Uw zoekacties: Nederlandse spoorwegen: koopakten en grondplannen
x922 Nederlandse spoorwegen: koopakten en grondplannen ( Het Utrechts Archief )
Uitleg bij archieftoegang

Een archieftoegang geeft uitgebreide informatie over een bepaald archief.

Een archieftoegang bestaat over het algemeen uit de navolgende onderdelen:

• Kenmerken van het archief
• Inleiding op het archief
• Inventaris of plaatsingslijst
• Eventueel bijlagen

De kenmerken van het archief zijn o.m. de omvang, vindplaats, beschikbaarheid, openbaarheid en andere.

De inleiding op het archief bevat interessante informatie over de geschiedenis van het archief, achtergronden van de archiefvormer en kan ook aanwijzingen voor het gebruik bevatten.

De inventaris of plaatsingslijst is een hiërarchisch opgebouwd overzicht van beschreven archiefstukken. De beschrijvingen zijn formeel en globaal. Het lezen en begrijpen van een inventaris behoeft enige oefening en ervaring.

Bij het zoeken in de inventaris wordt de hiërarchie gevolgd. De rubrieken in de inventaris maken deel uit van de beschrijving op een lager niveau. Komt de zoekterm in een hoger niveau voor, dan voldoen onderliggende niveaus ook aan de zoekvraag.

922 Nederlandse spoorwegen: koopakten en grondplannen ( Het Utrechts Archief )
Zoek in deze inventaris
>
Zoektermen
 
 
Inleiding
Voor de aanleg van het spoorwegennet in Nederland moest veel grond worden aangekocht. De spoorlijnen werden immers aangelegd in een land dat voor een groot deel reeds in cultuur was gebracht. De eerste lijnen werden aangelegd door grote particuliere maatschappijen als de Hollandsch IJzeren Spoorweg-Maatschappij (HSM) en de Nederlandsche Rhijnspoorweg-Maatschappij (NRS). Later kochten ook de Staat, voor de aanleg van de staatslijnen, en kleinere maatschappijen grond aan. In de inventaris is bij de lijnen aangegeven van welke maatschappij ze eigendom zijn.
De feitelijke aankoop van grond vormde het sluitstuk van de onteigeningsprocedure en werd notarieel in een koopakte vastgelegd. Alle maatschappijen die grond aankochten, voorzagen deze koopakten van een nummering en legden daarmee hun eigen serie aan. In sommige gevallen kon er geen overeenstemming worden bereikt over de koop. Dan deed de rechter uitspraak. Dit vonnis kwam dan in plaats van de koopakte. Bij de koopakten horen tekeningen, aangeduid met de term grondplan. Op deze tekeningen/grondplannen waren de aan te kopen percelen ingetekend. Ook werd hierop aantekening gemaakt van het nummer van de koopakte, waarmee het perceel was aangekocht. De verschillende series koopakten en bijbehorende grondplannen vormen de kern van het in deze inventaris beschreven archiefbestand.
De koopakten werden altijd minimaal in tweevoud opgemaakt. Eén exemplaar ging naar de voormalige eigenaar. Een ander exemplaar kwam terecht in het archief van de spoorwegmaatschappij die de lijn aanlegde. De koopakten van de lijnen die de Staat zelf heeft aangelegd kwamen op het departement van Binnenlandse Zaken, later van Waterstaat en Nijverheid terecht en in het archief van de maatstchappij die de lijn exploiteerde. Nadat in 1937 de N.V. Nederlandse Spoorwegen was opgericht (daarmee eigenaar wordend van alle spoorlijnen en bijbehorende gronden in Nederland) werd de koopaktenserie die zich bij het departement bevond aan de NS overgedragen. Alle koopaktenseries, zowel van grote en kleine particuliere maatschappijen als van de Staat, waren nu in één bestand bij elkaar gebracht. Tegelijkertijd werden er afschriften gemaakt van de koopakten die niet meer in origineel aanwezig waren, welke aan dit bestand werden toegevoegd. Voor een deel bevat het aldus gevormde bestand de koopaktenseries in tweevoud, namelijk die afkomstig van de (voormalige) exploiterende maatschappij en die afkomstig van het departement.
De verkopende partij bedong bij de verkoop vaak bijzondere voorwaarden. Bijvoorbeeld het recht van een overweg over de spoorlijn of het recht van uitweg over de spoorlijn. Deze bijzondere voorwaarden zijn verzameld in staten die vaak bij de grondplannen zijn ingebonden. Het is vooral deze informatie die voor de historisch onderzoeker interessant is en die ontbreekt in het koopaktenarchief van het Kadaster.
Inventaris
1. Staatsaanleg
5. Aanleg NS
Kenmerken
Datering:
1862-1929
Toegangstitel:
Inventaris van de koopakten en grondplannen
Auteur:
Medewerkers project 'Historisch archief Nederlandse Spoorwegen', in samenwerking met het Nederlands Spoorwegmuseum
Datering toegang:
2000
Openbaarheid:
Volledig openbaar
Rechtstitel:
Opneming in beheer van een particulier, niet in eigendom verkregen
Omvang:
74,76 m zuurvrije dozen
Rubrieken:
Categorie:
Archiefvormer(s)::
 
 
 
MAIS-(M)DWS is een product van DE REE archiefsystemen BV
meer informatie over MAIS-(M)DWS