Uw zoekacties: Maatschappij tot exploitatie van staatsspoorwegen
x903 Maatschappij tot exploitatie van staatsspoorwegen ( Het Utrechts Archief )
Uitleg bij archieftoegang

Een archieftoegang geeft uitgebreide informatie over een bepaald archief.

Een archieftoegang bestaat over het algemeen uit de navolgende onderdelen:

• Kenmerken van het archief
• Inleiding op het archief
• Inventaris of plaatsingslijst
• Eventueel bijlagen

De kenmerken van het archief zijn o.m. de omvang, vindplaats, beschikbaarheid, openbaarheid en andere.

De inleiding op het archief bevat interessante informatie over de geschiedenis van het archief, achtergronden van de archiefvormer en kan ook aanwijzingen voor het gebruik bevatten.

De inventaris of plaatsingslijst is een hiërarchisch opgebouwd overzicht van beschreven archiefstukken. De beschrijvingen zijn formeel en globaal. Het lezen en begrijpen van een inventaris behoeft enige oefening en ervaring.

Bij het zoeken in de inventaris wordt de hiërarchie gevolgd. De rubrieken in de inventaris maken deel uit van de beschrijving op een lager niveau. Komt de zoekterm in een hoger niveau voor, dan voldoen onderliggende niveaus ook aan de zoekvraag.

903 Maatschappij tot exploitatie van staatsspoorwegen ( Het Utrechts Archief )
Zoek in deze inventaris
>
Zoektermen
 
 
Inleiding
Op 18 augustus 1860 werd bij wet besloten tot het van staatswege aan gaan leggen van spoorlijnen. Naar aanleiding hiervan werd op 23 december 1861 de Nederlandsche Maatschappij voor Spoorweg Materieel (NMvSM) opgericht. Deze maatschappij had als doel het vervaardigen van bruggen en andere kunstwerken, en andere houten en metalen voorwerpen benodigd voor de aanleg en exploitatie van spoorwegen. De maatschappij exploiteerde daartoe een fabriek voor spoorwegmaterieel in Utrecht: Damlust.
In de wet van 1860 werd besloten een aantal belangrijke spoorwegen door de staat zelf aan te leggen. Het was daarbij de bedoeling dat de exploitatie van de lijnen door particuliere maatschappijen verzorgd zou gaan worden. Toen in de loop van 1862 het einde van de aanleg in zicht kwam, diende derhalve de concessie voor de exploitatie geregeld te worden. De NMvSM mengde zich in de strijd om deze concessie voor de exploitatie van de Staatsspoorwegen. Concurrent in deze strijd was de heer Van Heukelom, optredend namens de NNSM te Amsterdam, de Nationale Nederlandse Spoorweg Maatschappij (in oprichting). In de loop van 1862 besloten de concurrenten tot een gezamenlijke concessie-aanvraag. Deze werd op 11 augustus 1863 verleend aan de heren Van Heukelom, Luden, Mendel en Vrolik, onder de voorwaarde dat de concessie binnen 3 maanden moest worden overgedragen aan een Naamloze Vennootschap. Met het oog hierop fuseerden de NMvSM en de NNSM tot de op 7 september 1863 opgerichte Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen (MtEvSS).
De MtEvSS werd derhalve opgericht om als een particuliere maatschappij de Staatsspoorwegen te exploiteren. Naast de Staatspoorwegen heeft de MtEvSS ook andere, door particuliere maatschappijen aangelegde spoorwegen geëxploiteerd. In tegenstelling tot andere particuliere maatschappijen heeft de MtEvSS (op een enkele verbindindsbaan na) zelf geen lijnen aangelegd en had heel lang geen lijnen in eigendom. Pas in 1892 wordt de lijn Tilburg - Nijmegen van de NZOS in eigendom overgenomen. Daarna duurt het tot 1925 tot er weer lijnen in eigendom worden overgenomen.
De MtEvSS exploiteerde van alle spoorwegmaatschappijen het grootste deel van het spoorwegnet in Nederland. Dat betekende ook dat ze het meeste personeel in dienst had. De Hollandsch IJzeren Spoorweg Maatschappij (HSM) was qua omvang op het gebied van exploitatie goede tweede. In 1917 gingen MtEvSS en HSM een belangengemeenschap met elkaar aan. Dat hield in dat de maatschappijen zelf bleven bestaan en ook de eigendommen gescheiden bleven, maar dat men de exploitatie gezamenlijk uitvoerde. Tegelijkertijd werden de de Nederlandsche Centraal Spoorweg Maatschappij (NCS) en de Noord-Brabantsch-Duitsche Spoorweg-Maatschappij (N.B. DS) in deze belangengemeenschap opgenomen. De maatschappijen traden naar buiten op als de verenigde Nederlandse Spoorwegen. Al vrij snel echter verdween het 'verenigde' en werd de benaming: Nederlandse Spoorwegen. In 1937, toen de NCS en N.B. DS overigens al waren opgeheven, fusserden de MtEvSS en de HSM tot de NV Nederlandse Spoorwegen.
Van de archieven van de MtEvSS en de beide rechtsvoorgangers is lang niet alles overgebleven. Van de NNSM helemaal niets, van de NMvSM slechts een halve meter archiefmateriaal. Vrij uniek is dat van de MtEvSS de boekhouding betreffende de periode 1863-1921 vrijwel compleet bewaard is gebleven. Deze stukken zijn afkomstig van het Nederlands Spoorwegmuseum, en zijn eigendom van het Spoorwegmuseum.
Inventaris
Kenmerken
Datering:
1861-1937
Toegangstitel:
Inventaris van het archief van de maatschappij tot exploitatie van staatsspoorwegen 1863-1937, en haar rechtsvoorganger de nederlandse maatschappij voor spoorweg materieel 1861-1864
Auteur:
Medewerkers project 'Historisch archief Nederlandse Spoorwegen', in samenwerking met het Nederlands Spoorwegmuseum
Datering toegang:
2000
Openbaarheid:
Volledig openbaar
Rechtstitel:
Opneming in beheer van een particulier, niet in eigendom verkregen
Omvang:
103,81 m zuurvrije dozen
Rubrieken:
Categorie:
 
 
 
MAIS-(M)DWS is een product van DE REE archiefsystemen BV
meer informatie over MAIS-(M)DWS