Het begrip "burgerlijke stand" geeft de status aan, die een bepaalde persoon in burgerrechtelijke zin heeft (bijvoorbeeld minderjarig, meerderjarig, ongehuwd, gehuwd, mannelijk of vrouwelijk). Deze status wordt vastgelegd in akten zoals geboorte-, huwelijks- en overlijdensakten. Het instituut dat deze officiële akten moet opstellen wordt ook "burgerlijke stand" genoemd. Deze instelling is nog betrekkelijk jong en dankt haar ontstaan aan de Franse Revolutie. De burgerlijke stand was echter niet iets geheel nieuws. Al heel vroeg had de samenleving behoefte aan een zekere persoonsregistratie. Het is met name de kerk die op dit terrein het voortouw nam. In de 14e eeuw trof men in Frankrijk en Italië al doopregisters aan. Gedurende de 24e zitting van het Concilie van Trente in 1563 nam de kerkvergadering het besluit dat in het vervolg dopen en huwelijken door de pastoor geregistreerd moesten worden. Deze regeling werd in het leven geroepen om een juiste toepassing van het kerkelijk recht te waarborgen. Na de reformatie hebben ook de protestantse kerken deze registratie in doop- en trouwboeken voortgezet. Van het overlijden van personen werd veelal geen aantekening gemaakt. Wel werden de inkomsten uit begrafenissen in registers verantwoord.

Zo ontstonden de begraafboeken. De wereldlijke overheid heeft te allen tijde gebruik kunnen maken van deze kerkelijke registratie. Hier kwam voor het eerst een einde aan in Frankrijk als gevolg van de Franse Revolutie, die een scheiding tussen kerk en staat veroorzaakte. De staat moest toen een eigen persoonsregistratie opzetten en bij Wet van 20 september 1792 werd in Frankrijk de burgerlijke stand in het leven geroepen. Tengevolge van de inlijving van ons land bij Frankrijk in 1811 werden ook voor ons grondgebied de Franse wetten van kracht. Het jaar 1811 mag dan ook gelden als het geboortejaar van de burgerlijke stand in Nederland. De invoering van deze registratie heeft uiteindelijk zes verschillende registers opgeleverd:
- register van geboorten
- register van huwelijken en echtscheidingen
- register van overlijden
- register van huwelijksaangiften
- register van huwelijksafkondigingen
- register van huwelijkstoestemmingen.

De eerste drie registers van geboorten, overlijden, huwelijken en echtscheidingen werden en worden in duplo bijgehouden. De dubbelen en de in enkelvoud bijgehouden registers worden per jaar naar de griffie van de arrondissementsrechtbank overgebracht. De originelen van de in tweevoud opgemaakte registers blijven in eerste instantie op de gemeentesecretarie. Deze akten vallen echter net als alle andere gemeentelijke archiefbescheiden onder de Archiefwet 1962 die bepaalt dat alle overheidsarchief na 50 jaar openbaar dient te zijn en door ieder kosteloos geraadpleegd moet kunnen worden. Ter bescherming van de persoonlijke levenssfeer kunnen aan deze openbaarheid beperkingen gesteld worden. Dit heeft er toe geleid dat bij de gemeente Nieuwegein de geboorte- en huwelijksakten tot en met 1922 en de overlijdensakten tot en met 1932 openbaar zijn. De al eerder genoemde registers die naar de arrondissementsrechtbank overgebracht zijn vallen uiteraard eveneens onder de Archiefwet, maar komen uiteindelijk in de Rijksarchieven in de onderscheiden provincies te berusten. Voor informatie hierover en openbaarheid hiervan moet u zich wenden tot deze instellingen.