De evacuatie is geboren uit particulier initiatief, zowel op de Linker als de Rechter Maasoever, als gevolg van de plotselinge nood op 14 mei 1940. De vluchtelingen werden in noodtehuizen ondergebracht. Sommigen van hen maakten zich meester van leegstaande huizen, anderen werden door particulieren opgenomen, hetgeen vaak tot wantoestanden aanleiding gaf. Op de Rechter Maasoever werd een evacuatiedienst georganiseerd door de Luchtbeschermingsdienst en de Politie, welke onder leiding stond van de heer J.J.van Dongen. Zij was gevestigd in de Duivenvoordestraat.

Bij besluit van de Burgemeester van 22 mei 1940 werd een Gemeentelijk Commissariaat voor Evacuatie-aangelegenheden ingesteld. Met ingang van 23 mei daaraanvolgende werd de hoofdcommies ter secretarie H.van Dijk benoemd tot Evacuatiecommissaris. Hij begon onmiddellijk met het treffen van enige noodzakelijke maatregelen. Om toezicht te kunnen uitoefenen op de verschillende noodtehuizen werd een particuliere firma ingeschakeld, de N.V.Cornelder's Scheepvaart Mij. Als inspecteur werd aangewezen mr. H.Willemse, directeur van deze firma, die zijn diensten belangeloos had aangeboden. Onder diens leiding werden de noodtehuizen gereorganiseerd en de daar verblijvende bevolking geregistreerd. Ook werd overgegaan tot de organisatie van een eigen voedselvoorziening, waarmede een aanzienlijke besparing werd verkregen. Zo ontstond de Inspectie Noodtehuizen, welke is blijven bestaan tot l maart 1946.

De andere evacuatiediensten werden verenigd in het Centraal Evacuatie Bureau, dat onder directe leiding stond van de Evacuatie-Commissaris. Er werd een regeling getroffen welke buiten Rotterdam vertoevende vluchtelingen verbood zonder toestemming naar de gemeente terug te keren. Zodoende werd een vergroting van de verwarring voorkomen. Daarnaast werd een uitgebreid onderzoek ingesteld naar de ontstane wantoestanden op woninggebied. Hiertoe werd de afdeling Woningonderzoek in het leven geroepen, welke geleidelijk een groot aantal minder geschikte woongelegenheden buiten gebruik heeft gesteld en de bewoners in noodtehuizen heeft ondergebracht. Het Centraal Evacuatie Bureau had aanvankelijk de toewijzing van woningen voor geëvacueerden in handen. In 1945 ging deze bevoegdheid over naar de Dienst van Volkshuisvesting en de deze dienst adviserende Huisvestingscommissie. In deze laatste commissie had de Evacuatie-Commissaris zitting.

De leiding van het Centraal Evacuatie Bureau had dus de heer Van Dijk. Hij werd bijgestaan door een assistent-plaatsvervanger mr.H.G.J. Lambeck. Als tweede assistent, maar eigenlijk meer als pottekijker, werd de N.S.B.er L.A.du Bosc aangesteld, die later evenwel naar het Oostfront vertrok. De beide eerstgenoemde heren werden in juni 1944 wegens illegale werkzaamheden gearresteerd en naar Duitse concentratiekampen overgebracht, waaruit zij helaas niet meer terugkeerden. Na hun arrestatie werd de directeur van de Dienst van Volkshuisvesting, ir.A. Bos, met de leiding belast. Onder het Centraal Evacuatie Bureau ressorteerden verschillende afdelingen: de reeds eerder genoemde Inspectie Noodtehuizen, Financiën, Personeel, Woningonderzoek, Evacuatievoorbereiding, enz. Deze afdelingen veranderden nogal eens van naam of werden naar behoefte samengevoegd of gesplitst. Ook werd een afzonderlijk bureau ingesteld voor de Kinderuitzending, waarvan de leiding werd toevertrouwd aan de heer H.S.van der Waals, hoofd van de Openlucht school en secretaris van de vereniging "Kinabu" te Rotterdam. Het C.E.B. moest nogal eens verhuizen en was achtereenvolgens, gevestigd aan de Stadhoudersweg 153, Van Vlooswijkstraat 2, Westersingel 55 en tenslotte aan de Mathenesserlaan 223. Het personeel bestond tot 18 juni 1940 uit vrijwilligers naast betaalde krachten, daarna uit ambtenaren. Het C.E.B. werd per 15 augustus 1945 opgeheven, waarbij een gedeelte van de taak werd overgenomen door Volkshuisvesting en door Sociale Zaken.