Uw zoekacties: Departement Onderdendam der Maatschappij tot 't Nut van het ...
x872 Departement Onderdendam der Maatschappij tot 't Nut van het Algemeen, 1801, 1816 ( Groninger Archieven )
Uitleg bij archieftoegang

Een archieftoegang geeft uitgebreide informatie over een bepaald archief.

Een archieftoegang bestaat over het algemeen uit de navolgende onderdelen:

• Kenmerken van het archief
• Inleiding op het archief
• Inventaris of plaatsingslijst
• Eventueel bijlagen

De kenmerken van het archief zijn o.m. de omvang, vindplaats, beschikbaarheid, openbaarheid en andere.

De inleiding op het archief bevat interessante informatie over de geschiedenis van het archief, achtergronden van de archiefvormer en kan ook aanwijzingen voor het gebruik bevatten.

De inventaris of plaatsingslijst is een hiërarchisch opgebouwd overzicht van beschreven archiefstukken. De beschrijvingen zijn formeel en globaal. Het lezen en begrijpen van een inventaris behoeft enige oefening en ervaring.

Bij het zoeken in de inventaris wordt de hiërarchie gevolgd. De rubrieken in de inventaris maken deel uit van de beschrijving op een lager niveau. Komt de zoekterm in een hoger niveau voor, dan voldoen onderliggende niveaus ook aan de zoekvraag.

872 Departement Onderdendam der Maatschappij tot 't Nut van het Algemeen, 1801, 1816 ( Groninger Archieven )
Zoek in deze archieftoegang
>
Zoektermen
 
 
Toelichting
Dit departement werd op 3 augustus 1801 opgericht als departement Middelstum behorende tot de Bataafsche Maatschappij tot Nut van 't Algemeen en is daarmee na Groningen het oudste nog bestaande departement in deze provincie. Tot eerste voorzitter werd benoemd ds B.W. Hoffman, predikant te Middelstum en als secretaris ds J. van der Linden van Sprankhuyzen, predikant te Kantens. De vergaderingen werden gehouden in de "carspelschool" te Middelstum. Het aantal leden bewoog zich in de eerste jaren tussen 35 en 40. In 1816 werd besloten de vergaderingen afwisselend te Onderdendam en Middelstum te houden. Dit heeft echter maar kort geduurd, want reeds 1 juli 1816 werd besloten uitsluitend in het waterschapshuis te Onderdendam te vergaderen. Directe aanleiding was de opheffing van het departement "De Marne" te Eenrum (heropgericht 1871) waarvan een grote toeloop van leden verwacht werd. Er volgde inderdaad een gestadige groei: in 1819 waren er 96 leden.
Het departement was inmiddels ook door opheffing van andere departementen belangrijk uitgebreid. Het omvatte in 1819 ongeveer de gemeenten Baflo, Bedum, Eenrum, Kantens, Kloosterburen, Middelstum, Uithuizen, Usquert, Warffum en Winsum. Onderdendam was daarmee een logisch centraal gelegen vestigingsplaats, maar bezwaarlijk voor leden die oostelijk van Middelstum woonden. Op 23 maart 1823 werd daarom het departement Middelstum in tweeën gesplitst en wel zodanig dat het oudste gedeelte de naam Onderdendam kreeg en daarmee de rang van het oude departement Middelstum behield. Het andere deel behield de naam Middelstum met als oprichtingsjaar 1823 (zie toegangsnummer 2203). Er werd iedere maand vergaderd, waar behalve de behandeling van huishoudelijke zaken, de zogenaamde nutslezingen werden gehouden, aanvankelijk alleen door de predikant-leden, later ook door andere vooraanstaande leden van het departement. Sinds 1880 werd het gewoonte een spreker buiten de kring der leden uit te nodigen. Hadden de lezingen aanvankelijk een wijsgerig, godsdienstig, "moreel" karakter, spoedig kregen de sociaal-economische, hoofdzakelijk landbouwkundige, onderwerpen de voorrang. Van 1816-1850 werden ook natuurkundige lezingen en proeven gehouden. * 
In 1810 kwam op initiatief van het Nut een leesbibliotheek tot stand, die lange tijd was gevestigd in een deel van de Nutsspaarbank te Onderdendam. Deze Nutsbibliotheek ging in 1965 op in de Stichting Openbare Bibliotheek Bedum. Sinds 1967 werden boeken uitgeleend in het dorpshuis, als filiaal van de bibliobus. Sinds 1980 komt hier de bibliobus. In 1857 werd een spaarbank opgericht, de latere Nutsspaarbank, in 1889 een nutsziekenfonds en in 1900 een bewaarschool. Deze laatste kon in 1909 een eigen gebouw in gebruik nemen aan de Achterweg 8. *  In 1983 is de school overgedragen aan de gemeente Bedum in het kader van de Wet op het Basisonderwijs, waarbij kleuter- en lager onderwijs geïntegreerd werden. *  Mede uit kringen van het departement kwam in 1836 voort het Genootschap ter bevordering der Nijverheid te Onderdendam, de latere Groninger Maatschappij van Landbouw, die in 1993 is opgegaan in de Noordelijke Land- en Tuinbouw Organisatie (NLTO).
Het eigenlijke archief bevindt zich nog in particuliere handen. De intentie bestaat om het over te dragen aan het Rijksarchief. In het archief van het Hoofdbestuur van de Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, aanwezig in het Gemeentearchief Amsterdam, bevinden zich ook stukken betreffende dit departement. * 
Kenmerken
Beschrijving:
Plaatsingslijst van het archief van het departement Onderdendam der Maatschappij tot nut van 't algemeen, opgericht als Departement Middelstum
Bewerker:
B.A.C. Velema
Laatste Publicatie:
1995
Behoort tot collectie:
Rijk
Omvang:
0,1 m standaardarchiefberging
Vindplaats:
Categorie:
Archiefvormer(s)::
 
 
 
MAIS-(M)DWS is een product van DE REE archiefsystemen BV
meer informatie over MAIS-(M)DWS