Uw zoekacties: Stichting Weltevreden, (1522) 1866 - 1980
x422 Stichting Weltevreden, (1522) 1866 - 1980 ( Groninger Archieven )
Uitleg bij archieftoegang

Een archieftoegang geeft uitgebreide informatie over een bepaald archief.

Een archieftoegang bestaat over het algemeen uit de navolgende onderdelen:

• Kenmerken van het archief
• Inleiding op het archief
• Inventaris of plaatsingslijst
• Eventueel bijlagen

De kenmerken van het archief zijn o.m. de omvang, vindplaats, beschikbaarheid, openbaarheid en andere.

De inleiding op het archief bevat interessante informatie over de geschiedenis van het archief, achtergronden van de archiefvormer en kan ook aanwijzingen voor het gebruik bevatten.

De inventaris of plaatsingslijst is een hiërarchisch opgebouwd overzicht van beschreven archiefstukken. De beschrijvingen zijn formeel en globaal. Het lezen en begrijpen van een inventaris behoeft enige oefening en ervaring.

Bij het zoeken in de inventaris wordt de hiërarchie gevolgd. De rubrieken in de inventaris maken deel uit van de beschrijving op een lager niveau. Komt de zoekterm in een hoger niveau voor, dan voldoen onderliggende niveaus ook aan de zoekvraag.

