgroep een speciale dag voor stamboomonderzoekers plaats: de hcc!genealogie dag. Deze dag duurt van 10.00 - 16.00 uur en wordt gehouden in het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC) in 's-Hertogenbosch. Belangstellenden die hun voorouders willen opsporen, maar eigenlijk niet goed weten hoe en waar ze moeten beginnen, komen die dag zeker aan hun trekken. Zo is er een spreekuur Genealogie en Heraldiek waar mensen met al hun vragen terecht kunnen. Andere onderwerpen die aandacht krijgen zijn: hoe kan ik digitale gegevens vastleggen en welke mogelijkheden biedt internet bij het familie-onderzoek? Ook bezoekers die graag eens met andere genealogen over hun onderzoekservaringen willen praten en gegevens uitwisselen kunnen tijdens de hcc!genealogie dag beslist hun hart ophalen. De toegang is gratis. Programma
Jubileumdag Door de opkomst van thuiscomputers ontstond de Hobby Computer Club (hcc). Op 13 december 1986 richtte een aantal amateurgenealogen de Genealogie Gebruikersgroep op met de naam: hcc!geneologie. Routebeschrijving
Raadpleeg de site www.bhic.nl voor een routebeschrijving naar het BHIC.
Inlichtingen De heer Frans Goedemondt, secretaris hcc!genealogie, telefoon: 06 - 42 01 16 15. Nieuwe erfgoedportal in de lucht: MijnGelderland 23-11-2006 Op 23 november ging de nieuwe Gelderse erfgoedportal officieel in de lucht: www.mijngelderland.nl.
Bezoek de website: www.mijngelderland.nl Utrechtse afdeling Genlias bestaat 10 jaar Burgemeester feliciteert vrijwilligers van Het Utrechts Archief 22-11-2006 Op dinsdag 21 november werden circa 100 vrijwilligers en oud-vrijwilligers van Het Utrechts Archief feestelijk ontvangen op het Stadhuis van Utrecht, waar ze werden gefêteerd door burgemeester A. Brouwer-Korf. Zij feliciteerde de grote en enthousiaste groep medewerkers met het 10-jarig bestaan van de Utrechtse afdeling van Genlias, de grootschalige genealogische databank, die vele honderdduizenden Nederlanders per jaar in staat stelt om voorouderonderzoek te doen. De vrijwilligers verricht(t)en al tien jaar gepassioneerd precisiewerk door de vele akten in te voeren in dit database-systeem. Een miljoen akten van de Burgelijke Stand zijn inmiddels door de handen van deze groep gegaan. Wat tien jaar geleden startte onder de naam 'proeftuin' is inmiddels uitgegroeid tot een van de meest geraadpleegde databanken, Genlias, waarin mensen uit alle windstreken wereldwijd op zoek kunnen gaan naar hun voorouders. In 2005 is deze site www.genlias.nl maar liefst 13 miljoen keer geraadpleegd. De naam 'Genlias' is een samenvoeging van 'genealogie' en 'lias', een veter waaraan vroeger brieven en andere papieren werden geregen. Aan het landelijke project om alle akten van de burgerlijke stand in heel Nederland in te voeren in een database en deze beschikbaar te stellen via internet, doen sinds 1995 verschillende archieven mee, waaronder ook Het Utrechts Archief. Hier begon in najaar 1996 de eerste groep vrijwilligers met de invoer van huwelijksakten, waarmee ze in 2002 met een totaal van 169.525 huwelijken een eerste mijlpaal bereikten. Inmiddels zijn er een miljoen akten de Utrechtse Genlias gepasseerd, hetgeen een aanzienlijke bijdrage (van meer dan 10%) is aan het totale nationale bestand. "Met de ontsluiting van deze bronnen leveren de vrijwilligers - wij beschouwen u als onze collega's - een zeer belangrijke bijdrage", aldus Saskia van Dockum, directeur van Het Utrechts Archief, "Want dat is precies wat Het Utrechts Archief hoog in het vaandel heeft: bronnen zodanig te ontsluiten dat het voor iedereen zo gemakkelijk mogelijk wordt om ze ook daadwerkelijk te gebruiken". Het Utrechts Archief krijgt met de opening van een tweede locatie in de Utrechtse historische binnenstad eind 2007, nog meer mogelijkheden om de passie voor het verleden en de verleiding om hierin de speuren over te brengen op het publiek. Het nieuwe bezoekerscentrum, dat gehuisvest wordt in het voormalige Paleis van Justitie aan de Hamburgerstraat, zal hieraan op verrassende wijze gestalte geven. informatiebijeenkomst geschiedenisonderwijs Anno 14-11-2006 Anno wil jongeren in het VMBO enthousiast maken voor geschiedenis. Daarom heeft Anno begin dit jaar een prijs uitgereikt voor de beste geschiedenisles in het VMBO. De winnende les van 2006 heet Een Schuldig landschap. Tijdens deze les leidden leerlingen elkaar rond in kamp Westerbork. Ook dit jaar roept Anno docenten en leerlingen op om de leukste en meest inspirerende geschiedenisles van het VMBO te maken. Inmiddels doen wij dat onder de naam Les van het Jaar 2007. Vanaf oktober stimuleert Anno docenten om mee te doen aan deze prijsvraag met een promotiepakket, docentenbijeenkomsten en veel media-aandacht. Eind maart 2007 worden op een spannende slotmanifestatie de drie winnaars bekendgemaakt, die worden beloond met geldbedragen van vijf-, vier- en drieduizend Euro. 28 november: informatiebijeenkomst Leeuwarden Om deelnemen zo leuk en gemakkelijk mogelijk te maken, organiseert Anno in Tresoar te Leeuwarden een informatiebijeenkomst voor docenten Geschiedenis en Mens en Maatschappij. Tijdens deze bijeenkomst krijgt u informatie over hoe u mee kunt doen en wat u kunt winnen. Ook lichten docenten een aantal aansprekende voorbeeldlessen uit de regio toe. Graag nodigen wij u uit op dinsdag 28 november in Leeuwarden. Voor hapjes en drankjes wordt gezorgd.
Programma
Graag vernemen wij van u voor 27 november of u aanwezig zult zijn op de informatiebijeenkomst. Zou u dit willen laten weten door een email te sturen aan Monique Groot, projectmanager onderwijs Anno, monique.groot@anno.nl. 070-304 60 84. Ook voor vragen kunt u bij haar terecht.
Locatie: Tresoar, Boterhoek 1,
Unieke aanwinst: aangezicht van Arnhem uit 1742 13-11-2006 Recent is een unieke 18e-eeuwse pentekening aangekocht van de bekende topografische tekenaar Jan de Beijer. Het betreft een stadsgezicht van Arnhem vanaf de zuidkant van de Rijn. De tekening gaat onderdeel uitmaken van de Topografisch-Historische Atlas Gelderland. De geaquarelleerde pentekening dateert uit 1742, is gesigneerd en heeft een afmeting van 17 bij 31,6 cm. Op tekening domineren de Grote of Eusebiuskerk en de St. Walburgis het Arnhemse stadsbeeld. Enkele scheepjes varen vredig over de rivier, het panorama oogt vredig. Jan de Beijer (1703-1780) behoort tot de bekendste topografische tekenaars in Nederland in de 18e eeuw. Hij werd geboren in Zwitserland, waar zijn vader wervingsofficier voor het Hollandse leger was. De Beijer bracht zijn jeugd door in Emmerich en stierf waarschijnlijk ook in deze omgeving. Hij ontwikkelde zich tot een bekend kunstenaar, die in de zomer vaak rondtrok om tekeningen te maken van stads- en dorpsgezichten, landschappen, kastelen en buitenplaatsen. Tijdens de winter werkte hij de tekeningen uit, onder meer voor gravures. De Beijer werkte voor verschillende uitgevers. Zijn tekeningen zijn zeer nauwkeurig en ‘naar het leven’ gemaakt. De Beijer’s werk is opgenomen in vele Europese musea. De Topografisch-Historische Atlas Gelderland is een collectie van circa 4500 tekeningen daterend van de 16e tot in de 20e eeuw. De collectie is recent overgebracht van het Historisch Museum 'Het Burgerweeshuis' (Arnhem) naar het Gelders Archief. De Atlas wordt op dit moment bewerkt voor presentatie aan het publiek. De pentekening van De Beijer is voor het publiek beschikbaar, zodra de bewerking van de Atlas gereed is. Dat zal vermoedelijk in de eerste helft van 2007 zijn. Kentekens van Friese auto's en motoren 1906-1950 op internet 31-10-2006 De eerste 4955 kentekens die in Friesland vanaf 1906 aan auto- of motorbezitters zijn uitgereikt, kunnen vanaf nu op een nieuwe website van Tresoar worden bekeken. In de database kan gezocht worden op naam, woonplaats en kentekennummer. Het bijzondere van de database op 'nummerbewijzen' is dat de bezoeker zelf informatie kan aanleveren om aan de registraties toe te voegen. Dat kan een foto van de auto of motor zijn of een scan van een nummerbewijs, maar ook informatie over de auto of motor of een ander aandenken, bv. een anekdote. Foto's met herkenbare B-nummers kunnen toegestuurd worden aan Tresoar (p/a webmaster@tresoar.nl), opmerkingen en anekdotes kunnen bezoekers zelf via een formulier aan de website toevoegen.
Volgens artikel 9 van de Motor- en Rijwielwet van 10 februari 1905 mocht er alleen met een auto of motor gereden worden als de eigenaar een nummerbewijs had, afgegeven door de Commissaris van de Koningin, en als op de auto of motor het betreffende nummer met letter bevestigd was. Het artikel vormde de basis voor een nieuwe administratie op het kantoor van de provinciale griffie. Iedere provincie kreeg een letter, voor Friesland was dat de B. Er werd een register aangelegd waarin alle afgegeven Friese B-nummers werden vastgelegd en per nummer de naam van eigenaar, de woonplaats en de datum van uitgifte.
Het eerste deel van deze gegevens zijn vanaf nu op onze website te raadplegen. Om precies te zijn gaat het om de eerste 4955 nummers uit de periode 1906-1922. Vrijwilligers van Tresoar zijn inmiddels bezig ook de kentekens uit de periode 1922-1950 in te voeren. Ook die zijn binnenkort via de website te raadplegen. De website met de Friese B-nummers is te vinden op http://www2.tresoar.nl/kentekens. Japanse tv op zoek naar verleden van Audrey Hepburn 31-10-2006 De Japanse tv heeft belangstelling voor het leven van filmster Audrey Hepburn (1929-1993). In oktober heeft een Japanse tv-ploeg opnamen gemaakt in het Gelders Archief voor een programma over de overleden filmactrice. Hepburn heeft tussen 1939 en 1945 lessen aan de Arnhemse muziekschool (ballet) gevolgd. Ze woonde in deze periode ook in Arnhem met haar moeder, Ella van Heemstra. Meer informatie over de Arnhemse jaren van Audrey Hepburn is te lezen in 'Arnhemse verhalen en gebeurtenissen van 1944 tot heden' van Martin van Meurs (Historische Reeks Arnhem 8). Fotocollecties Boarnsterhim en Menaldumadeel gedigitaliseerd 18-10-2006 Tresoar beschikt over een grote en groeiende collectie beeldmateriaal, die vooral bestaat uit foto’s, (glas)negatieven, dia’s, prentbriefkaarten en tekeningen. Een aanzienlijk deel van dit waardevolle Friese visuele erfgoed is door de inzet van medewerkers en vrijwilligers inmiddels op internet toegankelijk gemaakt voor een breed publiek. De digitale beeldbank - het Fries Fotoarchief - bevat echter niet alleen materiaal uit de collectie van Tresoar. Ook gemeenten en particulieren hebben de laatste jaren veel foto’s aan de beeldbank toegevoegd. Onlangs hebben de gemeenten Boarnsterhim en Menaldumadeel in nauwe samenwerking met Tresoar hun fotocollecties gedigitaliseerd en beschreven. De bijna twaalfhonderd afbeeldingen uit de gemeentelijke collecties zullen tezamen met andere aanvullingen op donderdag 2 november aanstaande in het Fries Fotoarchief worden opgenomen. Het totale aantal 'plaatjes' in de beeldbank komt daarmee boven de veertigduizend. Meer informatie: www.tresoar.nl Nieuwe erfgoedportal in de lucht: MijnGelderland 17-10-2006
Vanaf 29 september is er een nieuwe Gelderse erfgoedportal in de lucht: www.mijngelderland.nl. De website ging van start op dezelfde dag dat het Festival gelderland werd geopend. De officiele opening van de website vindt in november plaats.
