0167 Hervormde Gemeente Amersfoort, 1553-1977

U kunt bladeren in

Archiefassistent

Uw mening

Uw zoekacties: Familie thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg Charters betreffende Zeeland [1] Notarissen Nederlands hervormde gemeente van Alblasserdam Gelderse Rekenkamer Commissaris van de Koningin CdK, 1970 - 1986 F.W.J. van den Berg, Inventaris van het archief van hetHoogg... Balije van Utrecht van de Johanniterorde Hervormde Gemeente Amersfoort, 1553-1977

Inloggen

0167 Hervormde Gemeente Amersfoort, 1553-1977 ( Archief Eemland )

Uitgebreid zoeken

Kenmerken

Beschrijving va...

0167 Hervormde Gemeente Amersfoort, 1553-1977

Archiefvorming

Geschiedenis van de archiefvormer

Algemeen

In 1580 kregen de calvinisten van het stadsbestuur de Sint Joriskerk toegewezen voor het houden van hun kerkdiensten. Lange tijd bleef het calvinistisch bevolkingsaandeel laag. Ook in de 18e eeuw was nog 40% van de bevolking rooms-katholiek. In de 19e eeuw bleef het aantal leden groeien ondanks enkele scheuringen in de Hervormde kerk.

Tot 1785 beschikte de Hervormde Gemeente over de Lieve Vrouwekapel en de Sint Joriskerk. Daarna tot 1925 alleen over de Sint Joriskerk. In dat jaar werd aan de Leusderweg een tweede kerk gebouwd en enkele jaren later in het Soesterkwartier een derde.

Kerkenraad

De kleine kerkenraad bestond uit ouderlingen en predikanten die belast waren met de herderlijke zorg, de lidmatenadministratie, de uitoefening van tucht, de toelating tot het avondmaal en de doop. De grote of algemene kerkenraad bestond uit de kleine kerkenraad aangevuld met de diakenen. Deze trad op als algemeen besturend orgaan en was met name belast met de beroeping van predikanten en de kandidaatstelling en benoeming van ambtsdragers. De ouderlingen werden benoemd door het stadsbestuur, later door de algemene kerkenraad. Vanaf 1866 door het kiescollege.

Diakonie

De taken van de diaconie bestonden uit het ondersteunen van de eigen armen, evenals de verzorging en vertroosting van zieken en gewonden. Zeker tot 1652 werden ook vrouwen als diacones aangesteld. Financiële middelen bestonden uit collecten, giften en legaten die verkregen werden uit door de diakenen beheerde diakonale goederen. Tot 1864 ontvingen de diakenen een subsidie van het stadsbestuur. In dat jaar werd het Burgerlijk Armbestuur ingesteld dat zich met bedeling bezig ging houden. De taak van de diakonie verschoof naar maatschappelijk werk, onderwijs en verpleging.

Kerkvoogdij

De kerkvoogdij hield zich bezig met het beheer van de kerkelijke goederen en de materiële zorg voor de eredienst. De Kerkmeesters werden benoemd door het stadsbestuur. De naam en samenstelling van dit college veranderde diverse malen. Vanaf 1810 werden de leden benoemd door de kerkenraad.

De inkomsten nodig voor het beheer van de kerkelijke goederen waren afkomstig uit het beheer van onroerend goed, obligaties en legaten, het begraven in de kerk (tot 1829), de verhuur van zitplaatsen in de kerk, collecten en de kerkelijke bijdrage.

Geschiedenis van het archiefbeheer

In de reglementen van de kerkenraad werden de werkzaamheden van de archivaris nauwkeurig omschreven evenals de wijze van ordening van de ontvangen stukken. Oorspronkelijk werden de stukken bewaard in de kerkenraadskast, later in een speciaal gebouwde archiefruimte onder de toren van de Sint Joriskerk.

Diverse ordeningspogingen zijn in de loop der tijd ondernomen. In 1915 vond een rigoreuze inventarisatie en herordening plaats. Blijkens aantekeningen in de agenda van de kerkenraad werd de correspondentie daarbij onoordeelkundig geschoond. In 1949-1950 werd het archief van de kerkvoogdij opnieuw geordend en geschoond. De bijlagen bij de rekeningen vanaf 1825 werden toen vernietigd. Tenslotte is in 1971-1972 nog een ordeningspoging gedaan gebaseerd op de inventaris uit 1915. Het resultaat was een onoverzichtelijk geheel.