422 Stichting Weltevreden, (1522) 1866 - 1980 ( Groninger Archieven )
Zoek in deze inventaris
>
Zoektermen
 
 
Inleiding
Toen Geertruida Johanna Elisabeth Jullens, echtgenote van mr. Frederik Zacharias Reneman, op 20 oktober 1865 te Wijckel in Gaasterland kwam te overlijden, liet zij al haar goederen, waaronder haar buitenplaats Weltevreden te Harenermolen, na aan haar man. De bedoeling van het echtpaar, dat geen kinderen bezat, was evenwel dat aan deze goederen een bestemming ten algemenen nutte zou worden gegeven, Renemans testament van 13 november daaropvolgende bevatte dan ook een legaat dat bepaalde dat op de buitenplaats te Harenermolen een huis van weldadigheid zou worden gesticht voor de verpleging van behoeftige wezen, oude mannen en vrouwen, bij voorkeur behorende tot de Nederduitsche Hervormde Gemeente van Haren. Daartoe had hij behalve een som van 30.000 gulden ook zijn andere onroerende goederen te Haren en elders in de provincie Groningen, die eerder merendeels aan zijn vrouw zullen hebben toebehoord, aan de stichting vermaakt *  . 't Huis "Weltevreden" geschilderd door Jan Ensing. Links de Hoge Hereweg naar Zuidlaren, rechts de weg naar de Punt. Zie GVA (1959) 13.
Al voor zijn dood op 8 juni 1866 was Reneman echter begonnen aan de verwezenlijking van genoemd plan, zodat de eerste bijeenkomst van het bestuur der stichting plaats vond op 9 april van dat jaar. De eerste bestuurders of voogden zijn door Reneman benoemd, terwijl hij tevens een aantal personen als mogelijke opvolgers heeft aangewezen. Daarna zou het bestuur bij vacatures bij voorkeur uit nakomelingen van de voogden dienen te worden aangevuld. In verband met zijn nieuwe bestemming werd Huize Weltevreden aan de zuidzijde belangrijk vergroot. Eveneens werd aan de andere zijde van de straatweg op grond van de stichting een boerderij gebouwd. De bewoners van het nieuwe gasthuis werden 'bevoorrechten' genoemd, ook en vooral later 'conventualen' en 'conventualinnen'. Daarnaast had men de 'buitenbedeelden'; dit waren de behoeftigen die alleen een regegelde uitkering ontvingen. De dagelijkse leiding in Huize Weltevreden werd aan één der bevoorrechten toevertrouwd, de zgn. chef. Dit bleef zo tot 1950, toen iemand van buiten het gasthuis, de weduwe E. Bazuin-Horst, tot 'moeder' werd aangesteld. In 1892 bepaalden de toenmalige voogden dat, wanneer er geen van hen meer in functie zou zijn, 'tot meerderen waarborg van een richtig beheer' een commissie van vijf leden zou worden benoemd, te kiezen door de Raad der gemeente Haren en door de kerkvoogden en kerkeraden der Nederlandsche Hervormde gemeenten van Haren en Noordlaren en wel door elke corporatie van één lid uit hun midden. Deze commissie kreeg ten eerste tot taak de jaarlijkse controle der financiële bescheiden der stichting en daarnaast de verkiezing, bij voorkomende vacatures, van een nieuwe voogd uit een dubbeltal, haar aangeboden door het bestuur. Bij het opmaken van de voordracht zouden afstammelingen van de vroegere voogden het eerst in aanmerking komen.
De commissie werd pas na het overlijden van voogd P. Noordhoff in 1903 benoemd. Na de tweede wereldoorlog voldeed het gasthuis steeds minder aan de eisen die in de moderne tijd aan het wonen worden gesteld. Zo trof men in de kamers nog bedsteden aan en was er behalve in de grote keuken nergens stromend water. Dankzij een belangrijk legaat dat de oud-voogd B. Noordhoff bij zijn overlijden in 1959 aan de stichting bleek te hebben vermaakt, kon tenslotte tot uitbreiding en restauratie van Huize Weltevreden worden besloten. Na veel plannen werd in juli 1964 begonnen met de bouw van twee nieuwe vleugels, die een jaar later gereed kwamen. Vervolgens werd overgegaan tot restauratie van het hoofdgebouw. Dit werk viel enorm tegen en werd pas in mei 1967 voltooid. De kosten ervan waren ook zodanig opgelopen, dat onder meer tot verkoop van de boerderij te Harenermolen met bijbehorende landerijen moest worden overgegaan. De gehele verbouwing, die onder leiding van het architectenbureau De Vrieze en Dekker is uitgevoerd, heeft echter wel aan de verwachtingen voldaan.
Ook in andere opzichten is Weltevreden in de afgelopen decennia met zijn tijd meegegaan. Zo zijn in 1959 wegens de door de wet op stichtingen van 1956 gestelde eisen nieuwe statuten opgesteld. Deze schreven onder meer voor dat de boekhouding in het vervolg door een accountant moest worden gecontroleerd. In verband daarmee werd de Commissie (van 1892) omgezet in een Commissie van Beroep. Voorts werd, toen mevr. Bazuin haar functie van 'moeder' in 1973 neerlegde, de leiding van het huis toevertrouwd aan een directrice, mevr. H. Lambeck-Baar *  . Ook woorden als gasthuis en conventualen geraakten wegens hun ouderwetse klank gaandeweg in onbruik. Sinds de nieuwbouw betalen de bewoners van Weltevreden trouwens ook een, zij het aangepaste huur. Huize Weltevreden kan men dus nu beter een bejaardenhuis noemen. Evenals voorheen is het echter een instelling waar men de bejaarde bewoners zoveel mogelijk voor zich zelf laat zorgen, zodat zij hun zelfstandigheid behouden.
De notulen van het bestuur van 14 augustus 1867 vermelden de aanwezigheid in Huize Weltevreden van 'eene groote hoeveelheid boeken en aanteekingen van de familie Jullens'. De notulen van 11 september delen vervolgens mee: 'Worden nagezien de stukken en papieren in het gesticht gevonden, en uitgezonderd een paar stukken van geen de minste waarde bevonden. Dientengevolge wordt de Rentmeester gemagtigd dezelfe te vernietigien'. Wat er thans nog in het archief der stichting aan Jullens-stukken rest, is dus slechts een klein gedeelte van wat er eens voorhanden is geweest. Voor zover valt na te gaan, zijn voornamelijk die stukken bewaard die op het ontstaan en het beheer van het vermogen van mevr. Reneman betrekking hebben. Ze zijn te beschouwen als retroacta van het archief dat de stichting sedert 1866 heeft gevormd; zij zijn in de inventaris als een afzonderlijke afdeling voorop geplaatst. Het vermogen van mevr. Reneman heeft voor een groot gedeelte uit eigendommen in beklemrechtelijke zin bestaan en dit is, ofschoon nu de meeste zijn verkocht, ook lang het geval geweest bij het vermogen van de stichting. Voor de desbetreffende stukken is daarom in beide afdelingen van de inventaris een aparte rubriek gevormd.
Bij de dossiers van de diverse afzonderlijke eigendommen in beklemrechtelijke zin leek het echter minder juist de stukken van voor het ontstaan der stichting van de latere te scheiden. Deze groep stukken is, zelfs als van bepaalde eigendommen alleen stukken ouder dan 1866 voorkwamen, in zijn geheel in de rubriek van de tweede afdeling opgenomen. Dit sluit ook het best aan bij de wijze waarop deze eigendommen in het belangrijke staatboek der stichting (inv.nr. 42) zijn beschreven. De volgorde daarin (fol. 10, 12 enz) *  , op de dossiers aangetekend, is ook in de inventaris aangehouden. Het leek tenslotte niet nodig alle aanwezige stukken te bewaren. Daarom is overgegaan tot de vernietiging van een gedeelte en wel van:
1e de meeste dubbelen van stukken
2e de kopieën der tabellen voor de statistiek van het armwezen ingestuurd bij B. en W. van Haren
3e de bijlagen der rekeningen (nota's, kwitanties, giro- en bankafschriften enz.) 4e een aantal der stukken betreffende de verbouwing van 1964-1967 (voorlopige tekeningen en weekrapporten) Nadat de inventarisatie van het archief van Weltevreden eind 1987 was gereed gekomen, heeft de voogdij besloten dit archief, voor zover zij het niet meer of slechts zelden gebruikt, te schenken aan het Rijksarchief in Groningen, dit zonder beperking van de openbaarheid. In de overeenkomst van schenking met de rijksarchivaris is verder onder meer bepaald dat deze ook recht heeft op aanvullingen van het archief, zo mogelijk over te dragen in blokken van tien jaar.
Bijlagen
1. Bijlage 1 Genealogische tabel
2. Bijlage 2 Lijst der voogden van de stichting
Kenmerken
Datering:
(1522) 1866 - 1980
Beschrijving:
Inventaris van het archief van de stichting Weltevreden
Bewerker:
L.J. Noordhoff
Laatste Publicatie:
1988
Omvang:
4,2 m standaardarchiefberging
Categorie:
Archiefvormer(s)::
 
 
 
MAIS-(M)DWS is een product van DE REE archiefsystemen BV
meer informatie over MAIS-(M)DWS