Meer informatie: www.mijngelderland.nl Festival Gelderland opent swingend 17-10-2006 Commissaris van de Koningin, C.G.A. Cornielje, opende op vrijdag 29 september het Festival Gelderland in CODA in Apeldoorn, waar ook de centrale tentoonstelling is. ’s Avonds speelden de Nederlandse popgroep de Nits en de Arnhemse band The Roosters op een rock-‘n’-roll feest. Gedeputeerde Hans Esmeijer presenteerde een geschiedenisquiz. De winnaar van de quiz kreeg het eerste exemplaar uitgereikt van het monumentale boek 'Gelderland 1900-2000'. In het boek en het festival staat de 20e eeuw in Gelderland centraal. Provincie Gelderland heeft als initiatiefnemer tot het boek en sponsor van het festival een essentiele rol gespeeld. Van het Festival Gelderland verscheen een magazine in een oplage van 3000.000 exemplaren. Voor meer informatie over het unieke Festival Gelderland, dat duurt tot en met 7 januari 2007: www.festival-gelderland.nl Boekenmarkt 14 oktober 2006 24-09-2006 Het bestuur van de Vrienden van Tresoar/Freonen fan Tresoar organiseert in samenwerking met Tresoar een boekenmarkt voor de Vrienden/Freonen. De boekenmarkt vindt plaats op zaterdag 14 oktober van 10.00-12.00 uur in de Gysbert Japicx-seal van Tresoar. Deze jaarlijks terugkerende vriendendienst zal elk najaar worden gehouden. Het gaat hier om boeken uit het bezit van Tresoar die om uiteenlopende redenen uit de collectie worden genomen en worden afgestoten. Omdat zich onder de Vrienden/Freonen tal van boekliefhebbers bevinden, is het passend hen – voor een vriendenprijsje – de eerste keus daaruit te laten maken. De opbrengst van de boeken is voor de Vriendenvereniging en komt daarmee indirect ten goede aan Tresoar. De boeken worden gesorteerd in de prijsklassen van € 1,00 - 2,00 - 5,00 - 10,00 en overigen. Per klant mogen maximaal vijf exemplaren worden gekocht. Er wordt contant en ter plekke betaald. Koopgerechtigd zijn Vrienden van Tresoar/Freonen fan Tresoar. Daartoe worden ook gerekend zij die ter plaatse Vriend/Freon worden. Van 12.00 tot 12.30 worden de resterende boeken zonder maximum aantal verkocht. Meer informatie vindt u op de website van Tresoar (http://www.tresoar.nl). Open Fries Kampioenschap Paleografie 18-09-2006 Dit najaar organiseert Tresoar het eerste Open Fries Kampioenschap Paleografie. Deze wedstrijd in het transcriberen (overschrijven) van oud schrift bestaat uit een voorronde via internet en een finale. Deze finale wordt gehouden op zaterdag 4 november tijdens de Genealogische Contactdag om 12.00 uur in het gebouw van Tresoar te Leeuwarden. De beste inzenders uit de voorronde worden bekend gemaakt op de website van Tresoar en uitgenodigd voor de finale. Alleen getypte inzendingen via het invulformulier op de website worden in behandeling genomen. Ook in de finale moeten de teksten getypt worden ingeleverd. Mensen met een diploma archivistiek A of B zijn van deelname uitgesloten. Prijzen:
1e prijs: Een geldbedrag van € 100,--
2e prijs: Een geldbedrag van € 75,--
3e prijs: Een geldbedrag van € 50,-- Nadere informatie en het invulformulier zijn te vinden op www2.tresoar.nl/paleografie. Friese kleuters drie weken lang archeoloog 15-09-2006 Archeologie voor kleuters Vlak voor de zomervakantie ontvingen alle basisscholen in Friesland het draaiboek ‘archeologie voor kleuters’. Aan de hand van het draaiboek kunnen scholen zelf een archeologieproject voor kleuters opzetten, compleet met een archeologische opgraving in de zandbak, het restaureren van een kogelpotje, een bezoek van een echte archeoloog en een bezoek aan een museum. Waar en wanneer wordt er voor het eerst gegraven? Op basisschool De Trijegeasterhonk in Ousterhaule zijn leerkrachten en ouders enthousiast. De klas van juf Jitty Tichelaar gaat op 18 september gelijk aan de slag. In de klas worden 'spullen van vroeger' bekeken. De kleuters doen zelf een opgraving in de zandbak. Als echte archeologen plakken ze de gevonden scherven ook zelf weer in elkaar, zodat ook voor ons leken duidelijk wordt wat ze gevonden hebben. Daarna gaan de kleuters replica's van kogelpotten kleien. Die komen in een tentoonstelling te staan. Een collega-archeoloog op bezoek in Ousterhaule
Op maandag 18 september doen de kleuters hun eerste opgraving. De week erna, op dinsdag 26 september, komt er een archeoloog op bezoek in de klas van juf Jitty. Die laat een zakje 'knip-klei' zien en scherven van oeroude potten.
Wat is er bijzonder aan dit project? Op het gebied van erfgoed is er niet veel aanbod voor kleuters. Dit project laat zien dat een 'volwassen' onderwerp als archeologie prachtig aansluit bij wat kleuters toch al graag doen: graven in de zandbak, plakken, puzzelen, kleien en naar spannende verhalen luisteren. En al doende maken de kinderen kennis met begrippen als 'oud' en 'nieuw', 'vroeger' en 'nu', met een bijzonder beroep, met het idee dat oude spullen heel bijzonder kunnen zijn én met een museum in hun eigen omgeving. Kleuters en archeologie? Een prachtcombinatie! U bent welkom bij de opgraving Wilt u aanwezig zijn bij de opgraving in de zandbak van Ousterhaule, dan kunt u direct contact opnemen met juf Jitty Tichelaar, Basisschool Trijegeasterhonk in Ousterhaule, 0513 – 551027, of: jitty-tichelaar@hotmail.com Meer weten? Wilt u meer weten over het project, dat aan alle Friese scholen aangeboden is? Dan kunt u contact opnemen met de maker van het draaiboek 'archeologie voor kleuters':
Tineke Neyman
Akten notarissen zuidwesthoek in DrenLias 16-08-2006 DrenLias, de genealogische database van het Drents Archief, is op 15 augustus aangevuld met gegevens van de notarissen G.H. Kniphorst (Meppel, 1822-1831) en H.H.A. Sluis (Dwingeloo, 1842-1851). Het gaat om 15.534 persoonsvermeldingen uit 3748 akten. De meeste personen zijn afkomstig uit de zuidwesthoek van Drenthe (Meppel, De Wijk, Ruinerwold, Nijeveen, Kolderveen, Wapserveen, Dwingeloo, Diever en Vledder). De akten van notaris Kniphorst uit de jaren 1832-1853 zijn nog in bewerking en zullen op een later tijdstip geladen worden. De akten zijn afgelopen jaren ingevoerd en gecontroleerd door vrijwilligers van het Drents Archief en historische verenigingen. Met de gegevens uit de notarisakten in DrenLias kunnen onderzoekers makkelijk vinden of een voorouder bijvoorbeeld een testament heeft laten opmaken, of onroerend goed heeft aangekocht. De echte akten zijn in te zien in het Drents Archief. Het is ook mogelijk om kopieën van de akten te bestellen bij het Drents Archief.
Bezoek voor meer informatie de website:
Gelders Archief verwerft fotoalbums 19-07-2006
Het Gelders Archief heeft achttien boeiende fotoalbums verworven, waarvan de foto's dateren uit de jaren 1892-1919. De foto's zijn gemaakt door Vivian Jacob Lodewijk Tom baron Brantsen (1880-1954), die woonde op het huis Wielbergen (Angerlo). De foto's zijn goed gedocumenteerd.
Bezoek de website:
Doopakten van de Groninger Archieven op archieven.nl 30-05-2006 Vanaf 20 mei zijn er op archieven.nl 1.086.741 nieuwe records van de Groninger Archieven te doorzoeken.
Het gaat om 277.858 doopakten met daarin 808.883 beschreven personen. De Groninger Archieven heeft de doopakten zelf geconverteerd, aan de hand van een door DE REE archiefsystemen aangeleverd model.
Het inventarisnummer van het archiefstuk waar de doopakte in zit, staan vermeld bij het zoekresultaat en is aanklikbaar. Dit nummer levert de beschrijving van een stuk uit een inventaris op en met dit nummer zou het stuk ook aangevraagd kunnen worden. Op korte termijn zullen de doopakten van nog 14 gemeenten volgen. Op langere termijn volgen nog eens 18 gemeenten. Daarbij komen dan ook nog verschillende registers van andere gezindten dan Nederlands Hervormd. Het Stadsarchief Heerlen is dood, Leve Rijckheyt Stadsarchief Heerlen heet voortaan Rijckheyt 29-05-2006 Het Stadsarchief Heerlen is sinds 1924 het gemeentearchief voor de gemeente Heerlen. Zij heeft in die jaren hard gewerkt om het Historisch Cultureel Erfgoed, het geheugen van Heerlen te beheren en beschikbaar te stellen. 30.000 Foto's, vrijwel alle kranten van de afgelopen 150 jaar en uiteraard veel unieke en bijzondere archiefstukken. Sinds enkele jaren is het Stadsarchief Heerlen langzaam aan het groeien en deze taak ook gaan uitvoeren voor een aantal andere gemeenten. Zo voert het Stadsarchief deze taken ook uit voor de gemeenten Simpelveld, Nuth en Voerendaal. En daarmee is de groeiambitie van deze instelling nog niet gestopt. Ook in de toekomst zal het archief zich sterk maken voor een professioneel beheer en beschikbaarstelling van het Cultureel Historisch Erfgoed in de hele regio. Het mag duidelijk zijn dat de benaming "Stadsarchief Heerlen" de lading dan ook niet echt meer dekt. Deze zal dan ook als zodanig per 22 mei 2006 ophouden te bestaan. Vanaf deze dag zal het stadsarchief voortgaan onder de naam "Rijckheyt, centrum voor regionale geschiedenis". De naam Rijckheyt verwijst naar de aard van het materiaal dat wij in onze schatkamers bewaren en voor onderzoek beschikbaar stellen. Rijckheyt verwijst ook naar de ervaring die een bezoeker aan archiefinstelling ervaart, wanneer hij of zij de historische bronnen raadpleegt en daarbij soms juweeltjes ontdekt. Het motto "Sterk in de toekomst van het verleden" blijft onveranderd evenals de devote toewijding aan het cultureel historisch erfgoed dat achter dat motto schuilt gaat. Zie ook www.rijckheyt.nl Utrechtse inventarissen op internet 07-04-2006 In 2002 gingen de archiefdiensten in de provincie Utrecht van start met een gezamenlijke website met een provinciebreed archievenoverzicht: www.utrechtsarchiefnet.nl Nu maken zij ook hun inventarissen - dat wil zeggen overzichten met beschrijvingen van archiefstukken - digitaal toegankelijk via deze website. Op 6 april hielden zij de vernieuwde site ten doop. Daarmee biedt Utrecht als eerste provincie in Nederland een gemeenschappelijke toegang op vrijwel alle archieven binnen de provincie met meer dan 3000 titels en maar liefst 1200 inventarissen. Dit aantal zal de komende jaren nog flink toenemen. Het is bedoeling de website van steeds meer beschrijvingen van archiefstukken te voorzien en op de lange termijn aan deze beschrijvingen gescande documenten te koppelen. Met behulp van deze website kunt u nu thuis achter uw PC gedetailleerde informatie achterhalen over historische gebeurtenissen in uw eigen stad of dorp. Als u bijvoorbeeld het zoekwoord vliegveld intypt, zult u ontdekken dat de beroemde architect Berlage in de jaren '30 van de vorige eeuw een plan heeft ontworpen voor een vliegveld vlakbij Maartensdijk. Een plan dat overigens nooit tot uitvoering kwam. Voor het plan zelf zult u nog wel een bezoek aan archief moeten brengen. De website is ontwikkeld door de Kring van Utrechtse Archivarissen, die in 2001 werd opgericht om de samenwerking tussen de verschillende archiefdiensten in de provincie Utrecht te bevorderen. De provincie Utrecht levert een substantiële bijdrage aan de vernieuwde site. Deelnemers zijn:
Website: www.utrechtsarchiefnet.nl
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Nettie Stoppelenburg, PR medewerkster van Het Utrechts Archief.