De verwerving van het archief

In 1987 werden de archieven tot 1970 overgebracht naar de Gemeentelijke Archiefdienst (Archief Eemland). In 1997 werden nog belangrijke aanvullingen overgebracht.

Inhoud en structuur van het archief

Inhoud

Het archief bestaat uit stukken betreffende de taken van de kerkenraad, diakonie en kerkvoogden. Daarnaast bevat het archief diverse gedeponeerde archieven.

Selectie en vernietiging

Er is 13 meter archief vernietigd. In de agenda's op de correspondentie van de kerkvoogdij is van elk ingeschreven stuk aangegeven of het is vernietigd of eventueel niet is aangetroffen.

Aanvullingen

Verantwoording van de bewerking

Er is voor gekozen de einddatum van deze inventaris te leggen bij de invoering van de Nieuwe Kerkorde in 1951. Met ingang van die datum vond een ingrijpende wijziging plaats in de gehele kerkelijke structuur en organisatie.

Ordening van het archief

Een kerkelijke gemeente bestaat uit drie bestuursorganen: de kerkenraad, de diakonie en de kerkvoogdij. Er is dan ook voor gekozen deze bestuursorganen ieder als aparte archiefvormer te behandelen. Binnen ieder archief is een tweedeling gemaakt in algemene en bijzondere onderwerpen. Onder de algemene onderwerpen vallen de notulen, correspondentie en jaarverslagen. De bijzondere onderwerpen omvatten rubrieken inzake de organisatiestructuur en -huishouding en uitvoering van de toebedeelde taak.

Daarnaast bevat deze inventaris nog 16 gedeponeerde archieven die bij dit archief zijn beschreven. Voor deze archieven is niet de einddatum van de kerkelijke gemeente aangehouden. Enkele lopen door tot het jaar van opheffing van de betreffende archiefvormer.

Aanwijzingen voor de gebruiker

Openbaarheidsbeperkingen

De openbaarheid is beperkt voor stukken jonger dan 50 jaar.

Beperkingen aan het gebruik

Materiële beperkingen

Andere toegangen

Aanvraaginstructie

Volledig

Archief Eemland, Amersfoort, Hervormde Gemeente Amersfoort, bnr. 0167, inventarisnummer ...

Verkort

NL-AmfAE, Herv. Gem. Amersfoort, bnr. 0167, inv.nr. ...

Citeerinstructie

Verwant materiaal

Bewaarplaats van originelen

Het archief wordt bewaard in Amersfoort.

Beschikbaarheid van kopieën

Afgescheiden archiefmateriaal

Verwante archieven

Bij het archief van de Hervormde gemeente bevinden zich de volgende gedeponeerde archieven:

Het kiescollege, 1867-1949

Kiesvereniging "Evangelie en belijdenis", 1895-1953

Wijkvereniging "Uw koninkrijk kome", 1903-1946 (1959)

Commissie tot de kerkelijke zaken der hervormde gemeente of kerkelijke commissie, 1798-1800

Commissie ter behartiging van de finantieele belangens ter instandhouding van de godsdienst, 1801-1803

Weduwenfonds van predikanten der hervormde gemeente te Amersfoort, 1839-1953

Commissie van toezicht op het godsdienstig onderwijs of commissie voor het godsdienstonderwijs, 1817-1949

De diaconie armenschool, sinds 1907 Gabrie Mehenschool, 1765-1954

Het diaconie oude-vrouwenhuis, sinds 1878 het diaconie oude mannen- en vrouwenhuis, 1843-1932 (1946)

Commissie voor diaconessenarbeid, sinds 1952 stichting diaconessenarbeid der hervormde gemeente te Amersfoort en stichting interne kraamverzorging, sinds 1960 stichting van protestants christelijke wijkverpleging "het oranje-groene kruis", 1924-1961

Commissie wijkzorg, sinds 1954 "Wijkzorg", stichting voor gezinsverzorging der hervormde gemeente te Amersfoort, 1942-1970

Het college van regenten van de Onze-Lievevrouwekapel, 1773-1835

Het college van notabelen, 1824-1965

Gereformeerde kerk in hersteld verband, 1926-1946(1951)

De ring Amersfoort, 1816-1929

Het Nederlands bijbelgenootschap, afdeling Amersfoort, 1815-1952

Publicaties

Alphen, M.W.L. van; Nieuw kerkelijk handboek, omvattende al de door den staat gesubsidieerde protestantsche kerkgenootschappen