Bijgevoegde foto betreft de feestelijke opening van de website op 6 april door de heer Jan van Bergen, gedeputeerde cultuur provincie Utrecht. Kamparchieven.nl op internet 20-12-2005 Goed nieuws voor wie geïnteresseerd is in de archieven van de kampen Amersfoort, Vught en Westerbork. Op de website kamparchieven.nl, die op 20 december gelanceerd wordt, kan gemakkelijk worden gevonden waar welke kamparchieven worden bewaard en wat precies hun inhoud is. Kamparchieven.nl is een initiatief van het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD) in samenwerking met de afdeling Oorlogsnazorg van het Nederlandse Rode Kruis. Voor de Tweede Wereldoorlog en de Duitse bezetting van Nederland bestaat nog steeds een onverminderd grote belangstelling, niet alleen van de zijde van onderzoekers maar ook van de kant van het brede publiek. Die interesse geldt onder meer de Duitse gevangenenkampen in ons land, waarvan Amersfoort, Vught en Westerbork de belangrijkste waren. Omdat het archiefmateriaal uit en over deze kampen door verschillende instellingen wordt bewaard, was het lange tijd niet eenvoudig om aan de weet te komen bij welke instelling de archieven van en over de kampen te vinden zijn en om wat voor documenten het precies gaat. Veruit de meeste kamparchieven worden beheerd door de afdeling Oorlogsnazorg van het Nederlandse Rode Kruis en door het NIOD. Die tweedeling is voor een groot deel het onbedoelde gevolg geweest van een overheidsbesluit uit 1946, toen het Nederlandse Rode Kruis de opdracht kreeg als enige instantie de opsporing van vermisten uit de oorlog voort te zetten. Voordien hadden verschillende kleine en grote organisaties zich met dat opsporingswerk bezig gehouden en dat deden ze met behulp van kaartsystemen e.d. uit de kampadministraties. Medewerkers van organisaties die zich niet met het overheidsbesluit konden verenigen, brachten hun materiaal naar het Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie (nu NIOD). Maar ook langs andere wegen kwam archiefmateriaal bij het RIOD terecht, bijvoorbeeld omdat gevangenen vlak voor hun vrijlating belangrijke documenten onder hun hoede namen en ze na de bevrijding naar de toenmalige afdeling Concentratiekampen en Gevangenissen brachten. Dankzij de goede samenwerking tussen het NIOD en het Rode Kruis heeft de opsplitsing van het archiefmateriaal gelukkig nooit grote problemen opgeleverd bij het verstrekken van inlichtingen aan uitkeringsinstanties en particulieren. Ook andere instellingen beheren materiaal over de kampen. Nabestaanden en andere geïnteresseerden worden vaak van het kastje naar de muur gestuurd als zij op zoek gaan naar informatie. Aan die onduidelijke toestand komt door kamparchieven.nl een eind, omdat daarop gemakkelijk kan worden gevonden bij welke instelling archieven met materiaal over de drie kampen zijn ondergebracht en wat precies de inhoud van de verschillende collecties is. Het archiefmateriaal loopt uiteen van kampadministraties, transportlijsten, gevangenenregisters en bouwtekeningen tot dagboeken en brieven. Aan de website wordt naast het Nederlandse Rode Kruis meegewerkt door het archief Eemland, de Gemeente Midden-Drenthe, het Nationaal Monument Kamp Amersfoort, het Nationaal Monument Kamp Vught en het Herinneringscentrum Kamp Westerbork. Het NIOD treedt op als projectleider. Het is duidelijk dat buiten deze eerste groep deelnemers ook andere instellingen relevante bestanden beheren. Het is daarom de bedoeling, dat het aantal participanten na de lancering van de eerste versie van de website wordt uitgebreid. Via de nieuwe website wordt voor het eerst informatie gegeven over de inhoud van kamparchieven die bij het Rode Kruis staan. Voorlopig is de mogelijkheid deze archieven te raadplegen echter nog zeer beperkt: het archief is volop in bewerking en voor een groot deel privacygevoelig. Ook heeft de afdeling Oorlogsnazorg niet of nauwelijks accommodatie om bezoekers te ontvangen. Op de website zal worden vermeld welke, helaas beperkte, mogelijkheden er zijn om het Rode Kruis - materiaal in te zien. Een bijzondere plaats neemt het archief van de Gemeente Midden-Drenthe in. In het kamp Westerbork was een hulpsecretarie van de gemeente gevestigd. Daar werden kampbewoners ingeschreven als zij langer dan 6 weken in het kamp bleven. Deze registratiegegevens zijn bewaard gebleven evenals de registers van huwelijken die in het kamp werden voltrokken. De herinneringscentra hebben een museale opzet en zijn daarnaast gespecialiseerd in het verzamelen van data en documenten op persoonsniveau. Kamparchieven.nl is gebouwd door De Ree Archiefsystemen. Op verschillende manieren kan in de toegangen worden gezocht: per kamp, per deelnemende instelling of op onderwerp in alle archieven tegelijk. De toegangen worden in een historische context gepresenteerd. Niet alleen wordt de geschiedenis van de kampen in het kort neergezet, er komen ook foto’s, tekeningen en in de toekomst waarschijnlijk ook films die in de kampen zijn gemaakt. Er kan overigens alleen worden gezocht op de inhoudsbeschrijvingen van de verschillende archieven en niet in de documenten zelf. Om die in te zien, zal de belangstellende de gang naar de betreffende instelling moeten blijven maken. Om privacyredenen is het evenmin mogelijk om digitaal te zoeken naar gegevens over personen. De website geeft informatie over en verwijzingen naar de participerende instellingen. Het werken aan de website heeft de banden tussen de participanten hechter gemaakt en is alleen daarom al de moeite waard. Heel bijzonder is het feit, dat de historisch ontstane verdeling van kamparchieven tussen het Nederlandse Rode Kruis en het NIOD digitaal ongedaan wordt gemaakt. De Eenheid Oorlogsgetroffenen en Herinnering WO II van het Ministerie van VWS subsidieert het project. Voorlopig kan op kamparchieven.nl alleen naar archieven worden gezocht met materiaal over Amersfoort, Vught en Westerbork. Het ligt echter in de bedoeling op niet al te lange termijn ook de archieven over andere kampen en gevangenissen die tijdens de Tweede Wereldoorlog in ons land bestonden op de website doorzoekbaar te maken. De onderliggende techniek maakt het mogelijk veel soorten bestanden aan de website toe te voegen: foto’s, films, tekeningen, relevante toegangen op archieven in het buitenland, gescande documenten. Zo kan de website de komende jaren uitgroeien tot een verzamelplaats van informatie over kampen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Voor meer informatie over kamparchieven.nl kunt u een mail sturen naar info@kamparchieven.nl. Het project wordt geleid door Annemieke van Bockxmeer, archivaris van het NIOD, en gecoördineerd door René Pottkamp, inventarisator kamparchieven NIOD. Bezoek de nieuwe website: www.kamparchieven.nl Leven in Utrecht tussen 1850 en 1914 15-12-2005 Op 21 december verschijnt Leven in Utrecht 1850-1914. Groei naar een moderne stad. Prof. dr. P.D. 't Hart geeft hierin een levendig en historisch onderbouwd beeld van de sociale en economische ontwikkelingen in de stad Utrecht in deze periode. Leven in Utrecht 1850-1914 is geschreven in opdracht van en in samenwerking met Het Utrechts Archief.
'Goeie God, mijn lieve meneer, wat is dat Utrecht veranderd´. Dat zei iemand die in 1885 na twintig jaar in de stad Utrecht terugkeerde. Hij had gelijk, want de hele tweede helft van de negentien eeuw is vol veranderingen. Zo groeide de bevolking van de stad van 50.000 tot 125.000. Dat veroorzaakte enorme problemen, vooral voor de gewone man. De woningnood bijvoorbeeld werd alleen maar erger en daarvan profiteerden huiseigenaars. Medici ontdekten dat de levensomstandigheden van het gewone volk de volksgezondheid ondermijnden. Dat werd duidelijk zichtbaar tijdens epidemieën van besmettelijke ziekten zoals de cholera. Zulke dodelijke ziekten konden zomaar overslaan naar de buurten waar de elite woonde. Vandaar dat vooraanstaande burgers steeds luider riepen om meer aandacht van de stedelijke overheid voor de volksgezondheid en de openbare hygiëne. Het werd vanzelfsprekend dat het gemeentebestuur zich met allerlei particuliere zaken bemoeide.
't Hart is oud-hoogleraar Utrecht Studies en kenner van de sociale en economische geschiedenis van deze periode. In dit rijk geïllustreerde boek van 350 bladzijden schetst hij in een levendige stijl hoe het leven voor met name de gewone man tussen 1850 en 1914 veranderde. Op grond van literatuuronderzoek en diepgravend speurwerk in archieven komt hij soms tot verrassende conclusies. Tegelijk constateert hij dat er over deze periode nog veel te onderzoeken valt. Intussen toont dit boek onomstotelijk aan dat Utrecht in de tweede helft van de eeuw geen suf provinciestadje was, waar de toon werd gezet door stramme renteniers die verontwaardigd sputterden tegen alles wat veranderde. Prof.dr. P.D. 't Hart, Leven in Utrecht 1850-1914. Groei naar een moderne stad. Uitgeverij Verloren. ISBN 90-6550-888-0. Verkrijgbaar in de boekwinkel voor € 29.
Voor meer informatie:
Botanische onderwijsplaten uit de periode 1870-1960 07-12-2005 Het Geheugen van Nederland presenteert:
Binnen de Nederlandse universiteiten worden duizenden botanische onderwijsplaten bewaard. De Stichting Academisch Erfgoed legde de diverse collecties naast elkaar en beoordeelde de kwaliteit van de platen. De fraaiste exemplaren zijn vanaf 9 december in digitale vorm te zien op www.geheugenvannederland.nl, de schatkamer van het Nederlands cultureel erfgoed op internet. In de loop van de negentiende eeuw vonden er in West-Europa op onderwijsgebied flinke veranderingen plaats. De tijd dat een goede opleiding uitsluitend was weggelegd voor een kleine, rijke elite behoorde langzamerhand tot het verleden; het onderwijs democratiseerde. In de steeds voller wordende klaslokalen rees de behoefte aan meer én beter lesmateriaal. Omdat vooral geïllustreerde boeken erg kostbaar waren, kozen veel scholen ervoor een alternatief lesmiddel in te zetten: de onderwijsplaat. Onderwijsplaten waren al langer in zwang, maar door de uitvinding van de sneldrukpers rond 1850 konden ze voor het eerst in grote oplagen worden gedrukt. Met name de Nederlandse hogescholen en universiteiten namen de platen massaal af. Ze werden onder meer ingezet als illustraties bij colleges over geneeskunde en kunstgeschiedenis. Meer dan de helft van de platen die werden aangekocht hadden echter betrekking op één specifiek onderwerp: de plantkunde, of botanie. Op Het Geheugen van Nederland is nu een digitale verzameling te zien van handgemaakte en gedrukte botanische onderwijsplaten uit de collecties van een aantal grote Nederlandse universiteiten. Samen geven ze een goed beeld van de kennis, het onderzoek en het onderwijs op het gebied van plantkunde in Nederland rond 1900. De platen zijn niet alleen inhoudelijk interessant, maar hebben ook een grote artistieke waarde: het zijn stuk voor stuk prachtige voorbeelden van toegepaste teken- en schilderkunst. Kom kijken hoe kennis en kunst samenvallen, vanaf 9 december, op: www.geheugenvannederland.nl.
Stichting Academisch Erfgoed
Het Geheugen van Nederland is het nationale digitaliseringsprogramma van de Koninklijke Bibliotheek. Het programma richt zich op het digitaliseren en beschikbaar stellen van de vaak verborgen collecties van archieven, musea en bibliotheken. Het doel is een digitale schatkamer van Nederlands cultureel erfgoed op te bouwen. Het materiaal in Het Geheugen van Nederland bestaat uit afbeeldingen, geluid, bewegend beeld en tekst. kijk op: www.geheugenvannederland.nl Middeleeuwse bisschopkroniek uitgegeven 06-12-2005 Op vrijdag 16 december zal het eerste exemplaar van de nieuwe uitgave van de 'Catalogus episcoporum Ultrajectinum', de Lijst van Utrechtse bisschoppen, worden aangeboden aan Mgr.dr. J.A. de Kok, hulpbisschop van Utrecht. Deze uitgave bevat de Latijnse tekst en de vertaling van deze middeleeuwse bisschoppenkroniek verzorgd door drs. J.T.J. Jamar en dr. C.A. van Kalveen. Tot 1528 maakte de huidige provincie Utrecht deel uit van het aloude Sticht, waarover de bisschop van Utrecht niet alleen het geestelijk maar ook het wereldlijk gezag uitoefende. In dat jaar nam keizer Karel V hier de macht over. De bisschop (later aartsbisschop) behield alleen zijn kerkelijke functies. In de latere Middeleeuwen ging de meeste aandacht van de bisschoppen uit naar de verdediging van het Sticht tegen de naburige gewesten Holland en Gelre. Alleen in de eerste eeuwen na de wijding van Willibrord in 695 lag de nadruk op de stichting van parochies en de bouw van kerken. De historische bronnen laten over deze bisschoppen maar mondjesmaat informatie los. Een van deze bronnen is dit hier voor het eerst integraal en in vertaling uitgegeven kroniekje, de Lijst van Utrechtse bisschoppen over de periode 695-1378. Een historische inleiding en een uitgebreide annotatie vormen de onmisbare toelichting op de tekst. De Lijst van Utrechtse bisschoppen verschijnt als deel 8 in de serie Toegangen van Het Utrechts Archief en is alleen te koop bij Het Utrechts Archief voor € 6,55.
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met
Bezoek de buren in het BHIC tijdens de Landelijke Archievendag 2005 13-10-2005 Op zaterdag 29 oktober 2005 vindt voor de tweede maal de Landelijke Archievendag plaats. Deze dag staat dit jaar in het teken van 'buren'! Ook het Brabants Historisch informatie Centrum (BHIC), locatie Den Bosch, heeft die dag (van 10.00 - 17.00 uur) tal van activiteiten rond dit thema op het programma staan. De toegang is gratis. PROGRAMMA BHIC OP 29 OKTOBER 2005
Informatie
Dit programma wordt georganiseerd tijdens de Landelijke Archievendag die dit jaar plaatsvindt op zaterdag 29 oktober 2005 van 10.00 - 17.00 uur in het BHIC, locatie Den Bosch, Zuid-Willemsvaart 2, 's-Hertogenbosch, tel. (073) 681 85 00.
's-Hertogenbosch, 13 oktober 2005 Het Utrechts Archief krijgt nieuwe directeur 03-10-2005 Het bestuur van Het Utrechts Archief heeft besloten om mevrouw drs. S.G. van Dockum aan te stellen als directeur van Het Utrechts Archief. Zij volgt in deze functie de heer drs. J.T.J. Jamar op, die vanaf 1 december gebruik zal maken van de FPU-regeling. Mevrouw Van Dockum studeerde kunstgeschiedenis en archeologie in Leiden. Zij raakte bekend met de geschiedenis van de provincie Utrecht in de jaren 1993-1996, toen zij werkzaam was als provinciaal archeoloog van de provincie Utrecht. Sindsdien is zij werkzaam geweest in het management van de Rijksdienst voor Oudheidkundig Bodemonderzoek te Amersfoort, vanaf 2004 als waarnemend directeur. Eind 2004 kreeg zij daarnaast de opdracht van het bestuur van Het Utrechts Archief om het masterplan voor de verhuizing van het archief naar de Hamburgerstraat te schrijven. Mevrouw Van Dockum zal bij Het Utrechts Archief de managementtaken op zich nemen. In november 2005 zal het bestuur van Het Utrechts Archief een besluit nemen over de invulling van de functies van rijks- en gemeentearchivaris. Tekeningen uit de collectie van het Utrechts Archief 09-09-2005 Op zaterdag 10 september wordt het eerste exemplaar van 'De getekende stad. Utrecht in oude tekeningen 1550-1900' aangeboden aan de burgemeester van Utrecht, mevrouw mr. A.H. Brouwer-Korf. Tijdens de presentatie zal professor dr. K.A. Ottenheym, hoogleraar architectuurgeschiedenis aan de Universiteit van Utrecht, een inleiding houden over het belang van topografische tekeningen. 'De getekende stad' toont bijna 600 bekende en onbekende topstukken uit de tekeningencollectie van Het Utrechts Archief. Het is vanaf 10 september in de boekhandel te koop.
Het Utrechts Archief beheert ongeveer 18 kilometer archieven, 75.000 boeken, kranten en tijdschriften en een half miljoen kaarten, tekeningen, prenten en foto's. Ruim 80.000 foto's, tekeningen en prenten uit de collectie zijn, voorzien van een korte beschrijving, toegankelijk via de website van Het Utrechts Archief, www.hetutrechtsarchief.nl.
In 'De getekende stad' zijn bijna 600 topografische tekeningen afgebeeld, allen in kleur. Daarbij zijn tekeningen van Pieter Saenredam en Herman Saftleven uit de zeventiende eeuw, van Jan de Beijer en Paul van Liender uit de achttiende eeuw en van Jan Verheijen, Cornelis Springer, jonkheer Pieter van Loon en Cornelis van Hardenbergh uit de negentiende eeuw. De tekeningen zijn ingedeeld in zes hoofdstukken: gezichten op de stad, verdedigingswerken, de Oudegracht, kerkgebouwen, straten en pleinen en het landelijke gebied rondom de oude stad. Elk hoofdstuk is voorzien van een inleiding en de tekeningen zijn ook afzonderlijk uitgebreid beschreven. Bij het onderzoek dat voor deze beschrijvingen nodig was, kwam ook veel nieuwe informatie boven water. Van verschillende tekeningen kon pas nu de juiste topografische locatie worden vastgesteld. Omdat veel van deze situaties inmiddels verdwenen of veranderd zijn, maakt dit 'De getekende stad' extra interessant. 'De getekende stad. Utrecht in oude tekeningen 1550-1600' (ISBN 90 5345 272 9) is een uitgave van uitgeverij Matrijs in samenwerking met Het Utrechts Archief. Het is te koop in de boekhandel voor 49,95 Euro. Filmvoorstelling over het proces van de Gebroeders de Witt 23-08-2005 Het Stadsarchief draait op zaterdag 3 september een geënsceneerde versie van de historische gebeurtenis rond de Gebroeders de Witt. De film wordt gedraaid in de Kunstkerk, Museumstraat 65 te Dordrecht. Let op: de 1e filmvoorstelling van een half uur begint om 13.00 uur en deze wordt herhaald om 14.00 uur. De regisseuse van de film Anneke Mulder geeft om 13.00 uur een kijkje achter de schermen. Dit verhaal wordt alleen bij de 1e filmvoorstelling verteld. Wij kunnen u aanraden om hierbij aanwezig te zijn. Tijdens de maandelijkse filmvertoning van het Stadsarchief in de Kunstkerk staat het proces van Cornelis de Witt centraal. Het Stadsarchief heeft deze film van de Gevangenpoort in bruikleen. Op een groot filmscherm krijgt u een rijk gekostumeerde en in scène gezette film over het proces van Cornelis de Witt te zien. Wat is er nu werkelijk gebeurd en is hij terecht of onterecht veroordeeld. Voor de film hebben Luc Panhuysen en Jori Zijlmans een uitgebreid archiefonderzoek verricht. Wij hebben speciaal voor deze film gekozen omdat in de komende maanden diverse activiteiten plaatsvinden rond de beroemde Gebroeders de Witt. Proces Cornelis de Witt In 2002 heeft Museum de Gevangenpoort het proces van Cornelis de Witt verfilmd. De film geeft de bezoeker een beeld van de rechtsgang in de 17de eeuw. Het proces tegen Cornelis de Witt is altijd gezien als een van de grootste missers in de Nederlandse rechtspraak. Maar na archiefonderzoek, als voorbereiding voor de film, bleek dat Cornelis terecht was veroordeeld. Luc Panhuysen heeft dit archiefonderzoek op zich genomen en naar aanleiding hiervan een biografie uitgebracht. Deze biografie is vervolgens de aanleiding voor de tentoonstelling de Witt in het Dordrechts Museum, een samenwerkingsverband tussen het Stadsarchief Dordrecht en Dordrechts Museum. Stukje geschiedenis Holland bevond zich eind 17de eeuw in moeilijke tijden. De Republiek was in oorlog met Engeland, Frankrijk, Keulen en Munster en het conflict tussen de Oranje-aanhangers en de republikeinen dreigde te escaleren. In 1672 beschuldigde de barbier Willem Tichelaer Cornelis de Witt ervan een aanslag op de prins beraamd te hebben. Het Hof van Holland was verplicht deze zaak van hoogverraad te onderzoeken. Cornelis werd aangehouden en vastgezet in de Kastelnij op het Binnenhof. De rechters twijfelden aan Cornelis' onschuld en lieten hem van de Kastelnij overbrengen naar de Gevangenpoort. Uit deze overplaatsing werd voor iedereen duidelijk dat Cornelis een verdachte was. Omdat De Witt weigerde te bekennen, beslisten de rechters dat ondervraging onder tortuur moest worden toegepast. Dit was uitzonderlijk omdat in die tijd een regent nooit op de pijnbank werd gelegd. Omdat Cornelis bleef ontkennen, kon het gerechtshof hem niet veroordelen voor het moordplan. Het hof verbande Cornelis de Witt wegens meineed en omdat hij de onbetrouwbare Tichelaer niet had laten vervolgen nadat deze hem had aangeboden de Prins van Oranje te vermoorden. De rechters konden niet weten dat deze uitspraak zulke verschrikkelijke gevolgen zou hebben. Cornelis en Johan de Witt kwamen op een verschrikkelijke manier aan hun einde. Hun lijken werden ondersteboven aan een paal genageld, waarna stukken lichaamsdelen als souvenirs werden afgesneden en meegenomen. Later hebben familieleden de lichamen opgehaald en in stilte begraven in de Nieuwe Kerk in Den Haag.
Redactie:
Informatie:
Index op vredegerechten Grave, Eindhoven en Gemert raadpleegbaar via www.bhic.nl 11-07-2005 De afgelopen maanden is een nieuwe index toegevoegd aan de website van het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC): een index op de vredegerechten. De vredegerechten zijn de voorlopers van de huidige kantongerechten, de laagste rechtbanken dus. Ze zijn afkomstig uit het Franse rechtsstelsel en zijn in Nederland ingevoerd tijdens de inlijving bij Frankrijk. Voor het grootste deel van Brabant vond dat in 1811 plaats. Deze instelling was werkzaam tot 1838, toen de rechterlijke organisatie in Nederland gereorganiseerd werd. De vrederechter was bevoegd voor lichte vergrijpen en eenvoudige administratieve handelingen. Voor genealogen en lokale historici levert zijn archief veel gegevens op. Van eenvoudige, maar soms gecompliceerde dorpsruzies tot openbare verkopingen, aanstellingen van voogden, beëdigingen voor de successie-aangiften en ver- en ontzegelingen van gebouwen, om maar enkele voorbeelden te noemen. Het is een bron die het lokale leven kleur geeft en de kale stamboom prachtig kan aankleden. De index van Eindhoven is gemaakt door Ad van Molenbroek, die van Gemert door de heemkundekring 'De Kommanderij Gemert' en die van Grave door de Genealogische Werkgroep Land van Kuijk en Ravenstein. Het BHIC is deze noeste bewerkers grote dank verschuldigd. Graag willen wij hier indexen van andere Brabantse vredegerechten aan toevoegen. U kunt deze nieuwe index als volgt raadplegen: ga op www.bhic.nl naar 'archiefstukken', daarna klikt u op 'zoeken in indexen'. Klik in het rolmenu bij 'zoeken naar' op 'vredegerecht 1811-1838', bij het rolmenu 'vredegerecht' kunt u dan het vredegerecht van uw keuze openklikken. BHIC
Postbus 81
Bezoekadressen:
De Illustre Lieve Vrouwe Broederschap: Van Jeroen Bosch tot Koninklijk Huis 22-06-2005 Op 27 juni 2005 is voor genodigden de inventaris gepresenteerd van het archief van de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap in het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC), locatie 's-Hertogenbosch (de Citadel). De Broederschap heeft haar archief in bewaring gegeven aan het Rijksarchief in Noord-Brabant, dat in 2005 is opgegaan in het BHIC. De Illustre Lieve Vrouwe Broederschap is een van de oudste nog bestaande broederschappen in Nederland en heeft een rijk cultureel verleden. De Illustre Lieve Vrouwe Broederschap werd opgericht in 1318 als een genootschap van clerici gericht op de mariadevotie en met een eigen kapel in de Sint-Jan. Dankzij het bezit van aflaatbrieven, waarmee zondaars hun toekomstige straf in het vagevuur konden verminderen, en de openstelling voor alle mannen en vrouwen als buitenlid, groeide haar populariteit en daarmee haar ledenaantal explosief. Tienduizenden personen van heinde en verre meldden zich aan. De broederschap kon dankzij de vele inkomsten de eredienst extra opluisteren en haar kapel verfraaien. Ze trok vermaarde zangers en componisten aan en liet prachtige gezangenboeken voor de eredienst maken, ondermeer door Alamire. Het altaar van Adriaan van Wesel voor de broederschapskapel is van wereldniveau, evenals de schilderijen die Jeroen Bosch, zelf ook lid van de Broederschap, maakte ter decoratie van deze plek van devotie. Naast gewone leden werden vanaf het einde van de vijftiende eeuw ook buitengewone leden benoemd, de zwanenbroeders. Willem van Oranje was een van de bekendste. Zwanenbroeders Na de val van 's-Hertogenbosch in 1629 wist de Broederschap te overleven door zich om te vormen tot een gemengd religieus gezelschap, bestaande uit 18 katholieke en 18 protestantse broeders. Een uiterst curieus fenomeen in die tijd. Ze raakten hun kapel en hun vele buitenleden kwijt en ze kreeg het karakter van een herensociëteit. De leden werden nu met een algemene benaming 'zwanenbroeders' genoemd, hoewel het eten van zwaan tijdens hun jaarlijkse maaltijden al lang niet meer in zwang was. In 1818, toen de broederschap 500 jaar bestond, kreeg de naam zwanenbroeder weer een officieel karakter toen deze titel een exclusief voorrecht werd voor leden van de Koninklijke Familie. Zo werd prinses Beatrix in 1963, samen met haar zus Irene, als zwanenbroeder geïnstalleerd. Ook kroonprins Willem-Alexander is inmiddels zwanenbroeder. De parel uit het archief In de loop der tijd heeft de Broederschap veel archiefstukken gevormd. Een groot deel ervan is verloren gegaan, maar gelukkig is ook een belangrijk deel bewaard gebleven. De Broederschap koestert dit nu als een deel van haar rijke culturele erfgoed. Uit het archief is de geschiedenis van deze vermaarde instelling te reconstrueren. Bovendien zijn er tal van verwijzingen naar andere instellingen, personen en gebeurtenissen. De inventaris van dit archief, waaraan door de Broederschap is begonnen en die nu voltooid is door het BHIC, is een wegwijzer door deze documenten en helpt de onderzoeker de voor hem wezenlijke stukken vóór zich te krijgen. Voor zover ze openbaar zijn tenminste, want de jongste stukken uit het archief zijn nog niet voor iedereen ter inzage. De parel uit het archief is een serie nagenoeg ononderbroken rekeningen vanaf 1330 tot 1620 (in totaal meer dan 18.000 bladzijden!). Deze vaak zeer gedetailleerde documenten herbergen vele gegevens die we in andere bronnen niet aantreffen. Wat was de sterfdatum van Jeroen Bosch en wanneer werd hij begraven? Wat kwam er op tafel tijdens de broederschapsmaaltijden? Waar werd de wijn ingekocht en welke soorten waren favoriet? Welke taferelen werden uitgebeeld tijdens de jaarlijkse ommegang in de stad? Welke muzikanten werden uit welke plaatsen ingehuurd? Van wie kocht de Broederschap zangers weg, als waren het hedendaagse voetbaltalenten? En wie meldden zich aan als lid van deze prestigieuze Broederschap? Om dergelijke vragen te kunnen beantwoorden is het gewenst deze bron dieper te ontsluiten. Een genereuze gift van de Stichting Tilmanshof stelt het BHIC in staat met enkele gekwalificeerde vrijwilligers deze wens te vervullen. Als eerste project worden de rekeningen gedigitaliseerd en worden de vele onbekende buitenleden in beeld gebracht. Onder hen bevond zich een aanzienlijk aantal vrouwen, geestelijken, begijnen, handelaren en ambachtslieden. Vaak staat vermeld waar ze vandaan kwamen: veel leden woonden in Hollandse steden als Delft, Gouda, Leiden; of in de IJsselsteden Deventer, Zwolle en Kampen; of in Xanten, Keulen, Kleef en Aken of nog verder weg, tot in Engeland en zelfs Rusland toe. En natuurlijk waren ook de steden en dorpen in het hertogdom Brabant rijkelijk vertegenwoordigd. Belangstellenden hopen we over enkele jaren opnieuw over dit project te berichten. Inventaris via internet De inventaris is via internet in te zien: www.bhic.nl, klikken op 'archiefstukken', daarna tabblad 'algemeen zoeken' , intikken in het eerste veld 'Illustre Lieve Vrouwe Broederschap' en daarna klikken op 'zoeken'. Met het icoontje vóór de titel klikt u de inventaris open. Op verzoek van onze bezoekers draait Het Stadsarchief "Het land van Dordt" en "Onderwijs in Dordt" 21-06-2005 Het Stadsarchief heeft deze keer de bezoeker laten kiezen. Wij draaien zaterdag 2 juli om 14.00 uur het 'Land van Dordt' en om 14.30 uur 'Onderwijs in Dordt'. Mocht u een van deze twee films gemist hebben dan bieden wij u nog een kans. Graag ontvangen wij u in de Kunstkerk waar de films gedraaid worden. 1e filmvoorstelling 'het Land van Dordt' Deze productie van filmmaatschappij Multifilm uit Haarlem werd rond 1941 opgenomen. Regisseurs Allan Penning en Jo Haas maakten in opdracht van de overheid tijdens de Tweede Wereldoorlog een serie films waarin steden en gebieden vanuit cultuurhistorisch perspectief werden belicht. Het tweedelige 'Land van Dordt' is zo'n opdrachtfilm en toont Dordrecht, haar inwoners en de regio - ondanks de moeilijke tijden waarin men verkeerde - van hun beste kant. In het eerste deel zien we beelden van Dordrecht, zoals de Groothoofdspoort, de Catharijnepoort en de Grote Kerk, die gefilmd wordt vanuit diverse posities. We aanschouwen niet alleen de oude gebouwen, maar ook het toen moderne kantoorgebouw van de verzekeringsmaatschappij 'De Holland van 1859' aan de Burgemeester de Raadtsingel. 17de eeuwse herenhuizen vervolgens weerspiegelen hun beeltenis in de Dordtse havens. Binnenvaarders meren hun schepen af om de lading te lossen. Diverse havenfaciliteiten zoals loopkranen voor het verwerken van bulkgoed en grijperbakken van stoomkranen die gevuld met steenkool spelen zich af voor het oog van de toeschouwer. Niet alleen vrachtverkeer maar ook plezierjachten vullen de wateren rond het eiland van Dordrecht en in de Biesbosch. De film toont natuur met wilgen en rietkragen langs de begroeide oevers. Het panorama van het Dordtse polderlandschap met boerenhoeven langs de vaart is prachtig in beeld gebracht. Tevens leggen we een filmische bezoek af aan sloten- en brandkastenfabriek Lips, Machinefabriek Johan de Witt en de E.M.F Dordt, waar electromotoren werden vervaardigd. Deel twee staat onder andere in het teken van industrie in de regio, waaronder de Blue Bandfabriek van Van den Bergh en Jurgens aan de Maasoever in Zwijndrecht. Vervolgens werpen we een blik op de werkzaamheden van baggermolens bij Sliedrecht. In Hendrik Ido Ambacht zien we vele schepen op het scheepskerkhof wachten op de slopershamer. Spectaculair zijn ook de smeltovens van de Nederlandse Kabelfabriek waar witgloeiend metaal bewerkt word. Ondanks de bezetting ging het leven gewoon door: villa's aan de Beneden Merwede te Sliedrecht bieden haar inwoners een aangenaam wijds uitzicht op de rivier. De jeugd zoekt ondertussen ontspanning in het fraaie Wantijbad aan de Staart van Dordrecht. Deze film biedt een bijzondere kijk op de 'schijnrealiteit' van de oorlogsjaren door de ogen van de bezetter. 60 jaar verbleef de film in de kluis van de toenmalige Rijksvoorlichtingsdienst en nu krijgt u de kans om deze film te komen bekijken in de Kunstkerk. 2e filmvoorstelling 'Onderwijs in Dordt' Er worden films vertoond over de Dordtse Buitenschool vervaardigd in 1967 door N.T.S.-geluidsman Henk van Leest, kleuterschool de Zonnestraal, de Wilhelminaschool aan het weeshuisplein, Mulo Groenedijk en de Dubbeldamse Parkschool, de openbare lagere school en kleuterschool De Wildzang. Henk van Leest heeft op een treffende manier het dagelijkse leven van de kinderen op de Buitenschool vastgelegd. Zo filmde hij het samen eten en spelen, het lesgeven, de middagrust in de buitenlucht, de medische begeleiding en bezoeken aan Badhuis en Sportfondsenbad. De ruim 100 kinderen zaten op doktersadvies op deze school. In en om kleuterschool de Zonnestraal is een rolprent uit 1957. De Coronafilm laat vrolijk spelende kleuters op het schoolplein, in de zandbak en in de klaslokalen zien. Verder is er een film uit de jaren dertig van de vorige eeuw over de Wilhelminaschool aan het Weeshuisplein. Ook de Dubbeldamse lagere scholen in de jaren zestig komen aan bod. Graag ontvangen wij u zaterdag 2 juli.
Informatie:
Rudy Kousbroek speciale gast bij opening expositie Na Indië Den Haag, 2 juli 11.00-12.30 uur Indische Zomer bij de Koninklijke Bibliotheek en het Nationaal Archief 21-06-2005 Na Indië: een vijfluik over afscheid en aankomst is de nieuwe wisseltentoonstelling in De Verdieping van Nederland, te zien van 2 juli t/m 28 augustus 2005. Centraal in de expositie staat het verhaal van vijf Indisch-Nederlandse families die na de Indonesische onafhankelijkheid voor de moeilijke keuze stonden: blijven of weggaan? Documenten, boeken en foto's uit de collecties van de Koninklijke Bibliotheek en het Nationaal Archief, aangevuld met persoonlijke herinneringen, brengen deze roerige geschiedenis in beeld. Ter gelegenheid van de opening van de tentoonstelling interviewt Remco Raben schrijver Rudy Kousbroek op zaterdag 2 juli over diens geruchtmakende boek Het Oostindisch kampsyndroom uit 1992. Herinneringen aan het afscheid en een nieuw begin Na het uitroepen van de onafhankelijke republiek Indonesië veranderde het leven van veel Indische Nederlanders. Vijf van hen, Rudy Kousbroek, Francis Bach Kolling-Dandrieu, Sam Tjioe, Peter van Dongen en Jessica Voorwinde, vertellen over de vragen die hun families zich destijds stelden: waar bouwen we nu onze toekomst op? Hoe gaat ons leven eruit zien in Nederland? Welke nationaliteit nemen we aan? Hun reis naar en de aankomst in Nederland, heimwee, spijt, opstart- en aanpassingsproblemen en de gesprekken aan tafel over het oude Indië komen in de tentoonstelling ter sprake. De verhalen zijn exemplarisch voor de uittocht van velen. Het Oostindisch kampsyndroom revisited Ter gelegenheid van de opening van Na Indië maakt de schrijver Rudy Kousbroek 13 jaar na de verschijning van zijn boek Het Oostindisch kampsyndroom, de balans op. Aan Remco Raben- als historicus verbonden aan het NIOD - vertelt hij of zijn woede van toen over de overdrijving van de wandaden in de Japanse kampen nog even groot is. Of heeft hij zijn stellingname inmiddels gematigd? De Verdieping van Nederland Na Indië: een vijfluik over afscheid en aankomst is de tweede tijdelijke expositie die te zien is bij De Verdieping van Nederland, de nieuwe tentoonstellingsruimte van de Koninklijke Bibliotheek en het Nationaal Archief. De Verdieping van Nederland toont 1000 jaar Nederlandse geschiedenis, taal en cultuur aan de hand van topstukken uit beide instellingen. De Verdieping van Nederland bevindt zich op de eerste verdieping van de Koninklijke Bibliotheek op het Prins Willem-Alexanderhof in Den Haag (ingang zowel via Nationaal Archief als via de KB). De openingstijden zijn van maandag tot en met zaterdag van 9.00 uur tot 17.00 uur (op dinsdag tot 20.00 uur) en op zondag van 12.00 uur tot 17.00 uur. De entree is gratis. Wijzigiging openingstijden Studiezalen Oss/Veghel van het BHIC 14-06-2005 Misschien wist u het al, toch willen we u graag nog even informeren dat er met ingang van 1 juli aanstaande een wijziging optreedt in de openingstijden van de studiezalen van de locaties Oss en Veghel van het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC). Vanaf dat moment zijn de studiezalen van deze locaties van dinsdag tot en met vrijdag geopend van 9.00 uur tot 16.00 uur. Dit betekent dat de deuren op vrijdag 1 juli meteen voor bezoekers open staan! De openingstijden van de locatie Den Bosch (De Citadel) blijven overigens ongewijzigd. Wij vragen u vriendelijk hier bij het eventueel doorverwijzen van klanten per 1 juli aanstaande rekening mee te houden. Wij stellen het bijzonder op prijs als u alle betrokkenen intern hiervan op de hoogte wilt brengen en de bijgesloten informatie op het mededelingenbord in de studiezaal van uw instelling wilt hangen. Wij danken u hartelijk voor uw medewerking. Met vriendelijke groeten, Brabants Historisch Informatie Centrum
Margot America
Unieke historische Gelderse films geconserveerd en toegankelijk gemaakt 13-06-2005 Tientallen historische films uit Gelderland zijn met subsidies van de Mondriaan Stichting geconserveerd, gedigitaliseerd en daarmee toegankelijk gemaakt voor vertoning. Het Audio-Visueel Archief Gelderland coördineerde de subsidieaanvragen en begeleidde de werkzaamheden aan de films. De oudste geconserveerde films dateren uit de jaren twintig en dertig, de meest recente uit de jaren tachtig. Het gaat hier om 8- en 16mm smalfilms en uiterst brandbare 35mm nitraatfilms. Welke historische films betreft het? Een selectie:
- Dorpsfilms over Terwolde, Voorst en Wilp, 1938 – 1961.
Verder zijn er op dit moment nog verschillende films en geluidsopnamen in bewerking, waaronder een geluidsopname van de installatie van een NSB-burgemeester in Winterswijk en enige films van de adellijke familie Van Randwijck (uit de jaren twintig). De deelnemers in dit conserveringsproject zijn het Gelders Archief (Arnhem), Regionaal Archief Nijmegen, Gemeentearchief Barneveld, Streekarchivariaat Regio Achterhoek, Streekarchief Bommelerwaard, de Vereniging Dorpsbelangen Terwolde en een particulier uit Eerbeek. De conservering gebeurt volgens internationale normen bij gespecialiseerde bedrijven als Janssen Film & Audio Services (Venray), Studio 2M en Haghefilm Conservation BV / Cineco (Amsterdam). De Stichting Audio-Visueel Archief Gelderland (AVAG) streeft naar een provinciaal netwerk van collectiebeheerders van historisch audiovisueel materiaal. Verder wil het AVAG het beheer van audiovisuele collecties verbeteren en oude films, geluidsbanden et cetera veilig stellen. Bovendien moet een breed publiek kunnen (gaan) genieten van dit audiovisueel erfgoed. Sinds 2004 beschikt het AVAG over een consulent, die in het eerste jaar diverse Gelderse collectiebeheerders bezocht, hun audiovisuele collecties globaal in kaart bracht en hun problemen inventariseerde. De Provincie Gelderland financiert het werk van het AVAG. De Mondriaan Stichting in Amsterdam is een stimuleringsfonds voor beeldende kunst, vormgeving en cultureel erfgoed. Deze stichting financierde uit de behoudsregeling ‘Conservering verspreide audiovisuele collecties’ voor 40% de conservering en digitalisering van de bovengenoemde historische films. De resterende financiële middelen werden opgebracht door de deelnemende Gelderse instellingen zelf en door aanvullende fondsen.
Voor meer informatie over het archief kunt u terecht bij Elio Pelzers, communicatieadviseur van het Gelders Archief,
Cursusprogramma Het Utrechts Archief voor het najaar 2005 komt uit op 10 juni 09-06-2005 In september 2005 gaat het nieuwe cursusprogramma van Het Utrechts Archief van start. Belangstellenden kunnen zich hiervoor vanaf 10 juni opgeven via het inschrijfformulier bij de cursusfolder of via www.hetutrechtsarchief.nl. De cursussen en workshops zijn bestemd voor iedereen die historisch onderzoek wil verrichten, zonder dat er eisen worden gesteld aan de vooropleiding. Het seizoen begint met de cursus paleografie voor beginners, voor het leren lezen van oude handschriften. Voor wie deze cursus al heeft gevolgd, is er een cursus paleografie voor gevorderden. Voor genealogen staat in het programma de cursus 'genealogie voor beginners'. In het voorjaar van 2006 zullen dan de cursussen 'genealogie voor gevorderden' en 'genealogie en internet' volgen. Behalve cursussen worden er in Het Utrechts Archief ook workshops gegeven: cursussen van één dagdeel waarbij de cursist onder leiding van de docent aan de slag gaat met archiefmateriaal. Dit jaar zijn er workshops voor onderzoek naar de geschiedenis van een huis en naar de geschiedenis van cultuur en vrije tijd. Naar aanleiding van het gereedkomen van de inventaris van de archieven van het gemeentebestuur van de stad Utrecht 1913-1969 volgt in het voorjaar van 2006 een workshop onderzoek in deze archieven. Wie wegwijs gemaakt wil worden op de studiezalen, kan elke donderdagochtend om 11.00 uur aansluiten bij een rondleiding. Meer informatie over de cursussen en workshops van Het Utrechts Archief is te vinden in de cursusfolder. Deze is vanaf 10 juni verkrijgbaar bij Het Utrechts Archief, bij de openbare bibliotheken en de VVV's in de provincie Utrecht, bij de wijkbureau's en het informatiecentrum van de gemeente Utrecht en bij RonDom aan het Domplein. Het cursusprogramma vindt u ook op www.hetutrechtsarchief.nl. Via de website of de cursusfolder kunt u zich aanmelden. In Het Utrechts Archief kan iedereen gratis onderzoek doen naar het verleden van de stad en de provincie Utrecht. Met 18 km archiefmateriaal, bijna een half miljoen kaarten, tekeningen, prenten en foto's en ruim 70.000 boeken, kranten en tijdschriften fungeert Het Utrechts Archief als de historische werkplaats van Utrecht. Voor meer informatie kunt u contact opnemen met:
Joyce Pennings, Educatie,
Nettie Stoppelenburg, PR & Educatie,
Het Utrechts Archief
Fusie Haarlemse archiefdiensten en benoeming nieuwe directeur 06-04-2005 Per 1 februari 2005 zijn het Rijksarchief in Noord-Holland (RANH) en de Archiefdienst voor Kennemerland (AVK) gefuseerd tot het Noord-Hollands Archief (NHA). Het Noord-Hollands Archief zal zich de komende tijd ontwikkelen tot een belangrijk historisch centrum waar een groot gedeelte van de cultuurhistorische bronnen van en over Noord-Holland, Kennemerland en Haarlem wordt bewaard. Ook kan het archief worden geraadpleegd in moderne studiezalen of via internet. Het Noord-Hollands Archief is bestuurlijk gezien een openbaar lichaam met een bestuur bestaande uit vertegenwoordigers van het Rijk, de gemeente Haarlem en de gemeente Velsen. De instelling neemt alle taken en bevoegdheden over van de de twee gefuseerde archiefdiensten en functioneert als rijksarchief in de provincie Noord-Holland en als regionaal archief voor de 12 aangesloten gemeenten, te weten: Aalsmeer, Bennebroek, Beverwijk, Bloemendaal, Haarlem, Haarlemmerliede en Spaarnwoude, Heemskerk, Heemstede, Uitgeest, Uithoorn, Velsen en Zandvoort. Daarnaast beheert het NHA de polderarchieven in Kennemerland en de Haarlemmermeer van het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier en het Hoogheemraadschap van Rijnland. Benoeming nieuwe directeur
Het bestuur van het Noord-Hollands Archief heeft met ingang van 1 april 2005 de heer drs. L. (Lieuwe) Zoodsma benoemd tot directeur.
Persvoorbezichtiging De Verdieping van Nederland 24-03-2005
Dinsdag 29 maart 9.30 - 12.00 uur
Nieuwsgierig geworden naar de topstukken uit 1000 jaar Nederlandse taal, cultuur en geschiedenis? Het Nationaal Archief en de Koninklijke Bibliotheek nodigen u met plezier uit om hun gezamenlijke permanente expositie De Verdieping van Nederland nog voor de officiële opening te komen bekijken. Kom, en sta zelf oog in oog met 'het best bewaarde geheim' uit de collecties van de twee nationale erfgoedinstellingen! Op dinsdag 29 maart heeft u de mogelijkheid om tussen 9.30 en 12.00 uur de tentoonstelling te bezichtigen. De directeuren en betrokken conservatoren zullen kort enkele hoogtepunten uit de tentoonstelling bij u onder de aandacht brengen. Waarom mag u de eerste druk van de Statenbijbel niet missen of het Scheepsjournaal van Abel Tasman? Waarom is hun keus gevallen op de laatste woorden van Willem van Oranje en de Wereldkaart uit Ptolemaeus' Cosmographia? Na de toelichting kunt u De Verdieping van Nederland zelf verkennen. Vergeet u niet de wisselexpositie De Verrassing te bekijken met de opmerkelijkste objecten en vondsten uit beide collecties* Aanmelden voor de persvoorbezichtiging wordt aangeraden. Hiertoe kunt contact opnemen met:
Suzanne Barbier (tel. 070 331 5455)
Op www.deverdiepingvannederland.nl vindt u achtergrondinformatie van enkele stukken met bijbehorende beelden. Deze zijn rechtenvrij te gebruiken, mits u de aangegeven bron vermeldt. Bij De Verdieping van Nederland verschijnt een gelijknamige publicatie, waarin bekende Nederlanders als Nelleke Noordervliet en Jan Mulder hun favoriete topstuk kiezen en uitleggen waarom dat stuk volgens hen zo bijzonder is. Uiteraard staan de mooiste objecten uit de tentoonstelling ook in het boek afgebeeld en beschreven. Op aanvraag ligt een recensie-exemplaar van De Verdieping van Nederland op 29 maart voor u klaar. Woensdag 30 maart opent Zijne Koninklijke Hoogheid de Prins van Oranje de tentoonstelling De Verdieping van Nederland. De feestelijke bijeenkomst begint om 16.00 uur. De Verdieping van Nederland toont ruim veertig authentieke documenten, oude en nieuwe boeken, kaarten en tekeningen die van bijzondere betekenis zijn voor de geschiedenis van Nederland. Door de collecties gezamenlijk te presenteren ontstaat een uniek beeld van de hoogtepunten uit de Nederlandse geschiedenis. Als u deze opening wilt bijwonen dient u rechtstreeks contact op te nemen met de Rijksvoorlichtingsdienst:
Accreditatie (tot uiterlijk dinsdag 29 maart 12.00 uur):
Gelders Archief verwerft archief van Akzo Nobel Fibers, opvolger van Enka en A.K.U. 14-03-2005 Het Gelders Archief heeft onlangs het archief van Akzo Nobel Fibers in beheer gekregen. Akzo Nobel Fibers - tegenwoordig Acordis - is de opvolger van onder andere Enka en A.K.U.. De onderneming produceerde onder meer kunstzijde en nylon garens en vezels. Het archief beslaat de periode (1925-) 1969 – 1995. Enka is onder andere bekend vanwege de bedrijfsbezetting in Breda in de jaren zeventig. Vakbonden en ondernemingsraad komen dan in botsing met de raad van bestuur door saneringsplannen die het gevolg zijn van een tegenvallende economie. In het archief is deze periode goed gedocumenteerd. De groei en ontwikkeling van de onderneming is goed te volgen in de vele contracten en stukken over deelnemingen in andere bedrijven die bewaard zijn gebleven. Het archief heeft een omvang van 8 strekkende meter. Stukken jonger dan 30 jaar zijn niet openbaar. Wie deze stukken wil raadplegen heeft toestemming van Acordis Nobel Fibers nodig. Voorgeschiedenis Op 8 mei 1911 wordt de N.V. Nederlandsche Kunstzijdefabriek (Enka) gesticht, met als vestigingsplaats Arnhem. In 1922 komt er een nieuwe fabriek in Ede en in 1929 in Asleville (V.S.). Eveneens komt er samenwerking met de Vereinigte Glanzstoff Fabriken A.G., een bedrijf met zes fabrieken in Duitsland. De naam Enka verandert dan in Algemeene Kunstzijde Unie N.V. (A.K.U.). De belangrijkste binnenlandse investering van na de oorlog wordt de bouw van de fabriek in Emmen. Daar wordt in 1952 begonnen met de productie van nylon garens- en vezels. In 1969 - het eigenlijke beginjaar van het archief - fuseren de A.K.U. en KZO tot Akzo en worden Enka en Glanzstoff omgevormd tot een organisatorische eenheid. In 1988 wordt ENKA Akzo Vezels en Polymeren Divisie, dat later weer Akzo Fibers gaat heten; zes jaar later neemt Akzo het Zweedse bedrijf Nobel over: Akzo Nobel. Akzo Nobel koopt in 1998 het Engelse bedrijf Courtaulds, splitst dit bedrijf, voegt het fibers-gedeelte bij Akzo Nobel Fibers en geeft het de naam Acordis. Het archief van Enka Ede bevindt zich in het gemeentearchief van Ede. Het archief van A.K.U. en Enka tot 1969 is nog in handen van Akzo Nobel. Voor meer informatie kunt u terecht bij Elio Pelzers, communicatieadviseur Gelders Archief, tel. 026-3521600 of 06-12886988. Bezoekt u ook eens de website van het Gelders Archief: www.geldersarchief.nl Archiefinventarissen Zeeuws Archief digitaal te raadplegen 01-03-2005 De archiefinventarissen van het Zeeuws Archief zijn voortaan digitaal te raadplegen via zijn website www.zeeuwsarchief.nl. Daarnaast zijn deze ook te vinden op de landelijke koepelsite www.archieven.nl, zodat ze tegelijkertijd raadpleegbaar zijn met vele duizenden archieven van een groot aantal andere gemeentelijke, regionale en rijksarchiefdiensten in Nederland. Met het invullen van één of meer trefwoorden doorzoekt de gebruiker hierdoor supersnel de 250.000 archiefbeschrijvingen in het Zeeuws Archief én de bijna 4 miljoen beschrijvingen landelijk. Speurwerk begint achter de computer Stel je bent geïnteresseerd in de mosselteelt. Type ‘mossel’ in op de website van het Zeeuws Archief en alle inventarissen in het Zeeuws Archief waarin iets voorkomt over mosselen verschijnen in beeld. Type vervolgens ‘mossel’ in op de website www.archieven.nl en je ziet in één oogopslag waar in Nederland en in welke archiefinventarissen je allemaal iets kunt vinden over mosselen.
Niet eerder was het mogelijk om op één plaats landelijk te zoeken naar een onderwerp. Dankzij deelname van een groot aantal archiefdiensten door heel Nederland biedt www.archieven.nl de mogelijkheid tot digitaal archiefonderzoek ‘vanachter het bureau’. Razendsnel doorzoek je er vele duizenden archiefinventarissen in heel Nederland zonder 1 km te hoeven reizen. De koepelsite biedt maar liefst toegang tot 8.413 inventarissen, 25.361 titels en 3.777.332 beschrijvingen! Het laden kan soms wel even duren, want er zijn inventarissen met een bijzonder omvangrijk aantal beschrijvingen.
Nu weet je waar je ’t zoeken moet Nooit meer van hot naar haar maar weten wáár je zoeken moet, dat kan dankzij www.archieven.nl. Nu tal van archiefdiensten in Nederland hun vele duizenden archiefinventarissen en –beschrijvingen digitaliseren en bijeen brengen in één landelijke website, kun je op één centrale plaats starten met een landelijke zoektocht naar een onderwerp of persoon, en van daaruit gericht verder zoeken.
Meer informatie:
Over de technische aspecten van www.archieven.nl: DE REE Archiefsystemen, Groningen, www.de-ree.nl Prins van Oranje opent De Verdieping van Nederland Prins van Oranje opent De Verdieping van Nederland, een gezamenlijke tentoonstelling van Koninklijke Bibliotheek en Nationaal Archief 16-02-2005 Zijne Koninklijke Hoogheid de Prins van Oranje opent 30 maart a.s. de tentoonstelling De Verdieping van Nederland, een gezamenlijke expositie van de Koninklijke Bibliotheek en het Nationaal Archief over 1000 jaar Nederlandse geschiedenis, taal en cultuur. Vanaf 31 maart is De Verdieping van Nederland gratis toegankelijk voor publiek. Historische sensatie Voor De Verdieping van Nederland selecteerden de Koninklijke Bibliotheek en het Nationaal Archief de belangrijkste topstukken uit hun schatkamers. Het betreft oude en nieuwe boeken, documenten, kranten, foto's en tekeningen die van bijzondere betekenis zijn voor Nederland, zoals de oprichtingsakte van de VOC, het enige veertiende-eeuwse handschrift van de Beatrijs, de Vrede van Munster, de eerste druk van de Statenbijbel en de grondwet van Thorbecke. De topstukken worden op verrassende wijze gepresenteerd in de nieuwe expositie op de eerste verdieping van het speciaal hiervoor ontwikkelde verbindingsgebied tussen beide instellingen. Elk kwartaal presenteert De Verdieping van Nederland veertig nieuwe topstukken. Naast deze vaste presentatie is tenminste vier keer per jaar een tijdelijke expositie te zien over een actueel onderwerp of een speciale collectie. Tegelijk met De Verdieping van Nederland wordt de eerste tijdelijke expositie 'De Verrassing' geopend, met daarin onverwachte voorwerpen uit beide collecties. Unieke samenwerking De collecties van de Koninklijke Bibliotheek en het Nationaal Archief vullen elkaar op veel punten aan. Door de collecties gezamenlijk te presenteren ontstaat een uniek beeld van de hoogtepunten uit de Nederlandse geschiedenis. Samenwerking in de erfgoedsector op het gebied van behoud, digitalisering en conservering bestaat al langer. Het op permanente basis gezamenlijk exposeren van de collecties door twee instellingen is echter tot op heden niet eerder voorgekomen. De Verdieping van Nederland is daarom ook in dit opzicht een bijzondere tentoonstelling. Over de Koninklijke Bibliotheek De Koninklijke Bibliotheek (http://www.kb.nl), nationale bibliotheek van Nederland, geeft iedereen toegang tot kennis en cultuur van heden en verleden door hoogwaardige diensten te leveren voor onderzoek, studie en cultuurbeleving. De collectie vormt het levend nationaal geheugen van geschreven, gedrukte en elektronische publicaties. De geesteswetenschappen staan centraal, met bijzondere aandacht voor Nederlandse geschiedenis, taal en cultuur in brede internationale context. De KB is tevens een culturele ontmoetingsplaats. Met tentoonstellingen, lezingen en evene-menten wordt het bezit actief onder de aandacht gebracht van een breed publiek. Over het Nationaal Archief Het Nationaal Archief (www.nationaalarchief.nl) is de grootste archieven-bewaarplaats van Nederland. Het beheert de archieven van de nationale overheid, zoals de ministeries, de Hoge Colleges van Staat en het Kabinet van de Koningin. Naast de overheidsarchieven vinden ook archieven van instellingen en particulieren met een (inter)nationale betekenis er een plaats. Daarmee is het Nationaal Archief het informatiecentrum voor de nationale geschiedenis en voor de historische rol van Nederland in de wereld. Ook het Nationaal Archief organiseert tentoonstellingen, publicaties en evenementen voor een breed publiek. Op de website www.deverdiepingvannederland.nl kunt u nadere informatie vinden over de tentoonstelling.
Voor meer informatie over De Verdieping van Nederland kunt u contact opnemen met:
Bezoek website Gelders Archief weer fors gestegen 01-01-2005 Het aantal bezoekers van de website van het Gelders Archief is in 2004 zeer sterk toegenomen. De fysieke en digitale bezoekcijfers over 2003 laten voor het derde achtereenvolgende jaar een tegengesteld beeld zien. Het aantal bezoeken in de studiezaal daalde in tegenstelling tot het stijgend aantal internetbezoeken. De website van het Gelders Archief ging op 14 januari 2002 voor de eerste keer de lucht in. Hij scoorde in 2004 ruim 166.000 hits, waaronder 61.500 'unieke' bezoekers. Het aantal hits groeide met 79% ten opzichte van 2003 (2003: 93.000) en het aantal 'unieke' bezoekers steeg met 40% (2003: 44.000). Het aantal pageviews over 2004 bedroeg ruim 800.000. Wat zijn de redenen voor deze stijging?
In 2004 kreeg het Gelders Archief 10.753 bezoeken in de studiezaal, dit is een daling van bijna 5% ten opzichte van 2003 (11.306). Over een iets langere termijn neemt de daling af. Het aantal ('unieke') bezoekers lag in 2004 op ongeveer 4.100, waarvan de helft nieuw was. De daling kan als volgt verklaard worden:
Gelders Archief verwerft unieke historische tekening 31-12-2004 Het Gelders Archief heeft een unieke historische tekening van Daniel Johannes Torman Kerkhoff (1766-1821), die zich in Engeland bevond, aangekocht. Het gaat om een tekening van een landschap bij Beekhuizen (Velp ten oosten van Arnhem) in zwart houtskool, pen en zwarte inkt en waterverf, opgehoogd met wit en 'gum arabic', van 1814. De afbeelding is uniek, omdat slechts weinig historische illustraties van het betreffende park bij Beekhuizen bekend zijn. Deze zeldzame afbeelding van groot formaat (570 bij 482 mm) is in een zeer goede staat. Kerkhoff staat bekend als een goed kunstenaar. Dit blijkt onder meer uit het feit dat hij gedurende zijn leven al exposeerde. Verschillende musea, waaronder het Kroller-Muller Museum, Boymans-van Beuningen Museum en het Rijksprentenkabinet hebben tekeningen van deze kunstenaar. In de THA Gelderland bevinden zich al tekeningen van Kerkhoff, onder meer van Sonsbeek (1814). Het Gelders Archief heeft deze tekening aangekocht voor de Topografische Historische Atlas Gelderland (THA). De THA Gelderland, een unieke collectie van circa 4500 tekeningen daterend van de 16e tot in de 20e eeuw, bevindt zich thans in het Historisch Museum 'Het Burgerweeshuis' in Arnhem. De werken in deze collectie hebben alle betrekking op de provincie Gelderland of onderdelen daarvan (steden en dorpen, kastelen en huizen, molens, landschappen et cetera.). De gemeente Arnhem is in de collectie ruim vertegenwoordigd, met 857 werken (bijna 20 %). Dat ligt ook wel voor de hand omdat de basis van de Atlas gevormd is door een omvangrijk legaat van de kunstenaar-verzamelaar Alexander Verhuell aan de gemeente Arnhem in 1897. Sindsdien wordt de collectie door de gemeente Arnhem beheerd en is de verzameling in fasen aanzienlijk uitgebreid tot de huidige omvang. De aanwas vond plaats door schenkingen, legaten, maar ook in toenemende mate door aankopen. Eind 2003 heeft de directeur van de gemeentemusea in Arnhem in zijn notitie over de herpositionering van het Historisch Museum 'Duidelijk zichtbaar' aangegeven minder nadruk te willen leggen op het historische element in de presentaties en meer aandacht te vragen voor de Arnhemse sierkunst-collecties. In dat kader gaf hij aan dat de Topografische Historische Atlas Gelderland mogelijk als langdurige bruikleen aan het Gelders Archief zal worden overgedragen. De raadscommissie voor cultuur heeft met die beleidslijn ingestemd, zodat er gesprekken plaats vinden met het Historisch Museum en de afdeling Cultuur van de gemeente Arnhem over de overbrenging van de Atlas naar het Gelders Archief. De aankoop van de tekening van Kerkhoff is medegefinancierd door de Vereniging Rembrandt, Fonds A.H. Martens van Sevenhoven en de gemeente Rheden. De tekening zal, na de overbrenging van de THA Gelderland naar het Gelders Archief, worden opgenomen in een tentoonstelling over deze collectie voor het publiek. De datum hiervan is nog niet bekend. De tekening is momenteel niet ter inzage voor het publiek. Historische filmvoorstelling over de Dordtse Hobbyclub. 23-12-2004 Op zaterdagmiddag 8 januari is er weer een historische filmvoorstelling in de Kunstkerk en deze keer staat daarbij de Dordtse Hobby Club centraal. De Hobby Club werd opgericht in 1950 en ontbonden in januari 1974. Naast een film over de jeugdige hobbyisten, die in 1964 door de leden van de club zelf werd vervaardigd, zal de heer Kees Snoek, die jarenlang secretaris was en momenteel werkt aan een boek over de Hobby Club Dordrecht, over zijn tijd bij de club vertellen. De filmvoorstelling in de Kunstkerk begint om 14.00 uur. De deuren zijn open vanaf 13.30 uur. De voorstelling wordt herhaald om 15.30 en de toegang is gratis. In de jaren na de tweede wereldoorlog stonden in vele families de populaire hobby club boeken van Leonard de Vries in de boekenkast. ‘Het jongens radio boek’, ‘Het jongenselectriciteitsboek’, en de serie hobby club boeken met titels als ‘De Hobby Club op avontuur in de USA’ en De Hobby Club breekt baan’ waren voor een aantal jeugdige Dordtse hobbyisten aanleiding om ook in Dordrecht een hobbyclub op te richten. Het idee achter de hobbyclubs, die in die tijd ook elders in Nederland werden opgericht, was dat de jeugd door de hobbyclubs hun mogelijkheden op een creatieve manier zou leren kennen en ontwikkelen. Dat was nodig omdat men verwachtte dat de helft van de jeugd later een toekomst zou krijgen in de industrie. Dat was de toekomst. Nederland zou, zo was de gedachte, zich vooral moeten specialiseren op de kwaliteitsartikelen, omdat het arm aan grondstoffen was. Om deze kwaliteitsartikelen te kunnen ontwikkelen was er veel wetenschappelijk onderzoek vereist. Het idee was om de jeugd via de hobbyclubs hun mogelijkheden te leren kennen en te ontwikkelen. Kernwoorden daarbij waren creativiteit en samenwerking. In oktober 1949 waren er 17 clubs, een jaar later al 70, waaronder dus de Dordtse. Radio en Modelbouw waren in Dordrecht de eerste twee richtingen. Later werden daar ook fotografie, modelbouw, scheikunde en artistieke hobby’s aan toe gevoegd. Vanmiddag vertelt de heer Kees Snoek over zijn tijd bij de Hobby Club en de ontwikkelingen die de club heeft doorgemaakt vanaf de oprichting in 1950 tot aan het einde in 1974.
Redactie:
Informatie:
Dekolonisatie en Koude Oorlog in Vietnam op www.nationaalarchief.nl 03-12-2004 De nieuwe onderwijswebsite 'Dekolonisatie en Koude Oorlog in Vietnam' van het Nationaal Archief staat vanaf vandaag online. De website is bedoeld voor leerlingen in het voortgezet onderwijs die in 2005 eindexamen geschiedenis doen en de geschiedenisdocenten die hen daartoe klaarstomen. Het resultaat is een verrassend actuele website over oorlog, de rol van de media en internationale verhoudingen op basis van authentiek archiefmateriaal. 'Dekolonisatie en Koude Oorlog in Vietnam' is gemaakt in nauw overleg met leden van de Vereniging voor Geschiedenisleraren Nederland (VGN). Klik meteen hier om een kijkje te nemen: Archiefbronnen Het Nationaal Archief maakt ieder jaar een website over het eindexamenonderwerp geschiedenis. Na de succesvolle website 'Katoen in Twente' uit 2003, is er nu dus een website die aansluit bij het onderwerp van 2005 'Dekolonisatie en Koude Oorlog in Vietnam'. De website bevat materiaal uit de archieven van het Kabinet van de Minister-President en de Tweede Kamer plus vele persfoto's over Vietnam. Daarmee is de website niet alleen informatief, maar geeft ook een goed sfeerbeeld over deze recente periode uit de wereldgeschiedenis. Opzet 'Dekolonisatie en Koude Oorlog in Vietnam' bestaat uit vier uiteenlopende onderdelen. In de hoofdstukken 'Vijandbeeld', 'Publieke opinie' en 'Internationale verhoudingen' wordt aandacht besteed aan thema's als protesten tegen de Vietnam-oorlog, de rol van de media, de internationale verhoudingen en in het bijzonder de standpunten van onze regering met betrekking tot Vietnam. Een aantal thema's is voorzien van vragen en opdrachten, waardoor de site geschikt is voor zowel toetsing door een individuele leerling als voor het gebruik in groepsverband. In het onderdeel 'Beelden 1945-1986' zijn ruim 50 foto's over Vietnam opgenomen, waaronder afdrukken uit de collectie van de Rijksvoorlichtingsdienst die nooit eerder zijn gepubliceerd. Met vragen over de website kunt u contact opnemen met de afdeling communicatie van het Nationaal Archief, contactpersoon is Suzanne Barbier:
Tel: 070 331 5455
Heerlijke historische filmvoorstelling 25-11-2004 Dordrecht, 25-11-2004 Op zaterdag 4 december presenteert het Stadsarchief weer een historische filmvoorstelling in de Kunstkerk aan de Museumstraat. De voorstelling staat deze keer in het teken van de lekkernijen in december. Er worden films van bakkerij Van Herk vertoond uit 1972 en uit 1985. De spreker van de middag is (oud) bakker Willem van Herk. Deze heerlijke filmvoorstelling begint om 14.00 uur. De deuren zijn open vanaf 13.30. Het programma wordt herhaald om 15.30 en de toegang is zoals altijd gratis.
De heer Van Herk, de vader van de huidige eigenaar, zal vandaag zijn bakkerservaringen delen en geeft tips bij het bakken van al het lekkers dat deze maand gegeten wordt. In de films worden alle facetten van het bakkersleven uit 1972 én uit 1985 getoond. Dat daar al heel veel verschil tussen zit, wordt gauw duidelijk. Over deze en andere ontwikkelingen van het bakkersvak vertelt de heer Van Herk. Heeft u vragen over speculaas, koekjes, borstplaat, kerstkransjes of andere lekkere dingen, dan kunt u ze deze middag stellen. Het belooft dus een lekkere middag te worden.
Bij de afbeeldingen:
Nieuwe foto: Bakker Van Herk met een blad juist gebakken speculaas.
Redactie:
Informatie:
Zes archieforganisaties werken nauw samen op ICT-gebied 11-11-2004 In de afgelopen maanden tekenden zes archieforganisaties een convenant over een nauwere samenwerking op het gebied van informatie- en computertechnologie. De betrokken partijen zijn: Gelders Archief, Historisch Centrum Overijssel, Nieuw Land Erfgoed, Rijksarchief Noord-Brabant, Utrechts Archief en Zeeuws Archief . De archieforganisaties streven naar een identieke technische infrastructuur en schaffen in de toekomst software aan in overleg. De deelnemers aan het convenant denken op deze manier schaalvoordelen te halen en kennis uit te wisselen over technische systemen, software en webapplicaties. Er is onder meer een gezamenlijk regionaal ICT-team dat de zorg draagt voor de technologische infrastructuur van de archiefinstellingen. Het Gelders Archief coördineert de werkzaamheden. Aanleiding voor de samenwerking is het feit dat de archieforganisaties vrijwel gelijke bedrijfsprocessen hebben en dat steeds meer (toegangen op) collecties digitaal raadpleegbaar zijn. Voor meer informatie kunt u terecht bij Elio Pelzers, communicatieadviseur Gelders Archief, tel. 026-3521600 of 06-12886988. Overdracht muziekbibliotheek Amerongen aan het Utrechts Archief 10-11-2004 Op 1 november 2004 draagt de Stichting Kasteel Amerongen de muziekbibliotheek van Amerongen over aan Het Utrechts Archief. De muziekbibliotheek van Amerongen is met de muziekbibliotheek van het kasteel Twickel in Twente en de collectie van het Koninklijk Huisarchief één van de zeldzame adellijke muziekbibliotheken in Nederland. De 200 delen van deze bibliotheek zullen ter inzage zijn in de studiezaal van Het Utrechts Archief. Een overzicht van de muziekbibliotheek is te vinden op de website van Het Utrechts Archief, www.hetutrechtsarchief.nl, onder de button ‘zoeken’ bij archieven en collecties. Bij enkele inventarisnummers is een muziekfragment te horen. De muziekbibliotheek van kasteel Amerongen geeft inzicht in het muziekleven op een adellijk huis in Nederland in de 18e, 19e en 20ste eeuw. In tegenstelling tot de geschiedenis van de Nederlandse kerkmuziek, de opera, de concertmuziek en het muzikaal leven in stad en burgerwoning, heeft het muziekleven van de adel nog weinig aandacht gehad. De collectie telt 200 delen en daarnaast nog honderden losse bladeren, bij elkaar duizenden composities. Veel leden van de familie Van Amerongen musiceerden zelf: zo speelde Annebet van Tuyll van Serooskerken (1745-1819), vrouwe van Amerongen, klavecimbel en waarschijnlijk zong zij ook. Haar man, Frederik Christiaan Reinhard van Reede (1743-1808), heer van Amerongen en graaf van Athlone, speelde viool in een Utrechts muziekgezelschap. De muziekbibliotheek van kasteel Amerongen is een belangrijke aanwinst voor Het Utrechts Archief. De bibliotheek is geheel geïnventariseerd en is door de overdracht beter dan ooit raadpleegbaar voor muziekhistorici. Ook het huisarchief van Amerongen is bij Het Utrechts Archief in bewaring: het is één van de tien meest geraadpleegde archieven. Het Utrechts Archief bezit nog een muziekbibliotheek, behorend tot de archieven van de Evangelische Broedergemeente.
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met:
Tekeningen uit de bouwvergunningen Vleuten-De Meern op internet 10-11-2004 Wie een eigen huis heeft, kent het probleem: ik wil gaan verbouwen maar voor een nieuwe bouwvergunning moet ik de oude tekening hebben. Waar vind ik die? Bouwvergunningen uit de laatste decennia zijn in beheer bij de gemeentelijke afdeling Bouwen en Wonen, maar de oudere bouwvergunningen zijn overgedragen aan een archiefbewaarplaats. Het Utrechts Archief bewaart de bouwvergunningen met de bijbehorende tekeningen van de gemeente Utrecht uit de periode 1853-1978. Voor veel bezoekers komt het als een verrassing dat ze in de studiezaal van het archief zelf de microfiches met de tekeningen kunnen opzoeken en printen. Maar het blijft natuurlijk erg tijdrovend om voor zo’n simpel resultaat een bezoek te brengen aan het archief. Het Utrechts Archief heeft daarom een begin gemaakt met een nieuwe presentatie van de bouwtekeningen. De voormalige gemeente Vleuten-De Meern krijgt de primeur. De tekeningen bij de bouwvergunningen van Vleuten-De Meern uit de periode 1924-1953 zijn via de website www.hetutrechtsarchief.nl thuis te raadplegen. Klik daarvoor op de button ‘zoeken’ en typ bij ‘archieven en collecties’ de straatnaam of de naam van het object (bijvoorbeeld ‘smederij’) in. In de resultaatlijst verschijnt nu de titel van toegang 1103-2, de toegang op de bouwvergunningen van Vleuten-De Meern uit de periode 1924-1953. De volgende klik levert een lijst van bouwtekeningen op met in de beschrijving het woord waarop is gezocht. Met een klik op het vergrootglas achter de beschrijving komt de tekening op het scherm.
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met:
Digitale onderzoeksgids op het terrein van de sociale zekerheid 01-12-2003 Het Instituut voor Nederlandse Geschiedenis publiceert op 1 december 2003 een digitale onderzoeksgids op het terrein van de sociale zekerheid. Daarin worden o.m. 400 relevante archieven uit verschillende bewaarplaatsen ontsloten. Meer informatie kunt u vinden op ING. Stadarchief Heerlen kiest voor DE REE archiefsystemen 11-11-2003 Het Stadsarchief Heerlen heeft vandaag besloten te gaan participeren in www.archieven.nl, haar inventarissen te laten converteren en voor het beheer MAIS-Flexis te gaan gebruiken. Het project zal enige maanden duren. 17e Brabantse Contactdag 17-06-2003 Op zaterdag 25 oktober 2003 wordt voor de zeventiende maal de Brabantse Contactdag georganiseerd door de Brabantse afdelingen van de Nederlandse Genealogische Vereniging (NGV). Het Rijksarchief in Noord-Brabant verleent dit jaar medewerking aan deze dag. Groninger Archieven nu met 1055 inventarissen op archieven.nl 01-05-2003 De Groninger Archieven zijn nu met 1104 inventarissen en in totaal 1790 archieftitels op deze site vertegenwoordigd. Daarmee is naar schatting 90% van alle inventarissen van Groningen, Friesland (Tresoar/Ryksargyf) en Drenthe (Drents Archief) op deze website raadpleegbaar. Gemeentearchief Venlo kiest voor archieven.nl en MAIS 25-03-2003 Het Gemeentearchief Venlo heeft vandaag besloten te gaan participeren in www.archieven.nl, haar inventarissen te laten converteren en voor het beheer MAIS-Flexis te gaan gebruiken. Het project zal enige maanden duren. archieven.nl brengt nu ook historische verenigingen bijelkaar 15-03-2003 Vanaf heden kan historie-minnend Nederland archieven.nl ook gebruiken om de 450 historische verenigingen van Nederland te vinden. Naast adresgegevens worden links naar de websites en ook openingstijden opgenomen. Mochten gegevens ontbreken of niet meer helemaal correct zijn, laat het ons weten. Email: correcte gegevens. Nederlands Instituut voor Oorlogdocumentatie vernieuwt website 01-02-2003 Het NIOD heeft haar website volledig vernieuwd. Naast een zeer uitgebreid archievenoverzicht is ook een start gemaakt met de publicatie van duizenden foto's. Brengt u een bezoek aan deze site en vindt veel informatie over de Tweede Wereldoorlog. Klik op Nederlands Instituut voor Oorlogdocumentatie. Prinses Máxima en Prins Willem-Alexander bezoeken het Tresoar in Leeuwarden. 27-01-2003 Tijdens een feestelijke bijeenkomst heeft het Kroonprinselijk Paar de gedrukte inventaris van de archieven van de Friese Stadhouders in ontvangst genomen. Op dezelfde dag is de website van het Tresoar, met de electronische versie van alle ca. 1100 inventarissen officieel geopend in tegenwoordigheid van het prinselijk paar. Raadpleegt u de website van het Tresoar, historische schatkamer van Friesland. Gemeentearchief Waalwijk kiest voor DE REE archiefsystemen. 05-01-2003 5 januari 2003. Het gemeentearchief Waalwijk heeft besloten MAIS aan te schaffen en inventarissen te laten converteren. De archiefdienst zet daarmee een belangrijke stap in het digitaliseren van haar informatie en het wordt daarmee op korte termijn mogelijk via het internet de informatie ter beschikking van het publiek te stellen . |
De hobby’s verenigd op 13 mei 1959; v.l.n.r. Wim de Leeuw van Weenen, Eldert Nelisse, Paul v.d. Weg, Gijs van Aardenne, Joop Schriever, Dirk-Jan Jongeneel, Ries Fok.
